Ngay từ đầu năm 2026, Thái Nguyên đã trao quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư và giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho 11 dự án với tổng vốn khoảng 1,1 tỷ USD, trong đó vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài (FDI) chiếm phần lớn, khoảng 790 triệu USD. Kết quả này cho thấy Thái Nguyên vẫn giữ được sức hút đối với các nhà đầu tư nước ngoài trong bối cảnh cạnh tranh giữa các quốc gia ngày càng gay gắt.
Vị thế nổi bật trong mạng lưới đầu tư toàn cầu
Câu chuyện của Thái Nguyên cũng phản ánh xu hướng chung trong đánh giá của các nhà đầu tư FDI đối với môi trường sản xuất, kinh doanh tại Việt Nam. Theo Khảo sát thực trạng doanh nghiệp Nhật Bản đầu tư tại nước ngoài năm tài chính 2025 do Tổ chức Xúc tiến thương mại Nhật Bản (JETRO) thực hiện, 56,9% số doanh nghiệp Nhật Bản cho biết, có kế hoạch mở rộng hoạt động tại Việt Nam trong 1-2 năm tới. Tỷ lệ doanh nghiệp ngành chế tạo và phi chế tạo có ý định mở rộng rất cao, với lý do chủ yếu thị trường nội địa tiếp tục mở rộng và triển vọng xuất khẩu tích cực.
Ba yếu tố hấp dẫn hàng đầu của môi trường kinh doanh Việt Nam trong mắt doanh nghiệp Nhật Bản gồm: Quy mô thị trường và tiềm năng tăng trưởng (68,4%), chi phí nhân công cạnh tranh (55,2%) và môi trường chính trị xã hội ổn định (53,2%).
Tương tự, báo cáo Chỉ số Niềm tin kinh doanh (BCI) mới nhất của Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) cho thấy sức hấp dẫn của Việt Nam tiếp tục được củng cố bởi sự ủng hộ mạnh mẽ từ cộng đồng doanh nghiệp. Có tới 87% số doanh nghiệp được hỏi cho biết, sẵn sàng giới thiệu Việt Nam như một điểm đến đầu tư cho các doanh nghiệp nước ngoài khác, trong đó mức độ tự tin cao nhất đến từ nhóm doanh nghiệp quy mô lớn.
TS Joel Hassan, giảng viên ngành Kinh doanh quốc tế, Khoa Kinh doanh, Đại học RMIT Việt Nam, cho rằng sự tăng trưởng mạnh mẽ của dòng vốn FDI vào Việt Nam có thể được lý giải bởi nhiều yếu tố quan trọng như nền tảng sản xuất phát triển, lực lượng lao động chất lượng, môi trường kinh tế, chính trị ổn định, vị trí địa lý chiến lược và việc tham gia vào các khối thương mại lớn. Các yếu tố này kết hợp hài hòa, tạo nên một điểm đến đầu tư hấp dẫn, đặc biệt trong bối cảnh bất ổn địa chính trị và kinh tế toàn cầu gia tăng.
Giữa căng thẳng địa kinh tế Mỹ và Trung Quốc, Việt Nam đã áp dụng cách tiếp cận chiến lược để tối ưu hóa lợi ích quốc gia, chủ động tăng cường hợp tác với cả hai. Điều này cho phép Việt Nam trở thành cầu nối hiệu quả khi mà cả Trung Quốc và Mỹ đều là thị trường mạnh. Thêm vào đó, với thế mạnh của Mỹ trong thiết kế công nghệ và lợi thế của Trung Quốc về sản xuất công nghệ, Việt Nam mang đến môi trường đầu tư thuận lợi như một cầu nối.
Nhìn ở góc độ rộng hơn, Việt Nam đang giữ vị thế nổi bật trong mạng lưới đầu tư toàn cầu. Nền tảng sản xuất vững mạnh, sự hợp tác với Mỹ và Trung Quốc, vị trí địa lý chiến lược, cùng số lượng ngày càng tăng các hiệp định thương mại tự do giúp các doanh nghiệp đầu tư vào Việt Nam vừa tận dụng được lợi thế nội tại, vừa tiếp cận mạng lưới sản xuất và thị trường rộng lớn.
“Sự ổn định của Việt Nam và sức mạnh của các mạng lưới mà Việt Nam tham gia là yếu tố hấp dẫn đối với những doanh nghiệp muốn đa dạng hóa hoạt động, giảm phụ thuộc vào các thị trường dễ biến động”, TS Joel Hassan khẳng định.
