Những điều kiện khắc nghiệt này không chỉ thử thách sức chịu đựng của người dân mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến kinh tế, hạ tầng và an ninh năng lượng của đất nước rộng lớn nhất thế giới.
Diễn biến thời tiết cực đoan
Theo Izvestia, mùa đông 2025-2026 tại Nga được giới khí tượng học dự báo từ sớm là một trong những mùa bất thường nhất trong lịch sử quan sát, với sự kết hợp giữa nhiệt độ thấp hơn trung bình và hiện tượng thời tiết đột biến. Từ tháng 10/2025, các chuyên gia từ Trung tâm Khí tượng Thủy văn Nga (HC) cảnh báo mùa đông này có thể mang đến “thảm họa bất ngờ”, với nhiệt độ trung bình thấp hơn năm trước ở hầu hết các khu vực. Cụ thể, ở phần lớn lãnh thổ châu Âu của Nga, nhiệt độ tháng 12/2025 được dự báo thấp hơn năm 2024, với mức giảm đáng kể ở phía tây bắc và khu vực trung tâm. Chuyên gia Roman Vilfand, Giám đốc phụ trách khoa học của HC, nhấn mạnh rằng mùa đông 2025-2026 có thể là “một trong những mùa không thể đoán trước nhất” kể từ năm 1779, với sự biến động mạnh giữa các đợt ấm và lạnh đột ngột.
Diễn biến thực tế từ tháng 11/2025 đến tháng 1/2026 đã vượt qua nhiều dự báo. Ở vùng Viễn Đông, đặc biệt là bán đảo Kamchatka, các cơn bão tuyết liên tiếp từ giữa tháng 1/2026 đã gây ra tình trạng mà giới chuyên gia ví von là “tuyết tận thế”, với lượng tuyết tích tụ lên đến hơn 2 m chỉ trong vài ngày. Theo TASS, thành phố Petropavlovsk-Kamchatsky đã tuyên bố “tình trạng khẩn cấp” sau khi tuyết rơi kỷ lục, vượt quá mức trung bình hằng tháng, khiến hai người thiệt mạng do tai nạn liên quan đến tuyết lở và lạnh giá.
Tuyết rơi dày đặc chôn vùi các tòa nhà cao tới bốn tầng, khiến giao thông tê liệt và hàng trăm chuyến bay bị hủy. Ở vùng Siberia, nhiệt độ thậm chí giảm xuống dưới âm 40°C ở một số khu vực như Komi, với các đợt lạnh kéo dài từ ngày 21/1 đến 24/1/2026. Thủ đô Moscow cũng không ngoại lệ, với bão tuyết lớn vào ngày 18/1/2026, mang theo lớp tuyết dày và gió mạnh, làm gián đoạn cuộc sống hằng ngày.
Các yếu tố địa lý và biến đổi khí hậu góp phần làm trầm trọng hóa tình hình cực đoan hiện nay. Nước Nga, với lãnh thổ trải dài từ châu Âu đến châu Á, thường xuyên đối mặt mùa đông khắc nghiệt, nhưng năm nay chịu ảnh hưởng từ hiện tượng La Nina và sự nóng lên toàn cầu, dẫn đến các cơn bão mạnh hơn. Vụ phun trào núi lửa ở Ethiopia hồi tháng 11/2025 đã góp phần làm giảm nhẹ nhiệt độ toàn cầu, nhưng ở Nga, nó kết hợp với các luồng không khí lạnh từ vùng Bắc Cực, tạo nên những đợt lạnh kéo dài.
Chuyên gia quốc tế từ Trung tâm Khoa học của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) nhận định rằng lượng tuyết rơi ở khu vực Kamchatka là “kỷ lục”, với hình ảnh vệ tinh cho thấy lớp tuyết trắng xóa bao phủ toàn bộ bán đảo, vượt xa mức trung bình 30 năm qua. Ông Piers Forster từ Đại học Leeds (Anh) cho biết: “Mùa đông ở nước Nga năm nay là minh chứng cho sự biến đổi khí hậu toàn cầu, nơi các hiện tượng cực đoan trở nên thường xuyên hơn, với tuyết rơi dày đặc ở Viễn Đông và lạnh giá bất thường ở Siberia”.
Dự báo ban đầu từ chuyên gia Nga chỉ ra rằng, nhiệt độ trung bình tháng 1/2026 ở Moscow có thể là âm 6,2°C, thấp hơn mức bình thường, với tuyết rơi ổn định từ giữa tháng 11/2025. Đến ngày 24/1, dữ liệu từ HC xác nhận mùa đông này đã phá vỡ nhiều kỷ lục ở mức độ địa phương, như lượng tuyết ở Kamchatka cao nhất trong 30 năm. Chuyên gia Michael Mann từ Trường đại học Pennsylvania (Mỹ) phân tích rằng: “Sự kết hợp giữa La Nina và biến đổi khí hậu đang làm mùa đông Nga khắc nghiệt hơn, với rủi ro lũ lụt khi tuyết tan vào mùa xuân”.
