Thực tế, Việt Nam đã ban hành Chiến lược AI từ năm 2021. Đáng chú ý, ngày 10/12/2025, Quốc hội khóa XV, Kỳ họp thứ 10 đã chính thức thông qua Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 (Luật số 134/2025/QH15) có hiệu lực từ 1/3/2026 - cần thiết để tạo khuôn khổ pháp lý cho phát triển bền vững, bảo đảm nước ta chủ động nắm bắt cơ hội cũng như quản trị rủi ro đồng thời mở ra khuôn khổ pháp lý đầu tiên cho hoạt động AI tại Việt Nam, tạo nền móng để công nghệ này phát triển đúng hướng, phục vụ con người và thúc đẩy sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên số.
AI là điều kiện bắt buộc trong kỷ nguyên mới
Sự phát triển nhanh chóng và mạnh mẽ như hiện nay ở Việt Nam đang cho thấy, AI là một trong những ngành công nghệ chiến lược, không còn là một sự lựa chọn của các doanh nghiệp hay của nguồn nhân lực nữa, nó là một điều kiện bắt buộc.
Trước đó, báo cáo “Nền kinh tế AI Việt Nam 2025" do Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), Bộ Tài chính phối hợp Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) công bố ngày 12/6/2025 đã nhận định, AI là động lực chuyển đổi sâu rộng toàn cầu và được xếp hạng là ưu tiên số một trong chương trình chuyển đổi số của chính phủ và doanh nghiệp hàng đầu thế giới. Dự báo đến năm 2030, AI sẽ mang lại giá trị tương đương 5.000 tỷ USD cho nền kinh tế toàn cầu.
Việt Nam đang tích cực tham gia cuộc cách mạng số này và được ghi nhận là nền kinh tế số phát triển nhanh nhất Đông Nam Á, với tốc độ tăng trưởng hằng năm đạt tới 20%. Chính phủ Việt Nam đã có những bước đi rõ ràng để thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia với các sáng kiến như Nghị quyết 57/NQ-TW và chiến lược quốc gia về AI được nêu trong Quyết định 127/QĐ-TTg.
Theo ước tính của Tập đoàn Tư vấn Boston Consulting Group (BCG), AI được kỳ vọng sẽ trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững tại Việt Nam, với quy mô nền kinh tế AI dự tính đạt 120-130 tỷ USD vào năm 2040. Tốc độ tăng trưởng này sẽ xuất phát từ tăng trưởng doanh thu tiêu dùng (45-55 tỷ USD) và tăng trưởng lợi nhuận nhờ nâng cao năng suất (60-75 tỷ USD). Đây là cơ hội quan trọng đối với các doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách Việt Nam để tận dụng hiệu quả tiềm năng của AI và khẳng định vị thế quốc gia trong nền kinh tế số toàn cầu.
Trong khuôn khổ sự kiện trao đổi, thảo luận về “Nâng tầm nhân lực cho doanh nghiệp trong kỷ nguyên AI" diễn ra chiều 8/6, tại Đại học Bách Khoa Hà Nội, bà Nguyễn Thị Lệ Quyên, Trưởng ban hỗ trợ doanh nghiệp, Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia (NIC) cho biết, sự kiện là một trong các cam kết Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia triển khai để thúc đẩy bản ghi nhớ (MoU) đã ký kết vào 5/2024 với Đại học Bách khoa và Công ty cổ phần đầu tư giáo dục Hồng Lĩnh Education.
Tới đây, NIC sẽ tiếp tục đồng hành với các đối tác để triển khai các hoạt động đẩy mạnh đào tạo, ứng dụng AI trong các doanh nghiệp và các Trường đại học, nhất là để nâng cao nguồn nhân lực chất lượng cao cho Việt Nam trong tương lai.
Dịp này, Phó giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tiến Dũng, Giám đốc Trung tâm Đào tạo liên tục, Đại học Bách khoa Hà Nội khẳng định, sự kiện cũng là một trong các hoạt động thiết thực thể hiện sự hợp tác giữa “ba nhà” (Nhà nước-nhà trường-doanh nghiệp) trong đào tạo nhân lực AI hiện nay, nhất là cung cấp các khóa học AI cả cơ bản lẫn nâng cao cũng như giúp định hướng sự quan tâm của khách hàng trên cơ sở triển khai hệ thống AI, ứng dụng AI trong thực tế.
Việt Nam đẩy mạnh "chuyển đổi số" sang "chuyển đổi AI"
Việt Nam đang đẩy mạnh câu chuyện về chuyển đổi số, trong đó mục tiêu chiến lược là AI. Theo phân tích của ông Vũ Mạnh Cường, Giám đốc Khách hàng doanh nghiệp của NVIDIA Việt Nam, Chính phủ Việt Nam đã đặt ra mục tiêu trở thành một nền kinh tế số đạt quy mô doanh số khoảng 50 tỷ USD, trong đó coi AI là mũi nhọn.
Để phát triển AI, theo ông Cường, có 3 trụ cột chính gồm dữ liệu, thuật toán và hạ tầng. Về dữ liệu, Chính phủ đang có nhiều chương trình như xây dựng trung tâm dữ liệu quốc gia, dữ liệu sạch... Về thuật toán, hiện nay các model AI đang bùng nổ, ngay cả NVIDIA cũng đưa ra nhiều model mới nhưng điểm quan trọng nhất vẫn là con người - hiểu, vận hành và xây dựng hệ thống AI - bảo đảm hệ thống AI hiệu quả.
