Nâng cao chất lượng cảnh báo, dự báo thiên tai

Với hệ thống quan trắc được đầu tư khá đồng bộ, thời gian qua, công tác khí tượng thủy văn (KTTV) ở nước ta từng bước nâng cao độ chính xác, tin cậy trong các cảnh báo về thiên tai, nhất là trong dự báo, cảnh báo bão, mưa lớn, lũ lụt… Kết quả công tác KTTV dần đáp ứng được yêu cầu phòng, chống, giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra.

 Hệ thống ra-đa thời tiết tại Quy Nhơn phục vụ quan trắc bão cho khu vực Nam Trung Bộ.
Hệ thống ra-đa thời tiết tại Quy Nhơn phục vụ quan trắc bão cho khu vực Nam Trung Bộ.

Việt Nam nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa, khí hậu nóng ẩm, mưa nhiều, lượng nước lũ chiếm tới từ 70% đến 80% lượng nước. Do ảnh hưởng của gió mùa và sự phức tạp về địa hình cho nên Việt Nam thường chịu tác động mạnh về thời tiết như bão, lụt, hạn hán...

Theo Tổng cục trưởng KTTV (Bộ Tài nguyên và Môi trường) Trần Hồng Thái: Trong những năm qua, Tổng cục KTTV đã đưa vào sử dụng hệ thống 10 trạm ra-đa, sáu trạm thám không vô tuyến; 18 trạm phát hiện giông sét trong mạng lưới định vi sét toàn cầu. Bên cạnh đó, hệ thống quan trắc KTTV được đầu tư xây dựng, với hơn 1.450 trạm/điểm, bao gồm các trạm quan trắc khí tượng, thủy văn, đo mưa tự động, hải văn. Tổng cục cũng duy trì, phát triển và hiện đại hệ thống thông tin và dữ liệu KTTV như các hệ thống truyền tin chuyên ngành, hệ thống tính toán và lưu trữ quản lý dữ liệu quan trắc nhằm cung cấp kịp thời số liệu thời gian phục vụ cho công tác dự báo và truyền tin phục vụ cộng đồng xã hội. Qua đó, góp phần đáp ứng được những yêu cầu của công tác phòng, chống, giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra. Ðiển hình như việc dự báo, cảnh báo mưa lớn trước đến ba ngày với độ tin cậy khoảng 75%; dự báo, cảnh báo trước rét đậm, rét hại gây ra bởi không khí lạnh từ hai đến ba ngày với độ tin cậy từ 80% đến 90%; dự báo, cảnh báo lũ trên các sông khu vực miền trung, Tây Nguyên trước từ 24 giờ đến 48 giờ, khu vực Bắc Bộ trước từ ba đến năm ngày với độ tin cậy từ 70% đến 85%...

Tuy nhiên, với mạng lưới hơn 1.450 trạm, điểm quan trắc KTTV so với quy hoạch giai đoạn 2016 - 2025, tầm nhìn đến 2030, là 5.515 trạm, thì mới đáp ứng được khoảng 27%. Hệ thống trạm KTTV hiện có rất thưa. Một trạm khí tượng chỉ có thể quan trắc được những gì xảy ra chung quanh bầu trời bán kính từ 10 đến 20 km trong khi ở nhiều nơi, các trạm cách nhau từ 50 km đến 100 km. Nhiều nơi, thiết bị đo phục vụ cho quan trắc chủ yếu vẫn là thủ công, thiết bị quan trắc tự động chưa được trang bị nhiều cho nên chưa đáp ứng được yêu cầu của công tác dự báo. Ngoài ra, nguồn kinh phí đầu tư cho mạng lưới quan trắc còn nhiều hạn chế; hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, tiêu chuẩn, quy chuẩn, quy định, quy trình kỹ thuật và các văn bản hướng dẫn về quan trắc KTTV còn chồng chéo, thiếu đồng bộ…

