Ở đó, những người nông dân các dân tộc vốn quen với ruộng nương, nay đã trở thành những công nhân chế biến chuyên nghiệp, làm việc thành thục bên những dây chuyền, máy móc hiện đại.
Hợp tác xã Tây Bắc được thành lập năm 2016 với tám thành viên sáng lập chuyên chế biến sâu các sản phẩm nông sản địa phương. Từ những bước đi ban đầu còn nhiều khó khăn, đến nay hợp tác xã đã tạo việc làm với thu nhập ổn định cho 12 lao động thường xuyên cùng khoảng 10 lao động thời vụ, doanh thu đạt hơn 3 tỷ đồng mỗi năm, sản xuất hơn 10 tấn thành phẩm từ khoảng 50 tấn nguyên liệu tươi.
Trong đó, toàn bộ nguyên liệu đầu vào đều được hợp tác xã thu mua, bao tiêu cho người dân các xã, bản trong vùng, góp phần tạo đầu ra ổn định, nâng cao thu nhập cho nông dân. Việc ký kết hợp đồng bao tiêu giúp người dân yên tâm sản xuất, không lo tìm đầu ra hay bị thương lái ép giá như trước.
Nói đến Hợp tác xã Tây Bắc, nhiều người biết đến thương hiệu tỏi đen Diệp Bách, sản phẩm OCOP 4 sao nổi tiếng trong và ngoài tỉnh. Câu chuyện khởi nghiệp của Giám đốc Nguyễn Thị Yến Linh, người sáng lập hợp tác xã là hành trình của sự dấn thân, bản lĩnh và đổi mới không ngừng.
Qua tìm hiểu được biết, chị Linh từng là phóng viên ở huyện vùng cao Bắc Yên cũ. Năm 2015, sau khi chồng chị cùng một số bạn bè đầu tư sản xuất tỏi đen nhưng thất bại, phải đổ bỏ hàng chục cân sản phẩm trong khi vốn liếng đều đi vay, chị đã quyết định chuyển hướng công việc cùng chồng bắt đầu lại.
“Khi mới làm, vợ chồng tôi đã từng gạt nước mắt đổ đi hàng chục cân tỏi đen chỉ vì chưa nắm vững kỹ thuật, chưa ứng dụng được công nghệ số trong sản xuất, chế biến”, chị Nguyễn Thị Yến Linh nhớ lại.
Chị Linh hiểu rằng, muốn thành công phải bắt đầu từ nghiên cứu kỹ thị trường và nắm chắc vùng nguyên liệu. Từ đó chị đã dành nhiều thời gian khảo sát các xã trồng tỏi của Yên Châu như Chiềng Đông, Chiềng Sàng, Chiềng Pằn, Viêng Lán… Nhận thấy trong vùng có khoảng 200 ha trồng tỏi chất lượng tốt, năng suất đạt từ 20 đến 25 tấn/ha, có thể hình thành vùng nguyên liệu bền vững cho chế biến. Chị Linh đã quyết tâm theo đuổi mô hình sản xuất tỏi đen từ chính tỏi tía và tỏi cô đơn đặc trưng của Yên Châu.
Chị Nguyễn Thị Yến Linh cho biết: “Ngày ấy vốn liếng ít, không dám đầu tư máy móc hiện đại. Hai vợ chồng phải lên mạng tìm hiểu từng bước, từ quy trình ủ men, sấy, đến cách kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm. Thất bại nhiều lần, nhưng cuối cùng chúng tôi đã tạo ra sản phẩm tỏi đen hoàn toàn sạch, không hóa chất, ngon và bảo quản được lâu”.
Nhờ sự kiên trì, sản phẩm tỏi đen Diệp Bách ra đời, nhanh chóng khẳng định thương hiệu, đạt chứng nhận OCOP 4 sao, trở thành hàng hóa đặc trưng của huyện Yên Châu. Hiện tại Hợp tác xã Tây Bắc có thể sản xuất hơn 3 tấn tỏi đen mỗi tháng, nhiều khi không đủ hàng để bán. Thành công của sản phẩm tỏi đen đã giúp Hợp tác xã Tây Bắc mạnh dạn đa dạng hóa sản phẩm và mở rộng liên kết vùng nguyên liệu.
Bà Lò Thị Lưa, thành viên Hợp tác xã Tây Bắc, cho biết: “Từ khi tham gia Hợp tác xã, tôi được hướng dẫn sử dụng điện thoại thông minh, máy tính để kết nối mạng, tìm hiểu thông tin về giống, thời điểm thu hoạch, cách sơ chế, bảo quản. Chúng tôi cùng bàn bạc, thống nhất kế hoạch thu mua, chế biến. Nhờ có hợp tác xã, nông sản của người dân trong bản được thu mua, không phải lo đầu ra, thu nhập tăng lên rõ rệt”.
Sự thay đổi ấy cho thấy, chuyển đổi số đã trở thành chìa khóa giúp hợp tác xã phát triển bền vững. Không chỉ trong sản xuất, hợp tác xã còn tận dụng các nền tảng mạng xã hội để quảng bá, kết nối thị trường. “Chúng tôi bán hàng qua các kênh trực tuyến, livestream, thương mại điện tử. Người tiêu dùng ở tận miền trung, miền nam vẫn có thể đặt mua các sản phẩm của hợp tác xã dễ dàng”, chị Linh thông tin thêm.
Từ một cơ sở nhỏ, nay Hợp tác xã Tây Bắc đã đầu tư được hệ thống máy sấy, máy ủ men, dây chuyền đóng gói, dán tem truy xuất nguồn gốc. Mỗi loại sản phẩm đòi hỏi công nghệ khác nhau, tuy nhiên do nguồn lực còn hạn chế, cơ sở vật chất nhà xưởng và kho bảo quản chưa đáp ứng được hết nhu cầu. Mỗi sản phẩm của Hợp tác xã không chỉ mang lại lợi nhuận, mà còn góp phần nâng cao giá trị nông sản Sơn La, khẳng định vai trò của kinh tế tập thể trong phát triển nông nghiệp hàng hóa.
