Một góc nhìn về điện ảnh Việt 30 năm sau đổi mới

Tiến sĩ Ngô Phương Lan là người có hơn 30 năm gắn bó với điện ảnh Việt Nam, từ cả góc độ của một nhà phê bình, lý luận và là nhà quản lý. Những trăn trở, băn khoăn cũng như tình yêu, sự đam mê dành cho điện ảnh trong suốt 30 năm làm nghề đã được chị “gói ghém” lại trong cuốn sách “Phác thảo Điện ảnh Việt Nam thời đổi mới và hội nhập”, vừa ra mắt độc giả yêu điện ảnh.
Đông đảo các nhà làm phim, nghệ sĩ gạo cội đến dự buổi ra mắt cuốn sách của Tiến sĩ Ngô Phương Lan.
Đông đảo các nhà làm phim, nghệ sĩ gạo cội đến dự buổi ra mắt cuốn sách của Tiến sĩ Ngô Phương Lan.

Lễ ra mắt cuốn sách “Phác thảo Điện ảnh Việt Nam thời đổi mới và hội nhập” của Tiến sĩ Ngô Phương Lan diễn ra trong sự đầm ấm của đông đảo bạn bè văn nghệ sĩ, nhà làm phim, nhà quản lý văn hóa. Nhiều nghệ sĩ, nhà làm phim gạo cội của điện ảnh Việt Nam như NSND, đạo diễn Đặng Nhật Minh, NSND Lan Hương Bông, NSƯT, đạo diễn Bùi Đức Tiến, NSND Lê Hồng Chương,… cũng đã đến chia vui cùng Tiến sĩ Ngô Phương Lan.

Đây là cuốn sách thứ 3 của Tiến sĩ Ngô Phương Lan, nhưng nếu tính về sách đã xuất bản thì là cuốn thứ tư. Trước đó, bà từng cho ra mắt các cuốn “Đồng hành với màn ảnh” (năm 1998), giành giải thưởng chính của Hội Điện ảnh Việt Nam cho công trình lý luận, phê bình, cuốn “Tính hiện đại và tính dân tộc trong điện ảnh Việt Nam" (2005), giành giải Cánh diều vàng. Đặc biệt, cuốn sách thứ hai được Mạng lưới Xúc tiến điện ảnh châu Á (NETPAC) vùng Galangpress xuất bản bằng tiếng Anh và phát hành quốc tế năm 2007.

Tiến sĩ Ngô Phương Lan cũng là đồng tác giả của một số cuốn sách khác về điện ảnh châu Á được xuất bản bằng tiếng Anh.

Cuốn “Phác thảo Điện ảnh Việt Nam thời đổi mới và hội nhập” gồm 2 phần. Phần 1 đề cập đến “Điện ảnh Việt Nam thời đổi mới”, khái quát các tác phẩm điện ảnh và phong cách của các đạo diễn Việt Nam trong thời kỳ đổi mới, cùng một số bài phê bình phim chọn lọc, về những bộ phim ghi dấu ấn trong thời kỳ này như “Tướng về hưu”, “Thương nhớ đồng quê”, “Mùa ổi”, “Thị trấn yên tĩnh”, “Mê Thảo thời vang bóng”, “Ngã ba Đồng Lộc”, “Thung lũng hoang vắng”, “Bến không chồng”, “Những người thợ xẻ”, “Mùa len trâu”…

Phần 2 của cuốn sách là một số tiểu luận, bài viết về sự phát triển, thăng trầm của điện ảnh Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế, và trên con đường xây dựng nền công nghiệp điện ảnh. Trong phần này, tác giả cũng phác thảo về các liên hoan phim quốc tế, chặng đường đến với quốc tế của điện ảnh Việt Nam, những thách thức và bài học kinh nghiệm xây dựng nền công nghiệp điện ảnh Việt Nam, cũng như những trăn trở về đưa hình ảnh đất nước, con người Việt Nam ra thế giới bằng điện ảnh.

Tiến sĩ Ngô Phương Lan cho biết, cuốn sách là sự chắt lọc, có những bài viết do bà thực hiện từ những năm mà các phim đó ra đời, cũng có những nội dung được bổ sung, chỉnh sửa theo cách nhìn của ngày hôm nay. “Phần đầu tôi viết với nhiều cảm xúc hơn. Ở phần sau chủ yếu là lý luận phê bình, có những nội dung đi vào ứng dụng thực tiễn nhiều hơn” – bà chia sẻ.

