Nâng cao chất lượng hoạt động giám sát của đại biểu dân cử

Trung tuần tháng 9 tới, dự kiến diễn đàn về giám sát tối cao của Quốc hội sẽ diễn ra tại Hà Nội với sự tham dự của nhiều thành phần: đại biểu Quốc hội, chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, đối tượng chịu sự giám sát cùng các đối tác, bạn bè quốc tế. Đây là lần đầu một diễn đàn của Quốc hội về lĩnh vực này được tổ chức.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải - Trưởng Đoàn giám sát của Quốc hội giám sát việc thực hiện Nghị quyết số 43/2022/QH15, làm việc với Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội chiều 12/3/2024. Nguồn: quochoi.vn
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải - Trưởng Đoàn giám sát của Quốc hội giám sát việc thực hiện Nghị quyết số 43/2022/QH15, làm việc với Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội chiều 12/3/2024. Nguồn: quochoi.vn

Ðịnh lượng hiệu quả giám sát

Dù hoạt động giám sát vẫn được Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội tiến hành thường xuyên, liên tục chứ không chỉ "xuân thu nhị kỳ", nhưng việc tổ chức diễn đàn này có ý nghĩa rất lớn trong việc nâng cao chất lượng hoạt động của một trong ba trụ cột công tác của Quốc hội (lập pháp, giám sát, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước). Nhiều hoạt động nhằm chuẩn bị cho diễn đàn đang được các cơ quan của Quốc hội khẩn trương tiến hành.

Đúng như Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã nêu, diễn đàn nhằm chỉ rõ và phát huy mặt tốt, ưu điểm, rút ra bài học, kinh nghiệm để khắc phục hạn chế; cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Quốc hội ban hành nghị quyết, giúp Chính phủ, các bộ, ngành quản lý điều hành kinh tế-xã hội tốt hơn.

Những kinh nghiệm ấy chỉ có được khi đánh giá "đúng và trúng" những vấn đề nóng trước mắt và cả những vấn đề có tính then chốt, cơ sở để quản lý kinh tế-xã hội bền vững; tần suất, chất lượng các cuộc tranh luận và câu hỏi đặt ra cho nhánh hành pháp trong các phiên họp Quốc hội.

Cùng với đó là xem xét hiệu quả của các phiên giải trình của Hội đồng Dân tộc và các ủy ban, các báo cáo và khuyến nghị giám sát; đánh giá tính minh bạch và khả năng tiếp cận thông tin trong quá trình giám sát,…

Cũng sẽ không thể thiếu cơ chế phản hồi về mức độ hiệu quả giám sát của Quốc hội. Bằng cách đánh giá có hệ thống các yếu tố kể trên, có thể định lượng được hiệu quả của hoạt động giám sát tối cao của Quốc hội, xác định các lĩnh vực cần củng cố chức năng quan trọng này của cơ quan lập pháp. Trong đó, TS Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội nhấn mạnh, việc thiết kế và triển khai các chương trình đào tạo và phát triển năng lực dành cho các đại biểu Quốc hội, đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác Quốc hội để giúp nâng cao kỹ năng và kiến thức cần thiết cho công tác giám sát có vai trò hết sức then chốt. Những nguyên lý này cũng đúng với hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân - cơ quan dân cử ở địa phương.

Ðóng góp cho quá trình sửa đổi, bổ sung luật

Về lâu dài, những ý kiến tại diễn đàn tới đây còn là "đầu vào" rất quan trọng cho việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân.

Tại kỳ họp thứ 7, Quốc hội đã quyết định bổ sung dự án này vào chương trình xây dựng luật, pháp lệnh; trình Quốc hội cho ý kiến tại kỳ họp thứ 8 và xem xét, thông qua tại kỳ họp thứ 9. Dự thảo Luật dự kiến bổ sung nguyên tắc mới trong hoạt động giám sát để thể chế hóa chủ trương của Đảng, đó là "bảo đảm cung cấp thông tin thực tiễn cho hoạt động xây dựng pháp luật, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, của địa phương".

Luật hiện hành được ban hành ngày 20/11/2015, có hiệu lực từ 1/7/2016, đến nay đã qua bảy năm tổ chức thi hành. Các quy định của luật đã tạo cơ sở pháp lý khá đầy đủ và toàn diện phục vụ hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân, nhưng còn thiếu các quy định về bảo đảm gắn kết chặt chẽ giữa hoạt động giám sát với hoạt động xây dựng pháp luật và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, địa phương. Luật cũng chưa có quy định về tiêu chí lựa chọn nhóm vấn đề chất vấn, người bị chất vấn, giám sát chuyên đề, vấn đề được giải trình, người được yêu cầu giải trình tại kỳ họp, phiên họp, hoạt động giám sát của các cơ quan có thẩm quyền giám sát; thiếu quy định về thẩm quyền giám sát của đại biểu Quốc hội (thông qua hoạt động kiến nghị Quốc hội bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Quốc hội bầu hoặc phê chuẩn). Những tồn tại, hạn chế của hoạt động giám sát còn thể hiện ở việc thiếu sự cung cấp, chia sẻ, trao đổi, xử lý, sử dụng, quản lý, bảo quản thông tin từ các tài liệu, dữ liệu, hoạt động giám sát có liên quan hay hoạt động khác của cơ quan chức năng; thiếu quy định về việc ứng dụng công nghệ thông tin, số hóa trong hoạt động giám sát,...

