Ngành tòa án nỗ lực số hóa quy trình, thủ tục tạo thuận lợi cho người dân

Số hóa, thực hiện trực tuyến nhiều thủ tục hành chính tư pháp là những bước đi đánh dấu bước tiến mới trong chuyển đổi số của ngành tòa án, qua đó góp phần phục vụ người dân hiệu quả, minh bạch hơn. 

Một phiên tòa trực tuyến tại Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Đà Nẵng.
Một phiên tòa trực tuyến tại Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Đà Nẵng.

Nhiều thủ tục hành chính tư pháp được thực hiện trực tuyến

Mới đây, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Nghị quyết 01/2026/NQ-HĐTP hướng dẫn việc thực hiện thủ tục tố tụng và thủ tục hành chính tư pháp tại tòa án trên môi trường số nhằm giải quyết các vụ án, vụ việc thuộc thẩm quyền. Đây chính căn cứ pháp lý quan trọng tạo điều kiện cho người dân, tổ chức thực hiện thủ tục trên môi trường số.

Theo nghị quyết, các thủ tục được thực hiện trực tuyến gồm: nộp đơn khởi kiện, đơn yêu cầu, đơn kháng cáo, đơn đề nghị, kiến nghị, khiếu nại, tố cáo; cung cấp, giao nộp tài liệu, chứng cứ; cấp, tống đạt, thông báo văn bản…

Nghị quyết khẳng định, thủ tục tố tụng và hành chính tư pháp được thực hiện trên môi trường số có giá trị pháp lý tương đương các phương thức khác theo quy định của pháp luật. Việc triển khai nhằm bảo đảm tính hợp pháp, hợp lý, khoa học; đồng thời tiết kiệm thời gian, chi phí và công sức cho tổ chức, cá nhân.

Trong quá trình tố tụng, cơ quan, tổ chức, cá nhân gửi tài liệu, chứng cứ bằng phương tiện điện tử đến tòa án thông qua tài khoản giao dịch điện tử của mình, trừ trường hợp tòa án yêu cầu xuất trình bản gốc, bản chính.

Việc yêu cầu này được đặt ra khi có căn cứ cho rằng tài liệu điện tử bị chỉnh sửa, sai lệch, không bảo đảm tính toàn vẹn; hoặc tài liệu không đầy đủ, nội dung không rõ ràng, hình thức không đúng quy chuẩn.

Đối với giấy tờ, tài liệu, chứng cứ, hồ sơ đã được số hóa, lưu trữ và kết nối, chia sẻ với Hệ thống dịch vụ công tòa án hoặc Cổng Dịch vụ công quốc gia, tòa án không yêu cầu cung cấp lại.

Cơ quan, tổ chức, cá nhân đã lựa chọn thực hiện thủ tục tố tụng, hành chính tư pháp trên môi trường số không được thay đổi phương thức trong quá trình giải quyết vụ án, vụ việc, trừ trường hợp có lý do chính đáng và được tòa án chấp nhận.

Cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm về tính chính xác và tính hợp pháp của thông tin được kê khai, việc giao nộp tài liệu, chứng cứ khi thực hiện thủ tục tố tụng, hành chính tư pháp trên môi trường số; có trách nhiệm theo dõi, cập nhật, phản hồi các thông tin liên quan với tòa án và chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật.

Sau khi kiểm tra hồ sơ, nếu đơn và hồ sơ điện tử đáp ứng điều kiện tiếp nhận, công chức tòa án tiếp nhận vào sổ nhận đơn và cập nhật vào Hệ thống dịch vụ công tòa án.

Trường hợp đơn hoặc hồ sơ điện tử chưa đầy đủ, không hợp lệ, không đúng mẫu, không thuộc thẩm quyền, công chức tòa án thông báo qua Hệ thống dịch vụ công tòa án cho cơ quan, tổ chức, cá nhân để biết và hướng dẫn về việc sửa đổi, bổ sung hồ sơ theo quy định của pháp luật.

Việc thông báo tiếp nhận chính thức đơn hoặc yêu cầu sửa đổi, bổ sung hồ sơ phải được thực hiện không muộn hơn 8 giờ làm việc kể từ thời điểm hệ thống ghi nhận việc tiếp nhận đơn.

Một điểm mới đáng chú ý là tòa án tổ chức phiên họp trực tuyến để giải quyết, xét xử vụ án, vụ việc. Đương sự căn cứ thông báo của tòa án để đăng nhập hệ thống thông tin, hệ thống xét xử trực tuyến tham gia phiên họp; đồng thời có trách nhiệm bảo mật thông tin đăng nhập, thông tin phiên họp và bảo đảm các yêu cầu kỹ thuật trong suốt quá trình tham gia.

toa-an-chuyen-doi-so-2-2421-7155.jpg
Trợ lý ảo đang thực sự tạo ra những thay đổi bước ngoặt trong hoạt động hằng ngày của ngành tòa án.

