Với vai trò là 1 trong 3 trụ cột của đất nước về năng lượng quốc gia, vị thế của TKV ngày được khẳng định với những thành tựu đáng tự hào.
Tăng trưởng vượt bậc
Năm 1994, năm đầu thành lập với tên gọi Tổng Công ty Than Việt Nam, doanh thu toàn Tập đoàn chỉ ở con số 1.845 tỷ đồng, đến năm 2023, doanh thu của TKV đã đạt 168,1 nghìn tỷ đồng, gấp hơn 91 lần và tăng 166,25 nghìn tỷ đồng so với năm 1994. Tổng doanh thu của TKV trong giai đoạn 1994-2023 đạt 1,9 triệu tỷ đồng, bình quân đạt 65,7 nghìn tỷ đồng/năm. Đây là con số đặc biệt ấn tượng, thể hiện sự tăng trưởng quy mô vượt bậc của TKV về chiều rộng.
Mặc dù một số năm doanh thu bị giảm so năm trước liền kề do nguyên nhân khách quan như biến động của thị trường, nhu cầu than trong nước giảm, nhưng nhìn tổng thể, trong suốt quá trình hoạt động từ khi thành lập đến nay, doanh thu toàn Tập đoàn đã có bước tăng trưởng vượt bậc, đều đặn với tốc độ tăng trưởng bình quân 18%/năm. Theo đánh giá của lãnh đạo TKV, tổng tài sản của Tập đoàn cũng tăng trưởng liên tục, từ 1.700 tỷ đồng vào năm 1994, đến cuối năm 2023, tổng tài sản đạt 114 nghìn tỷ đồng, tăng hơn 97 lần.
 |
| Giai đoạn 2014-2023, TKV đã xuất khẩu alumina bình quân đạt 634 triệu USD/năm và năm 2022 đạt cao nhất với giá trị xuất khẩu hơn 1 tỷ USD. |
Hoạt động xuất khẩu than, alumina,… với giá trị “kỷ lục” trong hai năm 2010-2011, đạt hơn 1,5 tỷ USD/năm đã đem lại nguồn thu ngoại tệ lớn giúp TKV chủ động thanh toán các khoản nợ ngoại tệ, góp phần vào sự tăng trưởng chung của nền kinh tế quốc dân. Tuy nhiên, từ năm 2014, do quy định về cấp phép của Bộ Công thương, sản lượng xuất khẩu than giảm nhưng sản lượng xuất khẩu alumina lại tăng mạnh. Giai đoạn 2014-2023, TKV đã xuất khẩu alumina bình quân đạt 634 triệu USD/năm và năm 2022 đạt cao nhất với giá trị xuất khẩu hơn 1 tỷ USD. Kể từ khi đi vào vận hành thương mại, 2 dự án alumina Tân Rai (tháng 10/2013) và alumina Nhân Cơ (tháng 7/2017) đã mang lại hiệu quả kinh tế cao, mở ra hướng phát triển cho một ngành công nghiệp hoàn toàn mới ở Việt Nam.
Về hiệu quả sản xuất kinh doanh, Tổng Giám đốc TKV Đặng Thanh Hải cho biết, mặc dù gặp nhiều thách thức như khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997, cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu 2008 và đại dịch Covid-19, TKV vẫn duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh có lãi, đặc biệt năm 2022 là năm Tập đoàn đạt kết quả sản xuất kinh doanh cao nhất từ khi thành lập với lợi nhuận trước thuế đạt 10,6 nghìn tỷ đồng.
Là tập đoàn kinh tế đa ngành gồm: Than, Khoáng sản, Điện, Vật liệu nổ công nghiệp, Sản xuất cơ khí và Kinh doanh dịch vụ khác nhưng TKV vẫn tập trung chủ yếu vào các lĩnh vực sản xuất chính, mang tính cốt lõi gồm: than, khoáng sản, điện, vật liệu nổ công nghiệp. Nhiều năm qua, tất cả các lĩnh vực hoạt động của Tập đoàn đều sản xuất kinh doanh có hiệu quả; trong đó, sản xuất than luôn là lĩnh vực có tỷ trọng lợi nhuận cao nhất.
Trong vòng 5 năm trở lại đây, tỷ trọng lợi nhuận của TKV của một số ngành như: khoáng sản, vật liệu nổ,… có xu hướng tăng lên cho thấy TKV đang hướng tới chiến lược phát triển bền vững, từng bước giảm bớt phụ thuộc vào sản xuất than kinh doanh than. Đồng thời, đẩy mạnh phát triển các ngành sản xuất khác thân thiện với môi trường theo đúng cam kết của Thủ tướng Chính phủ tại Hội nghị COP26 về vấn đề giảm thiểu khí thải nhà kính và tiến tới ngừng sử dụng than “không suy giảm”.