Những bất cập đó cũng xảy ra tương tự như đối với hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân. Luật cũng chưa có quy định thường trực Hội đồng nhân dân có thẩm quyền điều chỉnh chương trình giám sát của Hội đồng nhân dân, báo cáo Hội đồng nhân dân tại kỳ họp gần nhất trong trường hợp cần thiết.

Cần nói thêm là dự án Luật này có mối quan hệ chặt chẽ với một số luật và văn bản quy phạm pháp luật khác, đặc biệt là đối với Luật Tổ chức Quốc hội năm 2014 và Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 (Luật Tổ chức Quốc hội cũng đang trong quá trình rà soát bước đầu để đề xuất sửa đổi, bổ sung). Rà soát kỹ lưỡng để bảo đảm tính thống nhất, hiệu quả của hệ thống pháp luật chung, chắc chắn sẽ là một trong những vấn đề được nêu tại diễn đàn tới đây, cũng như trong quá trình sửa đổi, bổ sung Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân.

Có thể bạn quan tâm

Đại hội Đoàn XIII xác lập mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp công tác Đoàn trong nhiệm kỳ mới, trong đó đặc biệt chú trọng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trẻ. Ảnh Thành Đạt

Bước chuyển trong kỷ nguyên mới

Trong hai ngày 24-25/6, tại Thủ đô Hà Nội, Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh lần thứ XIII, diễn ra với tinh thần hành động: “Bản lĩnh tự cường - Tiên phong sáng tạo - Khát vọng cống hiến Làm chủ tương lai”.

Lễ đón Thủ tướng Lê Minh Hưng đến thành phố Kazan, Cộng hòa Tatarsta, Liên bang Nga bắt đầu chuyến tham dự Hội nghị Cấp cao Kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga. Ảnh: TTXVN

Khẳng định vai trò cầu nối tin cậy

Từ ngày 16 đến 18/6, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Hội nghị cấp cao Kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN-Nga, tại thành phố Kazan của Liên bang Nga. Hoạt động đối ngoại quan trọng này gửi đi thông điệp Việt Nam coi trọng quan hệ Đối tác chiến lược ASEAN-Nga, quan hệ hữu nghị truyền thống và hợp tác toàn diện Việt Nam-Nga; khẳng định hình ảnh Việt Nam là cầu nối tin cậy trong ASEAN, là bạn bè thủy chung, chân thành của nước Nga.

GS, TS Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo).

Đổi mới mạnh mẽ để phát triển nguồn nhân lực cho kỷ nguyên mới

Đó là nhấn mạnh của GS, TS Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo) trong cuộc trò chuyện với Nhân Dân cuối tuần về một số chính sách mới đã và đang triển khai nhằm mục tiêu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao - theo tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW của Đảng, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước.

Trong giai đoạn 2026-2031, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp sẽ tiếp tục được hoàn thiện cả về hình thức tổ chức tổng thể và hệ thống giám sát để sát dân hơn, gần dân hơn.

Xây đắp nền tảng mô hình quản trị quốc gia hiện đại

Mục tiêu mà mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp hướng tới không chỉ là sắp xếp tổ chức bộ máy mà còn là đổi mới phương thức lãnh đạo, phương thức quản lý, phương thức điều hành, phương thức làm việc, phương thức tổ chức thực hiện. Không chỉ giải quyết yêu cầu trước mắt mà phải tạo nền tảng cho mô hình quản trị quốc gia hiện đại, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 và trả lời một số câu hỏi của đại biểu tham dự. Ảnh: TTXVN

Định vị Việt Nam trong dòng chảy hợp tác khu vực

Với những ý nghĩa đặc biệt, chuyến thăm ba nước Đông Nam Á của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đạt được những kết quả quan trọng, mang tính đột phá, thông qua củng cố toàn diện nền tảng hợp tác, làm sâu sắc hơn và nâng tầm hợp tác chiến lược lâu dài, đưa quan hệ giữa Việt Nam với các đối tác chủ chốt trong khu vực lên nấc thang phát triển cao hơn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân tại sân bay quốc tế Udon Thani. Ảnh: TTXVN

Thông điệp tăng cường tin cậy và hợp tác chiến lược

Chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm chính thức Thái Lan, thăm cấp Nhà nước tới Singapore, phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-La và thăm cấp Nhà nước tới Philippines mang ý nghĩa và tầm quan trọng đặc biệt.

Xây dựng không gian sinh hoạt cộng đồng là một trong những điểm quan trọng giúp mỗi địa phương nuôi dưỡng mạch ngầm văn hóa cho cư dân.