Tác động đến xã hội, kinh tế và hạ tầng
Theo RIA Novosti, mùa đông khắc nghiệt đã gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với cuộc sống hằng ngày của người dân Nga, từ tai nạn giao thông đến gián đoạn cung cấp năng lượng. Ở Kamchatka, bão tuyết từ ngày 12 đến 13/1 khiến hàng nghìn hộ dân mất điện, đường sá bị chặn và sân bay Petropavlovsk-Kamchatsky đóng cửa, gây ra tình trạng thiếu thực phẩm và nước uống ở một số làng mạc xa xôi. Ít nhất hai người chết do tuyết lở, hàng trăm người bị thương do trượt ngã trên đường băng giá. Ở Moscow, bão tuyết ngày 18/1 gây tắc nghẽn giao thông nghiêm trọng, với hơn 100 vụ tai nạn đường bộ chỉ trong một ngày. Vùng Siberia chứng kiến mức nhiệt độ âm 56°C ở một số khu vực, buộc người dân phải ở trong nhà và các trường học đóng cửa.
Về mặt kinh tế, mùa đông 2026 đang làm tăng tiêu thụ điện năng gần 3% so năm trước, gây áp lực lên hệ thống lưới điện quốc gia. Ở vùng Viễn Đông, ngành khai thác mỏ và đánh bắt cá bị gián đoạn, dẫn đến thiệt hại hàng trăm nghìn USD. Các đợt lạnh ở Komi đã ảnh hưởng đến sản xuất dầu khí, với nguy cơ đóng băng đường ống. Theo Reuters, mùa đông khắc nghiệt đang làm trầm trọng hóa cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu, buộc Nga phải đối mặt chi phí sưởi ấm cao hơn dự kiến. Ông Fatih Birol từ Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) cho biết: “Mùa đông nước Nga năm nay đang thử thách hệ thống năng lượng, nơi phụ thuộc vào khí đốt và than, có thể dẫn đến thiếu hụt nếu bão tuyết tiếp tục diễn biến phức tạp”.
Về mặt xã hội, Nga cũng chịu ảnh hưởng nặng nề, với sự gia tăng các trường hợp bệnh hô hấp và chấn thương do lạnh. Từ cuối tháng 9/2025, mùa đông khắc nghiệt hơn khiến số ca nhiễm ARVI (nhóm bệnh viêm đường hô hấp cấp tính tại Nga) đã tăng ở 13 vùng. Ở các vùng nông thôn, người dân phải đối mặt sự cô lập, chủ yếu do lớp tuyết quá dày khiến việc cứu trợ trở nên chậm trễ. Ở bán đảo Kamchatka, lực lượng cứu hộ phải sử dụng trực thăng để tiếp cận các khu vực bị cô lập để đưa thức ăn tới người dân.
Chuyên gia từ Tổ chức nghiên cứu Atlantic Council (Mỹ) phân tích rằng, mùa đông này đang làm lộ rõ điểm yếu hạ tầng cơ sở của Nga, đặc biệt ở vùng Viễn Đông. Hơn nữa, mùa đông còn liên quan bối cảnh địa - chính trị, khi Nga phải duy trì xuất khẩu năng lượng trong khi đối phó thời tiết xấu.
Các chuyên gia quốc tế đánh giá mùa đông 2025-2026 là “lạnh giá nhất” trong thập kỷ qua, với tác động tương tự các năm trước nhưng cường độ mạnh hơn do biến đổi khí hậu. Ông John Herbst, cựu Đại sứ Mỹ tại Ukraine nhận định, Nga đang đối mặt “nền kinh tế suy giảm” năm 2026, phần nào do chi phí ứng phó thời tiết cực đoan. Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) đã giảm dự báo tăng trưởng GDP Nga năm 2026 xuống 0,8%, phần nào do tác động của mùa đông.
Về các biện pháp ứng phó, Chính phủ Nga đã triển khai các chiến dịch khẩn cấp để hỗ trợ người dân. Ở Kamchatka, lực lượng cứu hộ và quân đội đã nỗ lực dọn dẹp tuyết trong và sau bão tuyết. Ở Thủ đô Moscow, chính quyền thành phố đã huy động hàng nghìn công nhân để dọn tuyết. Trong khi đó, HC đã nâng cao hệ thống dự báo, sử dụng công nghệ vệ tinh để theo dõi bão.