Để từng bước khắc phục những khó khăn, bất cập các chuyên gia, nhà khoa học trong lĩnh vực này cho rằng: Bộ Tài nguyên và Môi trường cần hoàn thiện hành lang pháp lý, cơ chế, chính sách phục vụ cho hoạt động KTTV. Có chính sách khuyến khích, xã hội hóa tạo cơ sở phát triển thị trường dịch vụ, tiến tới xây dựng nền công nghiệp KTTV ở nước ta. Tăng cường giám sát, quản lý thông tin, dữ liệu, số hóa và xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu KTTV quốc gia tập trung, đồng bộ, hiện đại; nhất là sử dụng các công nghệ dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và các kiến trúc của khoa học công nghệ 4.0 để quản lý, khai thác, chia sẻ và thực hiện các dịch vụ KTTV. Bố trí đủ nguồn lực cho các hoạt động KTTV quan trọng, trong đó ưu tiên đẩy nhanh tiến độ tự động hóa mạng lưới quan trắc KTTV quốc gia. Tăng mật độ trạm đo, điểm đo ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, kiện toàn hệ thống ra-đa thời tiết theo quy hoạch để nâng cao chất lượng dự báo, gồm cả dự báo tác động, rủi ro thiên tai, cảnh báo sớm... Ðẩy mạnh công tác đào tạo nguồn nhân lực, đào tạo lại, nhằm nâng cao nghiệp vụ, tay nghề cho đội ngũ cán bộ, kỹ thuật viên và quan trắc viên hiện có. Ðầu tư xây dựng các hệ thống hỗ trợ kỹ thuật, phát triển công nghệ dự báo số, tiên tiến. Bộ Tài nguyên và Môi trường cần triển khai xây dựng Ðề án cấp quốc gia về khoa học công nghệ; tăng cường hoạt động hợp tác quốc tế về KTTV, nhất là tranh thủ sự phối hợp, hỗ trợ của các tổ chức quốc tế như: Tổ chức Khí tượng thế giới, Ủy ban Bão quốc tế và các nước tiên tiến đào tạo, phát triển nguồn nhân lực cho ngành. Ðồng thời, huy động tối đa các nguồn vốn từ các tổ chức quốc tế, các tổ chức phi chính phủ, các dự án, các doanh nghiệp để nâng cấp và đầu tư mới cho mạng lưới quan trắc trên cả nước một cách hiệu quả và bền vững...

Có thể bạn quan tâm

[Infographic] Xu hướng vi phạm và các phương thức, thủ đoạn mới trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ

[Infographic] Xu hướng vi phạm và các phương thức, thủ đoạn mới trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, các hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ đang có xu hướng gia tăng với nhiều phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, gây nhiều khó khăn cho công tác phát hiện, xử lý và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cũng như môi trường cạnh tranh lành mạnh.

Lãnh đạo Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cùng các nhà khoa học Liên bang Nga khảo sát, thu thập dữ liệu nghiên cứu về Biển Đông. (Ảnh: HIẾU LIÊN)

Tạo dữ liệu DNA, thúc đẩy công nghệ sinh học biển

Trong bối cảnh nhiều quốc gia đang đầu tư mạnh mẽ vào các cơ sở dữ liệu sinh học biển và nguồn gene bản địa, việc hình thành cơ sở dữ liệu DNA cho sinh vật biển Việt Nam là bước đi quan trọng nhằm nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học cơ bản, đồng thời tạo nền tảng cho hướng nghiên cứu liên ngành.

[Video] Còn khoảng 34 triệu thuê bao chưa xác nhận chính chủ

[Video] Còn khoảng 34 triệu thuê bao chưa xác nhận chính chủ

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, việc triển khai Thông tư 08/2026 hướng dẫn việc xác thực thông tin thuê bao di động mặt đất trong tháng 4 vừa qua đã phát hiện có gần 900.000 thuê bao không chính chủ, 60 triệu thuê bao đã xác nhận sử dụng chính chủ và còn khoảng 34 triệu thuê bao vẫn chưa xác nhận.

Lựa chọn ngành nghề ban đầu với học sinh trung học phổ thông có thể đúng, nhưng không còn đủ để định hình một hành trình nghề nghiệp dài hạn.

Chọn nghề giữa làn sóng AI

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang tạo nên những đổi thay mạnh mẽ ở các ngành nghề, trong khi hệ thống giáo dục, đào tạo nghề ở nước ta cũng đang bước vào một giai đoạn cấu trúc lại. Hai “làn sóng” ấy ảnh hưởng không nhỏ đến cách vận hành của thị trường lao động, đặt người học trước nhiều lựa chọn mới và không ngừng biến đổi.