Chiến lược phát triển bền vững
Nhờ phát huy sản xuất kinh doanh hiệu quả, TKV đã đóng góp đáng kể vào ngân sách nhà nước; trong đó, riêng số nộp ngân sách nhà nước cho tỉnh Quảng Ninh chiếm đến 60%, đóng góp phần quan trọng vào sự tăng trưởng kinh tế của Quảng Ninh. Đặc biệt năm 2023, Tập đoàn đã đạt số nộp ngân sách nhà nước cao kỷ lục kể từ khi thành lập với giá trị 29.216 tỷ đồng (hơn 1,1 tỷ USD); trong đó, số nộp ngân sách nhà nước của TKV tại Quảng Ninh chiếm 41% thu ngân sách của tỉnh.
Cùng với đó, vốn nhà nước tại TKV cũng tăng từ 778 tỷ đồng năm đầu thành lập lên 48,3 nghìn tỷ đồng vào năm 2023. Vốn nhà nước đầu tư tại Tập đoàn luôn được bảo toàn và phát triển qua các năm với mức tăng trưởng rất cao. Hiện nay, vốn điều lệ của Công ty mẹ đạt 35.000 tỷ đồng, TKV đang tiếp tục trình Chính phủ phê duyệt tăng bổ sung vốn điều lệ của Công ty mẹ lên mức 42 nghìn tỷ đồng và dự kiến sẽ hoàn thành trong năm 2025.
Tập đoàn cũng từng bước chuyển đổi và hoàn thiện công tác quản trị tài thông qua việc thanh toán trực tiếp cho các công ty khai thác và tập trung thu xếp vốn tại Công ty mẹ; áp dụng công nghệ số trong kế toán tài chính, bao gồm hóa đơn điện tử và chuyển tiền điện tử. Từ năm 2017, TKV đã thực hiện hoán đổi tiền tệ SWAP, giúp giảm thiểu rủi ro tỷ giá hối đoái và sinh lời khoảng 355 tỷ đồng.
TKV chú trọng quản lý công nợ và đã thực hiện tốt nghĩa vụ thanh toán với Nhà nước và đối tác. Tập đoàn không có nợ quá hạn và sử dụng các phương pháp bù trừ công nợ nội bộ để tiết kiệm chi phí và đẩy nhanh tiến độ thanh toán. Việc quản trị công nợ tối ưu đã góp phần tăng khả năng tự chủ tài chính, làm lành mạnh hóa tình hình tài chính toàn Tập đoàn, được chủ sở hữu và các cơ quan quản lý nhà nước ghi nhận, đánh giá cao.
Hệ số tài chính của TKV được duy trì trong giới hạn an toàn. Tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên vốn chủ sở hữu (ROE) bình quân đạt 14,6%/năm, với mức cao nhất là gần 19% vào năm 2022. Tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA) đạt bình quân 4,5%/năm. Hệ số khả năng thanh toán nợ đến hạn thường xuyên duy trì trên 1 lần, cho thấy khả năng thanh toán tốt được các nhà tài trợ tín dụng đánh giá cao, đối tác bạn hàng tín nhiệm. Hệ số nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu đều thấp hơn mức trần là 3 theo quy định tại Nghị định 87/2015/NĐ-CP, năm 2023 hệ số này chỉ còn ở mức 1,24 lần, chứng tỏ khả năng tự chủ tài chính của TKV ngày càng cao.
 |
| Trong vòng 5 năm trở lại đây, tỷ trọng lợi nhuận của TKV của một số ngành như: khoáng sản, vật liệu nổ,… có xu hướng tăng lên cho thấy TKV đang hướng tới chiến lược phát triển bền vững, từng bước giảm bớt phụ thuộc vào sản xuất than kinh doanh than. |
Việc thoái vốn theo Đề án tái cơ cấu của Tập đoàn được TKV thực hiện bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch, bảo toàn vốn nhà nước và tuân thủ các quy định của pháp luật hiện hành. Hiện TKV đang tiếp tục triển khai công tác thoái vốn tại 19 công ty con và công ty liên kết theo Đề án cơ cấu lại đến năm 2025 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định 1263/QĐ-TTg ngày 27/10/2023 với mục tiêu tập trung các nguồn lực vào các ngành nghề sản xuất kinh doanh chính để nâng cao hơn nữa hiệu quả sử dụng vốn, hiệu quả sử dụng tài sản tiếp tục tạo đà cho giai đoạn tăng trưởng mới.
Đại diện lãnh đạo TKV khẳng định, những kết quả đã đạt được nêu trên là minh chứng rõ nét, khẳng định sự lớn mạnh không ngừng của Tập đoàn trong chặng đường 30 năm qua. Dưới sự lãnh đạo tập trung, có hiệu quả của Đảng ủy, Hội đồng thành viên, sự điều hành quyết liệt, linh hoạt của Ban lãnh đạo qua các thời kỳ, toàn thể cán bộ công nhân viên trong Tập đoàn đã luôn nỗ lực vượt qua nhiều khó khăn, thử thách để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ Đảng và Nhà nước giao phó. TKV tự hào là một trong những Tập đoàn kinh tế lớn mạnh, phát triển ổn định bền vững, góp phần quan trọng cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