Ở cuốn sách, có thể thấy rất rõ những tâm huyết của Tiến sĩ Ngô Phương Lan trong mong muốn đóng góp xây dựng nền công nghiệp điện ảnh Việt Nam hiện đại, hội nhập quốc tế. Với vai trò là nhà phê bình, nhưng cũng có nhiều năm ở vị trí quản lý của ngành, cho nên bà có cái nhìn tường tận về những công việc cụ thể cần làm, từ sáng tạo, sản xuất phim cho đến phát hành và phổ biến phim.

Tiến sĩ Ngô Phương Lan cũng chia sẻ những kinh nghiệm, trải nghiệm khi cùng nhiều đoàn điện ảnh Việt Nam tham dự các liên hoan phim quốc tế lớn trên thế giới, đưa phim Việt ra nước ngoài và đưa các liên hoan phim quốc tế cũng như phim đỉnh cao của thế giới vào Việt Nam.

Nhận xét về cuốn sách, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thế Kỷ, Chủ tịch Hội đồng Lý luận, phê bình văn học nghệ thuật Trung ương cho rằng, cuốn sách được thực hiện rất công phu, dày dặn, gần 400 trang, với cơ sở lý luận rất chắc chắn, dẫn chứng các tác phẩm điện ảnh tiêu biểu nhất trong mấy năm qua, đây là điều không dễ dàng chút nào.

Ông cũng cho rằng, hiện nay sách phê bình lý luận về các lĩnh vực văn học nghệ thuật không hiếm, nhưng lại không có nhiều sách chuyên khảo về điện ảnh như thế này. Cuốn sách của Tiến sĩ Ngô Phương Lan không chỉ qua một quá trình nung nấu, trăn trở trong nhiều năm, mà còn được viết rất sắc sảo nhưng với cách thể hiện rất chừng mực.

Phó Cục trưởng Cục Điện ảnh Lý Phương Dung nhận xét, nhiều bài viết trong cuốn sách có thể coi là những công trình nghiên cứu có giá trị, được đúc kết từ hơn 30 năm gắn bó với điện ảnh nước nhà của tác giả. Ngoài ra, có thể thấy sự xuyên suốt, nhất quán mạnh mẽ trong cuốn sách nhất là về tính quốc tế hóa của điện ảnh, trong đó đề cập đến sứ mệnh của những nghệ sĩ, nhà làm phim không chỉ đưa tác phẩm của mình đến với công chúng, mà còn cần ra được nước ngoài để có sự so sánh, biết được mình ở vị trí nào đối với thế giới và khu vực.

Cuốn sách được Liên Việt in ấn và phát hành, và đây cũng là cuốn sách được Giám đốc Liên Việt, chị Vũ Phương Liên dành nhiều tâm huyết: “Rất hiếm có cuốn sách nào về điện ảnh mà đầy đủ như vậy. Cuốn sách này thực sự có thể làm tài liệu khảo cứu cho các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước hoặc sinh viên ngành điện ảnh tham khảo. Chính vì vậy, chúng tôi lựa chọn cách trình bày trang nhã, thẩm mỹ và đậm chất điện ảnh, để độc giả cảm nhận tình yêu đối với bộ môn nghệ thuật thứ bảy của tác giả, ngay từ hình thức cuốn sách”.

Tiến sĩ Ngô Phương Lan sinh năm 1963 tại Hà Nội. Bà từng là Phó Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế, Cục trưởng Cục Điện ảnh, Giám đốc Liên hoan phim Quốc tế Hà Nội từ năm 2012-2018.

Hiện tại bà giữ vai trò Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận, phê bình văn học nghệ thuật Trung ương, Giám đốc Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng, Ủy viên Ban chấp hành Mạng lưới Xúc tiến điện ảnh châu Á.

Bà được trao giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật năm 2017, giải thưởng "Người có nhiều đóng góp về tác quyền của khu vực châu Á-Thái Bình Dương tại CineAsia năm 2022.