Bước vào chu kỳ tăng trưởng mới
Tuy vậy, theo vị chuyên gia này, Việt Nam nên ưu tiên thu hút đầu tư vào các ngành công nghiệp chế tạo có giá trị cao hơn. Thực tế, một số quốc gia Đông Nam Á khác đã bắt đầu đưa ra ưu đãi thuế và đầu tư vào các khu công nghiệp với hy vọng thu hút đầu tư vào các ngành công nghệ cao. Điều này tạo áp lực cạnh tranh, buộc Việt Nam phải đẩy mạnh các chiến lược tương tự để thu hút đầu tư vào các ngành này.
Việc phát triển doanh nghiệp trong nước thuộc các ngành này cũng rất quan trọng. Doanh nghiệp FDI tìm được nguồn cung ứng nguyên vật liệu ngay tại Việt Nam có thể đạt được hiệu quả hoạt động cao hơn, đặc biệt là trong thời kỳ căng thẳng gia tăng. Các nhà cung cấp trong nước cũng có thể hưởng lợi từ những tác động tích cực như hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo và tài chính từ mối quan hệ với các doanh nghiệp nước ngoài.
Từ góc nhìn dài hạn, TS Joel Hassan cho rằng, dù chiến lược tối ưu hóa lợi ích từ quan hệ hợp tác với Mỹ và Trung Quốc đã giúp Việt Nam có được vị thế thuận lợi. Nhưng Việt Nam vẫn cần tiếp tục củng cố và mở rộng quan hệ kinh tế với các quốc gia khác. Hiện Mỹ đang gây áp lực buộc các đối tác ủng hộ chiến lược của nước này đối với Trung Quốc. Việt Nam đã nỗ lực đáng kể để mở rộng và làm sâu sắc thêm các mối quan hệ kinh tế quốc tế. Việc tiếp tục phát triển những mối quan hệ này sẽ giúp Việt Nam thu hút FDI từ nhiều quốc gia hơn, qua đó tăng cường khả năng chống chịu và tính linh hoạt của nền kinh tế.
Ở góc độ địa phương, theo ông Vương Quốc Tuấn, Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên, tỉnh xác định mở rộng không gian phát triển công nghiệp là một trong những giải pháp trọng tâm để đón làn sóng đầu tư mới. Quy hoạch các khu công nghiệp được điều chỉnh theo hướng mở rộng mạnh mẽ. Số lượng khu công nghiệp tăng từ 19 lên 33 khu, tổng diện tích tăng gấp đôi, tạo dư địa đủ lớn để thu hút các dự án FDI quy mô lớn.
Cùng với quy hoạch quỹ đất công nghiệp, Thái Nguyên tập trung đồng bộ các giải pháp về hạ tầng và nhân lực. Hạ tầng giao thông được ưu tiên đầu tư nhằm tăng khả năng kết nối liên vùng, trong khi chiến lược phát triển nguồn nhân lực được triển khai bài bản, lấy đại học Thái Nguyên và hệ thống các trường trung cấp, cao đẳng nghề làm nòng cốt, đáp ứng nhu cầu lao động kỹ thuật cho các dự án công nghiệp và công nghệ cao.
Đối với các dự án FDI trọng điểm, chính quyền tỉnh chủ động áp dụng các cơ chế hỗ trợ tốt nhất trong khuôn khổ pháp luật, từ bố trí quỹ đất, lựa chọn vị trí phù hợp đến thực hiện đầy đủ các chính sách ưu đãi, nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư và đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án. Tỉnh chú trọng cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh thông qua đối thoại, kịp thời tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp. Địa phương cam kết đồng hành cùng nhà đầu tư trong suốt vòng đời dự án.
Không chỉ ở cấp địa phương, định hướng hỗ trợ và đồng hành cùng khu vực FDI còn được đặt trong một tổng thể chính sách ở tầm quốc gia. Mới đây, Thủ tướng Chính phủ đã ký công điện về việc đẩy mạnh một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm nhằm thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026.
Nhà nước tiếp tục xác định khu vực FDI là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế. Chính sách này không chỉ nhằm thu hút dự án mới mà còn thể hiện rõ tư duy “giữ chân” và nâng cấp các nhà đầu tư hiện hữu. Việt Nam hướng tới mục tiêu tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, giảm phụ thuộc vào gia công, từng bước nâng cao vị thế trong bản đồ sản xuất khu vực và thế giới.
Trong công điện, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu tăng cường xúc tiến, thu hút các dự án FDI quy mô lớn, công nghệ cao; khẩn trương hoàn thiện, trình Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Trọng tâm là xúc tiến đầu tư tại chỗ, thu hút và hỗ trợ các tập đoàn đa quốc gia, nhà đầu tư chiến lược triển khai dự án trong các lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và công nghệ số tại Việt Nam.