Sắp xếp lại không gian văn hóa bằng một tư duy sâu sắc hơn

Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Chỉ thị số 21 về “sắp xếp thôn, tổ dân phố và bố trí, sử dụng người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, thôn, tổ dân phố”, yêu cầu các địa phương hoàn thành phương án sắp xếp trước ngày 10/6/2026.

Hà Nội xác lập cấu trúc đô thị theo hướng “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”, trong đó lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo. Ảnh Thành Đạt

Viết tiếp trường ca sông Cái

Ngày 13/5 vừa qua, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng ký Quyết định số 2512/QĐ-UBND về việc phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

Người dân đặt nhiều niềm tin và kỳ vọng vào một nền hành chính hiện đại, thông suốt, minh bạch và trách nhiệm hơn khi bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp vận hành thật sự trơn tru. Ảnh: Thành Đạt

Phát hiện sớm vướng mắc để khắc phục kịp thời

Dù trong quá trình chuyển đổi sang mô hình chính quyền địa phương 2 cấp còn bộc lộ một số hạn chế cần được tháo gỡ kịp thời, song đã tạo ra chuyển biến rất tích cực về cải cách hành chính, cung ứng dịch vụ công.

Ðại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI, diễn ra tại Hà Nội từ ngày 11-13/5/2026. (Ảnh: Hồng Vinh)

Dấu mốc quan trọng mở đầu chặng đường phát triển mới

Là sự kiện chính trị-xã hội quan trọng, nhận được sự quan tâm sâu sắc của các tầng lớp nhân dân ở trong nước và người Việt Nam ở nước ngoài, Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI (Đại hội XI) diễn ra trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ lớn, đan xen với không ít khó khăn.

Khi bỏ cấp trung gian, áp lực công việc không mất đi mà trái lại, dồn toàn bộ xuống cấp cơ sở.

Giám sát để kiến tạo phát triển

Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI vừa qua đã định hình tư duy đột phá: Mục tiêu cao nhất của các cuộc giám sát không phải là "vạch lá tìm sâu", mà là để khơi thông điểm nghẽn và kiến tạo phát triển.

“Con đường 30/4” không chỉ là con đường của riêng Việt Nam, mà còn là con đường của hòa bình, hợp tác và phát triển. (Ảnh Thành Đạt)

Tiếp nối Con đường 30/4

Có gì mới mẻ, tinh khôi trong buổi cuối xuân đầu hạ, khi chúng ta cùng nhớ về ngày 30/4 năm ấy, ngày trọng đại, non sông liền một dải?

Với sự cẩn trọng, sáng suốt và thống nhất cao, chỉ trong gần ba ngày làm việc đầu tiên của Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, Quốc hội đã hoàn thành tốt đẹp nhiệm vụ kiện toàn nhân sự lãnh đạo cấp cao của bộ máy Nhà nước, Quốc hội.

Trọng trách của Quốc hội khóa XVI

Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI đã chính thức khai mạc sáng 6/4, mở ra một nhiệm kỳ mới trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển với yêu cầu cao hơn về tốc độ, chất lượng và tính bền vững của tăng trưởng.

Phiên Bế mạc Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIV - Ảnh: TTXVN

Đề cao chữ “Thật”

Hội nghị Trung ương 2 với nhiều nội dung quan trọng, được coi là những “hành lang pháp lý”, những “quy tắc vận hành”, những “nguyên tắc kỷ luật”, những “chuẩn mực hành động” để đưa Nghị quyết của Đảng vào cuộc sống. Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh đây là “Hội nghị đặt nền móng vận hành cho cả nhiệm kỳ”.

Người dân xã Minh Châu được cán bộ, tình nguyện viên tư vấn, hướng dẫn và thực hiện thủ tục hành chính tại điểm phục vụ theo mô hình “Dịch vụ công lưu động”. (Ảnh TTXVN)

Tiếp bước cuộc cách mạng “sắp xếp lại giang sơn”

Phát biểu bế mạc Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV của Tổng Bí thư Tô Lâm là thông điệp chiến lược, mở đầu nhiệm kỳ mới, đặc biệt về phát huy thế mạnh mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã thông qua nhiều luật, nghị quyết quan trọng. (Ảnh: DUY LINH)

Trả lời thôi, chưa đủ!

Theo thông lệ, trước thềm kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa XVI, việc giải quyết kiến nghị của cử tri gửi đến kỳ họp thứ 10 - kỳ họp cuối cùng của Quốc hội khóa XV, được rà soát lại.

Thủ tướng Phạm Minh Chính xem sản phẩm nghiên cứu của sinh viên Đại học Nghiên cứu Công nghệ Quốc gia MISIS. Ảnh: TTXVN

Nâng tầm toàn diện hợp tác Việt Nam-Liên bang Nga

Là chuyến thăm đầu tiên của lãnh đạo cấp cao Việt Nam tới Nga sau thành công của Đại hội XIV của Đảng, chuyến thăm chính thức Liên bang Nga của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính khẳng định quyết tâm của cả hai nước củng cố nền tảng hữu nghị truyền thống, bền bỉ vượt thời gian, cũng như hợp tác tin cậy, chân thành giữa hai nước