Công tác dự báo và cảnh báo sớm chính là “tuyến phòng thủ” đầu tiên, giữ vai trò quyết định trong bảo vệ tính mạng người dân và tài sản. (Ảnh: TRỌNG TÙNG)

Rút ngắn thời gian phản ứng với thiên tai

Việc cảnh báo thiên tai sẽ chỉ thật sự hiệu quả khi thông tin nguy hiểm đến đúng người, đúng nơi và đúng thời điểm. Các mô hình tháp báo lũ thông minh và mạng quan trắc tự động đang giúp việc đưa dữ liệu về ngập lụt tới cộng đồng nhanh hơn, rút ngắn thời gian phản ứng của người dân khi thiên tai xảy ra.

Tiến sĩ Lê Xuân Huy, Phó Tổng Giám đốc VNSC và ông Yasuo Ishii, Phó Chủ tịch cấp cao JAXA trao thỏa thuận hợp tác. (Ảnh: VNSC)

Trung tâm Vũ trụ Việt Nam ký thỏa thuận hợp tác với Cơ quan Hàng không Vũ trụ Nhật Bản

Ngày 2/5, tại Hà Nội, lãnh đạo Trung tâm Vũ trụ Việt Nam (VNSC) và lãnh đạo Cơ quan Hàng không vũ trụ Nhật Bản (JAXA) đã ký kết, trao đổi “Văn bản Sửa đổi thỏa thuận giữa Trung tâm Vũ trụ Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam với Cơ quan Hàng không vũ trụ Nhật Bản về trao đổi dữ liệu vệ tinh”.

Phối cảnh công trình biểu tượng bông lúa Cà Mau.

Giá trị văn hóa từ "Biểu tượng bông lúa" ở Cà Mau

Sự phát triển của một địa phương trong kỷ nguyên mới không chỉ được đong đếm một cách cơ học bằng những con đường rải nhựa, hay những cây cầu bê-tông nối nhịp đôi bờ. Tầm vóc và sức sống của một vùng đất còn được khắc họa đậm nét qua những biểu tượng văn hóa mang tầm nhìn chiến lược.

Đào tạo an ninh mạng tại CyRadar giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực phòng thủ.

Tăng năng lực phòng vệ của doanh nghiệp

Chuyển đổi số đang mở ra nhiều cơ hội tăng trưởng cho doanh nghiệp Việt Nam nhưng cũng kéo theo những rủi ro an ninh mạng phức tạp. Khi dữ liệu trở thành tài sản chiến lược, khả năng bảo vệ hệ thống và thông tin không còn là vấn đề kỹ thuật mà trở thành năng lực phòng vệ quan trọng đối với mỗi doanh nghiệp.

Hoạt động nghiên cứu tại Phòng Thí nghiệm trọng điểm Công nghệ Lọc, Hóa dầu (Viện Hóa học công nghiệp Việt Nam).

Đầu tư hạ tầng nghiên cứu cho công nghệ chiến lược

Phát triển hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia là một trong những giải pháp để hiện thực hóa mục tiêu đột phá về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết 57-NQ/TW. Thực trạng lạc hậu về công nghệ đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tổ chức lại hạ tầng nghiên cứu theo hướng tập trung, đồng bộ và hiệu quả.

Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an thành phố Đà Nẵng đấu tranh tội phạm trên không gian mạng. (Ảnh: Công Vinh)

Nâng cao ý thức làm chủ, bảo vệ không gian mạng

Tại Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm tiếp tục khẳng định chủ trương của Đảng về bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại, hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới, khi nhấn mạnh yêu cầu: Tự chủ chiến lược, có năng lực kiểm soát rủi ro, có thể chế vững, có trật tự xã hội ổn định, có sự hội nhập quốc tế sâu rộng...

UAV được thử nghiệm phun thuốc cho cây cà-phê tại xã Mường Ảng, tỉnh Điện Biên.

Cơ chế sandbox đã sang giai đoạn triển khai thực tế

Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, bên cạnh chuẩn bị cấp phép mô hình thử nghiệm có kiểm soát đầu tiên về phát triển kinh tế tầm thấp, ứng dụng phương tiện bay không người lái (UAV) tại tỉnh Điện Biên, một số địa phương, doanh nghiệp cũng bày tỏ quan tâm đến việc triển khai thử nghiệm mô hình sandbox.