Ngoài ra, cơ quan, tổ chức, cá nhân có thể yêu cầu cấp trích lục, bản sao bản án, quyết định của tòa án thông qua Hệ thống dịch vụ công tòa án hoặc Cổng Dịch vụ công quốc gia.

Theo luật sư Trần Văn An, quy định trên rất thuận tiện cho người dân trong bối cảnh số hóa hiện nay. Người dân có thể ở bất cứ nơi nào cũng có thể thực hiện các thủ tục nộp đơn khởi kiện, khiếu nại... Điều quan trọng là việc thực hiện trực tuyến sẽ nâng cao hơn nữa tính minh bạch, công khai với hoạt động này.

Đà Nẵng thí điểm số hóa toàn bộ hồ sơ vụ án

Từ tháng 3/2026, Tòa án nhân dân thành phố Đà Nẵng đã chính thức triển khai thí điểm số hóa hồ sơ vụ án ngay từ khi tiếp nhận, thụ lý và thực hiện thủ tục hành chính tư pháp phi địa giới hành chính, chính thức được tổ chức. Đây là bước khởi động quan trọng trong lộ trình xây dựng Tòa án điện tử tại hệ thống Tòa án nhân dân 2 cấp thành phố Đà Nẵng.

Theo Chánh án Tòa án nhân dân thành phố Đà Nẵng Nguyễn Chí Công, chuyển đổi số được xác định phải bắt đầu từ quy trình cốt lõi. “Nếu hồ sơ được số hóa ngay từ khi tiếp nhận, mọi khâu quản lý sẽ minh bạch hơn, hạn chế rủi ro thất lạc và nâng cao hiệu quả giám sát. Đây là bước chuẩn bị quan trọng để tiến tới mô hình tố tụng điện tử”, Chánh án chia sẻ.

Khác với mô hình số hóa hồ sơ lưu trữ trước đây, việc thí điểm hướng đến việc số hóa toàn bộ hồ sơ vụ án ngay từ khi tiếp nhận, thụ lý. Từ đơn khởi kiện, tài liệu chứng cứ ban đầu cho đến các văn bản phát sinh trong suốt quá trình tố tụng đều được cập nhật song song dưới dạng dữ liệu điện tử.

Hồ sơ số được lưu trữ trên hệ thống máy chủ nội bộ, bảo đảm an toàn thông tin và sử dụng đồng thời với hồ sơ giấy. Điều này không chỉ phục vụ tra cứu thuận tiện hơn, mà còn tạo nền tảng cho việc kết nối, liên thông dữ liệu trong toàn hệ thống.

Song song với số hóa hồ sơ, cá nhân, tổ chức có thể nộp đơn và tài liệu tại bất kỳ tòa án nào thuận tiện nhất trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, thay vì phải đến đúng đơn vị có thẩm quyền như trước.

Đơn vị tiếp nhận có trách nhiệm hướng dẫn, cập nhật hệ thống và chuyển hồ sơ đến tòa án có thẩm quyền giải quyết. Cơ chế này được đánh giá là bước tiến trong việc tháo gỡ “điểm nghẽn” hành chính, giảm thời gian, chi phí đi lại cho người dân.

Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Biên Thùy nhận định: “Cải cách tư pháp phải hướng đến phục vụ người dân tốt hơn. Khi thủ tục không còn bị giới hạn bởi địa giới hành chính, hệ thống sẽ vận hành linh hoạt hơn và chuyên nghiệp hơn. Đà Nẵng đang đi tiên phong trong việc cụ thể hóa chủ trương chuyển đổi số của ngành”.

Nếu thí điểm đạt hiệu quả như kỳ vọng, đây sẽ là nền tảng thực tiễn quan trọng để từng bước xây dựng mô hình tòa án điện tử hiện đại, chuyên nghiệp và lấy người dân làm trung tâm phục vụ.

Có thể bạn quan tâm

Quang cảnh tọa đàm. (Ảnh: TL)

Bảo đảm an toàn pháp lý trong kỷ nguyên số

Tọa đàm là diễn đàn trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm giữa các chuyên gia, công chứng viên trong nước và quốc tế về vai trò của công chứng trong bảo đảm an toàn pháp lý, phòng ngừa tranh chấp, thúc đẩy chuyển đổi số và tạo lập môi trường đầu tư, kinh doanh an toàn, minh bạch.

