Các công trình này giải tỏa những “điểm nghẽn”, góp phần bảo đảm giao thông thông suốt, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội khu vực Bắc Trung Bộ và cả nước.
Xóa "điểm nghẽn" nhiều năm
Trong nhiều năm, cầu Gianh và cầu Quán Hàu được xem là những “nút thắt cổ chai” trên tuyến Quốc lộ 1, đoạn qua địa bàn Quảng Bình (cũ). Mặc dù tuyến đường hai đầu cầu đã được nâng cấp mở rộng, nhưng các cầu này vẫn giữ quy mô nhỏ hẹp, chỉ đáp ứng 2 làn xe khiến năng lực lưu thông bị hạn chế nghiêm trọng. Mỗi dịp cao điểm, nhất là Tết Nguyên đán, lượng phương tiện tăng đột biến, dòng xe nối dài nhiều giờ liền. Không chỉ gây ách tắc giao thông, tình trạng này còn tiềm ẩn nguy cơ tai nạn, ảnh hưởng đến an toàn của người dân và làm gián đoạn hoạt động vận tải hàng hóa trên tuyến huyết mạch bắc-nam. Trước thực tế đó, Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng) đã phê duyệt dự án nâng cấp, mở rộng một số cầu, hầm trên Quốc lộ 1, trong đó có cầu Gianh, cầu Quán Hàu và hầm Đèo Ngang với tổng mức đầu tư gần 2.000 tỷ đồng.
Năm 2025, Bộ Xây dựng và các đơn vị thi công đã triển khai dự án với tinh thần khẩn trương, quyết liệt, tổ chức thi công “3 ca, 4 kíp”, huy động tối đa nhân lực và thiết bị để đẩy nhanh tiến độ. Nhờ đó, chỉ sau hơn 10 tháng thi công, các cầu mới và hầm Đèo Ngang đã hoàn thành sớm hơn nhiều so với kế hoạch, kịp thời đưa vào khai thác phục vụ nhu cầu đi lại. Việc xây dựng thêm đơn nguyên cầu Gianh mới song song với cầu hiện hữu giúp phương tiện lưu thông thuận lợi, an toàn hơn. Theo đại diện Ban Quản lý dự án đường sắt (Bộ Xây dựng), dự án cầu Gianh hoàn thành vào đầu năm 2026 đã giải tỏa “điểm nghẽn” này, hiện cầu mới và cầu cũ có bề rộng toàn tuyến đạt 20,5m, đáp ứng 4 làn xe cơ giới với tốc độ 80 km/giờ. Ngoài ra còn có 2 làn xe thô sơ.
Tương tự, cầu Quán Hàu mới bắc qua sông Nhật Lệ đã góp phần “chia lửa” cho cầu cũ vốn thường xuyên quá tải. Khi có thêm cầu mới, lưu lượng phương tiện được phân bổ hợp lý, giảm áp lực giao thông và hạn chế nguy cơ ùn tắc khi xảy ra sự cố. Cùng với cầu Gianh và cầu Quán Hàu, việc hoàn thành hầm Đèo Ngang mở rộng góp phần hoàn thiện đồng bộ hạ tầng giao thông trên tuyến Quốc lộ 1 qua khu vực. Hầm mới dài khoảng 650m, khi kết hợp với hầm hiện hữu tạo thành hệ thống 2 ống hầm với 4 làn xe, giúp tăng đáng kể năng lực lưu thông qua khu vực đèo, vốn là điểm tiềm ẩn nguy cơ ùn tắc do địa hình hiểm trở. Trước đây, việc lưu thông qua khu vực này phụ thuộc vào một ống hầm duy nhất, cho nên khi xảy ra sự cố hoặc lưu lượng phương tiện tăng cao, giao thông thường bị gián đoạn. Bây giờ với 2 ống hầm hoạt động song song, phương tiện có thể lưu thông liên tục, giảm thiểu nguy cơ ùn tắc và bảo đảm an toàn.
Động lực phát triển kinh tế - xã hội
Ở phía bắc tỉnh Quảng Trị, Khu kinh tế Hòn La đang là điểm sáng trong thu hút đầu tư của tỉnh. Nơi đây còn có Trung tâm nhiệt điện Quảng Trạch, vì thế các cầu lớn và hầm đèo Ngang được mở rộng sẽ cải thiện hạ tầng giao thông, tạo động lực để thu hút đầu tư, thúc đẩy phát triển các dự án năng lượng trọng điểm của cả nước. Theo Ban quản lý Khu kinh tế Quảng Trị, cùng với các tỉnh Bắc Trung Bộ, Quảng Trị được xem là “cửa ngõ” ra biển của vùng đông bắc Thái Lan và Trung Lào, cho nên tỉnh chú trọng đầu tư phát triển các cảng biển và lĩnh vực logistics. Để khai thác hiệu quả các cảng lớn như Hòn La và Gianh thì việc kết nối các cảng này với hệ thống giao thông liên vùng, trong đó có Quốc lộ 1 là rất quan trọng cả trong giai đoạn trước mắt và lâu dài.
Vì thế, các cầu lớn và hầm Đèo Ngang được mở rộng, nâng cấp sẽ giải quyết được “bài toán” về giao thông khi đường thông, làn rộng kết nối tận cảng, giúp giải tỏa hàng hóa nhanh chóng, thuận lợi. Đối với người dân, việc đi lại thuận tiện hơn giúp nâng cao chất lượng cuộc sống. Dịp Tết Nguyên đán vừa qua cho thấy hiệu quả rõ rệt của các công trình. Mặc dù lưu lượng phương tiện theo chiều từ nam ra bắc trước Tết tăng rất cao, nhưng tại khu vực cầu Gianh và Quán Hàu không còn xảy ra tình trạng ùn tắc kéo dài như những năm trước. Dòng xe lưu thông ổn định, người dân và lái xe an tâm hơn khi qua cầu. Anh Hoàng Dũng, hiện sống và làm việc tại Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: “Quê tôi ở thị xã Ba Đồn (cũ), năm nào gia đình cũng về quê đón Tết nhưng ám ảnh nhất là cảnh chờ nhau qua cầu Gianh những ngày cận Tết. Có khi phải chôn chân hàng tiếng đồng hồ mới qua được cầu. Tết Bính Ngọ 2026 gia đình tôi chạy xe về quê, qua sông Gianh thấy có thêm 1 chiếc cầu mới đi lại rất thuận tiện cho nên ai cũng vui”.
Lãnh đạo tỉnh Quảng Trị cho biết: Việc đầu tư mở rộng cầu Gianh và Quán Hàu cũng như hầm Đèo Ngang không chỉ giải quyết bài toán giao thông trước mắt mà còn góp phần từng bước hoàn thiện tuyến Quốc lộ 1 theo quy hoạch, nâng cao tính đồng bộ và hiện đại của hệ thống hạ tầng giao thông quốc gia. Trong bối cảnh nhu cầu vận tải ngày càng tăng, việc tiếp tục đầu tư, nâng cấp và hoàn thiện hệ thống hạ tầng giao thông, nhất là trên các tuyến huyết mạch sẽ là yếu tố then chốt để thúc đẩy phát triển bền vững kinh tế-xã hội của địa phương và khu vực Bắc Trung Bộ cũng như cả nước.
