Không để thể chế là điểm nghẽn
Kỳ họp không thường lệ thứ nhất Quốc hội khóa XVI diễn ra trong bối cảnh cả nước vừa tiến hành sơ kết một năm đánh giá toàn diện, khách quan kết quả thực hiện việc sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và vận hành chính quyền địa phương 2 cấp; cả nước đang nỗ lực, quyết tâm thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong năm 2026 và những năm tiếp theo; với nhiệm vụ trọng tâm là công tác lập pháp và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước.
Kỳ họp thể hiện rõ quyết tâm chính trị, tinh thần chủ động, hành động quyết liệt, thực chất của Quốc hội, Chính phủ, các cơ quan trong việc thể chế và thực thi ngay các chủ trương của Đảng, đáp ứng yêu cầu, nguyện vọng của người dân, doanh nghiệp, không chậm trễ, không để lỡ thời cơ phát triển của đất nước.
“Với quyết tâm đạt mục tiêu tạo bốn bước chuyển chiến lược mà Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã xác định, cùng Chính phủ, các cơ quan quyết tâm nâng cao hiệu quả thực thi theo đúng chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Quốc hội đề nghị các cơ quan của Quốc hội, từng vị đại biểu Quốc hội tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy trong xây dựng pháp luật; chính sách. Pháp luật được ban hành thật sự bám sát thực tiễn; đi trước, mở đường cho phát triển; lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, lấy chất lượng, hiệu quả thực thi của hệ thống pháp luật làm thước đo của hoạt động lập pháp”, ngay trong phát biểu khai mạc Kỳ họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã đưa ra đề nghị rất cụ thể.
Chủ tịch Quốc hội nêu yêu cầu, từng dự án luật, nghị quyết phải được chuẩn bị nghiêm túc, kỹ lưỡng ngay từ khâu soạn thảo, đánh giá tác động đầy đủ, huy động trí tuệ của các chuyên gia, nhà khoa học, cộng đồng doanh nghiệp và các đối tượng chịu sự tác động. Đặc biệt, người đứng đầu cơ quan soạn thảo phải trực tiếp chỉ đạo và xử lý những vấn đề lớn, vấn đề khó, còn nhiều ý kiến khác nhau và chịu trách nhiệm về chất lượng dự án, dự thảo luật, nghị quyết. Với quyết tâm không để thể chế là điểm nghẽn đối với sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước, nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI phải là nhiệm kỳ của kiến tạo thể chế phát triển...
Nâng cao chất lượng từng quyết định lập pháp
Trước đó, tại Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV vừa qua, Trung ương đã quyết định nhiều chủ trương lớn, có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển của đất nước. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng luôn nhấn mạnh yêu cầu các quyết sách của Trung ương phải tạo ra bước chuyển thực chất.
Đối với Quốc hội, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thành chương trình Kỳ họp, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng của từng quyết định lập pháp, để mỗi đạo luật, mỗi nghị quyết sau khi được ban hành thật sự tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và tạo động lực mới cho phát triển; thống nhất nhận thức, thống nhất hành động để bảo đảm mọi quyết định của Quốc hội đều quán triệt đầy đủ sự lãnh đạo, chỉ đạo của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư; đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước, nguyện vọng của cử tri và Nhân dân.
Trên tinh thần xuyên suốt là khẩn trương nhưng không chủ quan; quyết định nhanh nhưng không giản đơn; đổi mới mạnh mẽ nhưng không đánh đổi chất lượng, Chủ tịch Quốc hội đề nghị các đại biểu Quốc hội tập trung trí tuệ vào những vấn đề lớn, điểm nghẽn của thể chế và chính sách còn có ý kiến khác nhau. Mỗi ý kiến phát biểu phải hướng tới hoàn thiện chính sách, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất và tính khả thi của hệ thống pháp luật.
Thực tế, Kỳ họp lần này có khối lượng công việc rất lớn, nhiều nội dung có ý nghĩa nền tảng đối với hoàn thiện thể chế, phát triển kinh tế-xã hội và tổ chức bộ máy.
“Trách nhiệm của Quốc hội là thể chế hóa đầy đủ, kịp thời và đúng tinh thần các chủ trương đó thành pháp luật với chất lượng cao nhất. Quốc hội không xây dựng luật để hoàn thành chương trình; Quốc hội xây dựng luật để mở đường cho phát triển. Điều Quốc hội cần nhất không phải là nhiều ý kiến, mà là những ý kiến đúng, trúng và góp phần hoàn thiện chính sách”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Tại Kỳ họp quan trọng này (dự kiến diễn ra chỉ trong khoảng 17 ngày, từ ngày 3/8 đến 24/8/2026), Quốc hội sẽ xem xét, thông qua 15 luật và 4 Nghị quyết quy phạm pháp luật, cho ý kiến lần đầu 7 dự án luật để làm cơ sở cho các cơ quan hoàn thiện và trình Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ 2 (dự kiến diễn ra vào tháng 10/2026); xem xét 7 vấn đề theo thẩm quyền, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kết cấu hạ tầng giao thông chiến lược và hệ thống đô thị quốc gia.