Có thể bạn quan tâm

Cảnh trong phim "Bằng chứng sinh tử". (Ảnh: Galaxy Studio)

“Bằng chứng sinh tử”: Cuộc chiến của con người với AI

“Bằng chứng sinh tử” với sự góp mặt của ngôi sao Chris Pratt là câu chuyện về cuộc chiến của con người với sự xâm chiếm của AI trong những lĩnh vực then chốt của đời sống. Phim thuộc thể loại viễn tưởng, hành động, giật gân nhưng có pha trộn yếu tố tình cảm tạo nên sự đa sắc màu trong phim.

"Cảm ơn âm nhạc" ghi dấu sự trở lại của Ban nhạc Quả dưa hấu. (Ảnh: Ê-kíp sản xuất)

Ban nhạc Quả dưa hấu trở lại với MV “Cảm ơn âm nhạc”

Tối 28/1, Ban nhạc Quả dưa hấu ra mắt MV “Cảm ơn âm nhạc”, như món quà nghệ thuật đặc biệt gửi đến người yêu nhạc. Ca khúc nằm trong live concert “Bản ghi nhớ” dự kiến sẽ diễn ra giữa tháng 3/2026, chính thức đánh dấu sự tái hợp của các thành viên Quả dưa hấu sau gần ba thập kỷ rời sân khấu chung.

Nhiều ca sĩ được giới trẻ yêu thích sẽ tham gia chương trình Đón Tết Nguyên đán Toàn cầu 2026 tại Hà Nội và Hải Phòng.

Chương trình giao lưu văn hóa nghệ thuật đặc sắc Việt Nam-Trung Quốc chào Xuân Bính Ngọ 2026

Trong không khí hân hoan đón Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, chương trình giao lưu văn hóa nghệ thuật Việt Nam-Trung Quốc “Đón Tết Nguyên đán toàn cầu 2026 (Global Youth Spring Festival Gala - Bạn đồng hành của tuổi thanh xuân)” sẽ diễn ra tại Hà Nội và Hải Phòng với chuỗi hoạt động sôi động và đặc sắc.

Hòa nhạc Ánh sáng: Khi nghệ thuật “hòa chung nhịp đập” của đất nước.

Hòa nhạc Ánh sáng: Khi nghệ thuật “hòa chung nhịp đập” của đất nước

Tối 31/1, tại Quảng trường Cách mạng Tháng Tám, phía trước Nhà hát Lớn Hà Nội, chương trình nghệ thuật “Hòa nhạc Ánh sáng – Chào năm mới 2026” sẽ chính thức diễn ra. Chương trình được kỳ vọng trở thành một dấu mốc văn hóa mang ý nghĩa biểu tượng trong thời khắc đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới.

Không gian trưng bày các tác phẩm nổi bật do Nhà xuất bản Quân đội nhân dân ấn hành.

Ra mắt sách của Đại tướng Phan Văn Giang về xây dựng Quân đội trong kỷ nguyên mới

Ngày 27/1, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân phối hợp Cục Tuyên huấn ra mắt cuốn sách "Xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới" của Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, Bộ trưởng Quốc phòng.

Cẩm nang tra cứu thông tin về đơn vị hành chính trước và sau sắp xếp

Cẩm nang tra cứu thông tin về đơn vị hành chính trước và sau sắp xếp

Nhằm cung cấp cho cán bộ, đảng viên và nhân dân một cách hệ thống thông tin về các đơn vị hành chính trong cả nước sau sáp nhập, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản cuốn sách "Đơn vị hành chính Việt Nam sau sắp xếp và vận hành chính quyền địa phương hai cấp" của hai tác giả Nguyễn Thái Bình và Trương Hải Long.

Hình tượng chú Tễu được tiếp cận như một biểu tượng văn hóa, kết tinh giữa nghệ thuật ẩm thực và những giá trị gắn với tình thân gia đình.

Kể câu chuyện văn hóa ẩm thực Việt từ hình ảnh chú Tễu

Trong kho tàng văn hóa dân gian Việt Nam, chú Tễu của nghệ thuật múa rối nước là một hình tượng quen thuộc và giàu ý nghĩa. Tên gọi “Tễu” được cho là bắt nguồn từ chữ “Tiếu”, nghĩa là cười. Nụ cười của chú Tễu mộc mạc, hóm hỉnh nhưng ẩn chứa trí tuệ dân gian, tinh thần lạc quan và khát vọng an hòa của người Việt.