Cũng theo ông Cường, hiện, các doanh nghiệp lớn như ngân hàng hay các doanh nghiệp viễn thông đang rất khó khăn trong việc tuyển dụng nhân sự AI. Có những doanh nghiệp đã quan tâm tuyển dụng sinh viên của Đại học Bách khoa từ năm thứ 3 khi chưa ra trường nên hầu như không còn nhân sự AI trống nữa. Bên cạnh đó, chúng ta có nhiều kỹ sư công nghệ thông tin tài năng nhưng lại chưa có bằng cấp hay đào tạo chuyên sâu về AI, đó là một sự lãng phí.
“Do đó, chúng tôi muốn phối hợp Đại học Bách khoa để đào tạo AI không chỉ cho sinh viên công nghệ thông tin mà cả các ngành như ngân hàng, tài chính... để họ có thể trở thành chuyên gia khoa học dữ liệu (Data Science) hoặc giúp các kỹ sư công nghệ thông tin hiện tại được nâng cao kỹ năng và đào tạo lại. Nguồn nhân lực dồi dào cộng với hạ tầng tính toán sẽ hỗ trợ Việt Nam phát triển AI bền vững”, ông Cường nhấn mạnh.
Đồng quan điểm này, Thạc sĩ quản trị kinh doanh Nguyễn Đức Long, Đại học La Trobe, Australia, người sẽ đảm nhận vai trò giám đốc điều hành chương trình học viện AI Việt Nam bổ sung, các doanh nghiệp Việt Nam đã và đang tích cực, sẵn sàng cho dịch chuyển từ “chuyển đổi số” sang “chuyển đổi AI”. Tuy nhiên, đây mới chỉ đang ở giai đoạn bắt đầu với nhiều rào cản, trong đó, rào cản lớn nhất chính là “sức ì” của con người.
“Tôi cho rằng, cần phải thông tin để tạo ra các chuẩn mực, trong đó, có làm AI. Cần phải chuẩn hóa để hiểu nhân sự đang ở cấp độ nào. Tránh dùng AI như là một vỏ bọc hình thức và để làm được như vậy thì việc đầu tiên doanh nghiệp cần làm là phải chuẩn hóa năng lực AI cho đội ngũ của mình trước hết”, Thạc sĩ Long khuyến cáo.
Đề cập tới khái niệm “sử dụng AI có trách nhiệm”, dùng nhưng phải hiểu bản chất và quy luật, các diễn giả nhấn mạnh, chương trình đào tạo AI không cung cấp chứng chỉ để “trưng bày”, quan trọng là giúp người học có năng lực thực chiến, từ xử lý ngôn ngữ lớn, dữ liệu sạch đến việc ra quyết định dựa trên dữ liệu, từ đó, thiết lập lợi thế cạnh tranh tuyệt đối cho nhân sự và doanh nghiệp trong thời đại bùng nổ AI như hiện nay.
Cũng theo ông Vũ Mạnh Cường, Giám đốc Khách hàng doanh nghiệp của NVIDIA Việt Nam, hầu hết các doanh nghiệp phát triển hệ thống AI của riêng mình thì đều cần có nguồn lực về nhân lực AI. Thực tế hiện nay, cũng có nhiều tập đoàn đang phát triển AI để bán cho khách hàng của mình hoặc là phục vụ mục tiêu xuất khẩu AI.
Khi nhân sự trở thành “hàng hot” thì rất nhiều nơi săn đón và cũng đồng nghĩa với phúc lợi doanh nghiệp cũng phải đủ để giữ chân họ. AI rất mới, mọi người đều có thể học, không nhất thiết phải có nền tảng công nghệ hay công nghệ thông tin chuyên sâu.
Thạc sĩ Nguyễn Đức Long, Đại học La Trobe, Australia
Điều này cho thấy, cần thiết phải có nguồn nhân lực AI để phát triển các model của mình một cách cụ thể, hoặc sử dụng các hệ thống AI từ bên ngoài, đưa dữ liệu lên đó mà không bị mất bí mật kinh doanh của mình. Cùng xu hướng đó, những nhân sự am hiểu về AI hoặc có trình độ chuyên môn cao về AI cũng sẽ được săn đón rất nhiều.
Bản thân một số doanh nghiệp cũng đang bắt đầu hình thành chức danh mới gọi là Giám đốc AI (CAIO-Chief AI Officer) cho thấy sự quan trọng của AI với doanh nghiệp. Vì thế, để hướng tới mục tiêu lớn hơn khi Việt Nam sẽ có các “tổng công trình sư” về AI, Thạc sĩ Nguyễn Đức Long, Đại học La Trobe, Australia cho rằng, để có được nhân tài thì phải “nuôi” trước và chính sách phải cởi mở.
"Khi nhân sự trở thành “hàng hot” thì rất nhiều nơi săn đón và cũng đồng nghĩa với phúc lợi doanh nghiệp cũng phải đủ để giữ chân họ. AI rất mới, mọi người đều có thể học, không nhất thiết phải có nền tảng công nghệ hay công nghệ thông tin chuyên sâu", Thạc sĩ Long nói.
