Trách nhiệm lớn hơn
Tổng Thư ký NATO Rutte thừa nhận, châu Âu cần gánh vác trách nhiệm lớn hơn đối với an ninh của chính mình, bao gồm việc gia tăng ngân sách quốc phòng. Tuy nhiên, ông Rutte nhấn mạnh tiến trình này phải được thực hiện trong sự phối hợp chặt chẽ với Mỹ, thay vì nằm ngoài khuôn khổ hợp tác xuyên Đại Tây Dương. Theo người đứng đầu NATO, Washington sẽ tiếp tục duy trì sự hiện diện quân sự tại châu Âu và giữ vững cam kết với liên minh. Ông Rutte lưu ý rằng, phần lớn sức mạnh kinh tế và quân sự của liên minh phòng thủ này vẫn nằm ngoài EU, trong đó trụ cột lớn nhất là Mỹ, do đó việc duy trì hợp tác giữa hai bờ Đại Tây Dương vẫn là yếu tố không thể thay thế.
Những tuyên bố của Tổng Thư ký NATO được đưa ra nhằm đáp trả quan điểm gần đây của ông Manfred Weber, lãnh đạo đảng Nhân dân châu Âu (EPP), về việc liệu châu Âu có thể tiếp tục tin tưởng vào Washington trong bối cảnh chính trường Mỹ đang có nhiều biến động khó lường. Trong cuộc phỏng vấn với Tập đoàn truyền thông Funke, ông Weber lập luận rằng, châu Âu cần trong tâm thế sẵn sàng tự chủ trong lĩnh vực quốc phòng - an ninh.
Cuộc tranh luận diễn ra giữa bối cảnh châu Âu đang thảo luận gay gắt về quyền tự chủ chiến lược, khi EU đẩy mạnh chi tiêu quốc phòng để chuẩn bị cho một môi trường địa - chính trị ngày càng biến động. Mặc dù nhiều nhà lãnh đạo nhất trí rằng, “lục địa già” phải tăng cường năng lực quân sự, song Tổng Thư ký Rutte vẫn cảnh báo không nên coi những nỗ lực này là một bước đi nhằm “chia tay” NATO.
Thuận lợi và thách thức của Anh
Lĩnh vực công nghiệp quốc phòng của Anh chứng kiến những thuận lợi và thách thức đan xen. Số liệu của Chính phủ Anh cho thấy, lĩnh vực công nghiệp quốc phòng và xuất khẩu vũ khí kết thúc năm 2025 với những kết quả ấn tượng. Theo đó, xuất khẩu vũ khí của Anh năm 2025 nhiều khả năng đạt mức cao kỷ lục trong 42 năm, tính từ thời điểm số liệu bắt đầu được thống kê năm 1983, mang lại các hợp đồng trị giá hàng chục tỷ bảng và tạo ra hàng chục nghìn việc làm cho nền kinh tế “xứ sở sương mù”.
Năm 2025, Anh đạt được các thỏa thuận cung cấp vũ khí quan trọng với các đồng minh, bao gồm các hợp đồng xuất khẩu tàu chiến và thương vụ bán máy bay chiến đấu lớn nhất trong hàng chục năm trở lại đây. Các thỏa thuận vũ khí mang về cho nền kinh tế Anh hơn 20 tỷ bảng, đồng thời hỗ trợ trực tiếp cho hơn 25.000 việc làm trong nhiều thập kỷ tới. Nổi bật là hai thỏa thuận bán 20 máy bay chiến đấu Eurofighter Typhoon và 12 máy bay C-130 cho Thổ Nhĩ Kỳ mang về cho Anh lần lượt 8 tỷ bảng (10,8 tỷ USD) và hơn 550 triệu bảng, tạo ra khoảng 21.000 việc làm.
Anh và Na Uy cũng đã đạt thỏa thuận trị giá 10 tỷ bảng về việc London sẽ cung cấp cho quốc gia Bắc Âu ít nhất 5 tàu khu trục Type 26, qua đó hỗ trợ 4.000 việc làm tại hơn 430 doanh nghiệp của “xứ sở sương mù”. Anh và Australia cũng ký hiệp ước trong khuôn khổ AUKUS củng cố quan hệ quốc phòng song phương, mang về cho kinh tế Anh 20 tỷ bảng xuất khẩu vũ khí trong 25 năm, hỗ trợ việc làm cho hơn 21.000 lao động trong chương trình tàu ngầm hạt nhân SSN-AUKUS, trong đó có 7.000 việc làm mới. Việc Chính phủ Anh đạt được các thỏa thuận xuất khẩu vũ khí lớn với các đối tác nước ngoài giúp các tập đoàn công nghiệp quốc phòng của nước này có một năm kinh doanh khởi sắc. Giá trị cổ phiếu của tập đoàn Babcock International Group tăng 148%, trong khi cổ phiếu của tập đoàn sản xuất động cơ máy bay Rolls-Royce cũng đạt mức tăng kỷ lục 95,2% trong năm 2025.
Ở chiều ngược lại, Anh đang đối mặt khả năng thiếu hụt nguồn kinh phí để triển khai các dự án quốc phòng từ nay đến năm 2040. Đánh giá của công ty tư vấn EY Parthenon cho biết, nếu Chính phủ Anh muốn thực hiện toàn bộ các chương trình quốc phòng theo kế hoạch thì cần huy động khoảng 804 tỷ bảng Anh (1.000 tỷ USD), tuy nhiên hiện chưa tìm được nguồn kinh phí. Các hạng mục quốc phòng chưa được phân bổ ngân sách bao gồm xây dựng doanh trại mới, phát triển các công nghệ tác chiến tự động, xây dựng nhà máy sản xuất đạn dược, nâng cấp các căn cứ hải quân.
Ngoài ra, Anh cần đầu tư bổ sung vào hạ tầng đường bộ và đường sắt nhằm cải thiện khả năng cơ động của quân đội và phương tiện quân sự. Hồi đầu tháng 6, Chính phủ Anh công bố bản rà soát chiến lược quốc phòng trong bối cảnh nước này đặt mục tiêu nâng chi tiêu quân sự lên mức 2,5% GDP vào năm 2027.