Đội Cảnh sát giao thông đường bộ số 2 đã xác minh, lập biên bản xử lý tài xế xe khách biển kiểm soát 15H-219.92, xử phạt 5 triệu đồng và trừ 2 điểm giấy phép lái xe. (Ảnh: QUỐC TUẤN)

Sơn La xử lý nghiêm xe khách vượt xe sai quy định

Ngày 15/10, Phòng Cảnh sát giao thông, Công an tỉnh Sơn La cho biết, Đội Cảnh sát giao thông đường bộ số 2 đã xác minh, lập biên bản xử lý tài xế xe khách biển kiểm soát 15H-219.92 có hành vi vượt xe trong trường hợp không được vượt, sau khi tiếp nhận phản ánh của người dân qua ứng dụng VNeTraffic.

Quang cảnh phiên họp. (Ảnh: TL)

Đẩy mạnh số hóa, đơn giản hóa thủ tục trong lĩnh vực nuôi con nuôi

Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Nuôi con nuôi hướng tới đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng cường khai thác dữ liệu điện tử; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của trẻ em.

Chánh án Tòa án nhân dân khu vực 4, tỉnh Vĩnh Long Triệu Quốc Hiếu. (Ảnh: BÁ DŨNG)

Vĩnh Long: Vụ tài xế gây tai nạn làm nữ sinh tử vong được xét xử công tâm và minh bạch

Ngày 13/10, Tòa án nhân dân khu vực 4, tỉnh Vĩnh Long đã mở phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án “Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ” xảy ra tại xã Vĩnh Xuân. Vụ án nhận được sự quan tâm đặc biệt của dư luận xã hội bởi tính chất nghiêm trọng cũng như những yêu cầu đòi hỏi sự khách quan, chính xác trong quá trình tố tụng.

Phiên tòa xét xử sơ thẩm bảo vệ lợi ích công theo Nghị quyết số 205 tại Tòa án nhân dân Khu vực 7- Hà Nội. (Ảnh: H.N)

Giá trị của cơ chế khởi kiện bảo vệ lợi ích công là củng cố niềm tin vào công lý

Thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về việc thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công, nhiều Tòa án khu vực trên địa bàn Hà Nội đã mở phiên tòa xét xử qua đó góp phần bảo vệ lợi ích công. 

Đối tượng Trần Thành Tâm. (Ảnh: Công an tỉnh An Giang)

An Giang: Khởi tố người con đánh cha ruột tử vong

Ngày 14/10, Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh An Giang cho biết, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và lệnh tạm giam đối với Trần Thành Tâm (sinh năm 1994, ngụ khóm Châu Quới 1, phường Châu Đốc, tỉnh An Giang) để điều tra về hành vi “Giết người”.

Thứ trưởng Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh. (Ảnh: BTP)

Kết quả tổng rà soát phải gắn với yêu cầu hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật

Kết quả tổng rà soát văn bản quy phạm pháp luật không chỉ phản ánh thực trạng hệ thống pháp luật mà còn phải đề xuất hướng xử lý những bất cập, khoảng trống pháp lý, nhất là các vấn đề liên ngành, liên lĩnh vực; gắn hoàn thiện thể chế với đổi mới tổ chức thi hành pháp luật, chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Thứ trưởng Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc phát biểu tại phiên họp của Tổ soạn thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Hòa giải ở cơ sở. (Ảnh: TL)

Đề xuất bổ sung quy định về hòa giải trực tuyến, kết quả hòa giải điện tử

Hiện, Bộ Tư pháp đang tập trung xây dựng dự thảo Nghị định hướng dẫn một số điều và biện pháp thi hành Luật Hòa giải ở cơ sở; trong đó bổ sung quy định về ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác hòa giải ở cơ sở; hòa giải trực tuyến, kết quả hòa giải dưới dạng điện tử.

Lực lượng chức năng kiểm đếm số tang vật thu giữ. (Ảnh: HÒA BÌNH)

Đồng Tháp: Liên tiếp bắt giữ nhiều vụ vận chuyển hàng hóa trái phép qua biên giới

Ngày 13/10, tại khu vực kênh Cội Đại và sông Sở Thượng (phường Thường Lạc, tỉnh Đồng Tháp), Đội Đặc nhiệm, Phòng Nghiệp vụ Bộ đội Biên phòng tỉnh Đồng Tháp chủ trì, phối hợp Đồn Biên phòng Cầu Muống và Công an phường Thường Lạc phát hiện, bắt giữ 3 vụ vận chuyển trái phép đường cát từ Campuchia về Việt Nam.