Mở rộng xã hội hóa, nâng cao chất lượng giám định tư pháp

Có hiệu lực từ ngày 1/5/2026, Luật Giám định tư pháp (sửa đổi) với nhiều điểm mới quan trọng được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến rõ nét trong nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động giám định tư pháp.

Mở rộng lĩnh vực xã hội hóa, tăng tính minh bạch

Một trong những điểm mới đáng chú ý của Luật Giám định tư pháp (sửa đổi) là việc mở rộng phạm vi hoạt động của Văn phòng giám định tư pháp. Theo đó, các văn phòng này được phép thành lập và đăng ký hoạt động trong nhiều lĩnh vực hơn so với trước đây. Các lĩnh vực được mở rộng bao gồm: Kỹ thuật hình sự gồm các chuyên ngành tài liệu, kỹ thuật số và điện tử, dấu vết đường vân (trừ các trường hợp đặc biệt). Pháp y gồm chuyên ngành ADN (trừ các trường hợp đặc biệt). Văn hóa gồm các chuyên ngành cổ vật, di vật, bản quyền tác giả và trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng, tài nguyên, xây dựng.

Luật cũng quy định rõ trường hợp đặc biệt mà Văn phòng giám định tư pháp không được thực hiện bao gồm: không được giám định với chuyên ngành ADN, tài liệu, kỹ thuật số và điện tử, dấu vết đường vân trong tố tụng hình sự, trừ trường hợp được người trưng cầu giám định tư pháp trưng cầu trong trường hợp đặc biệt.

qh-thong-qua-luat-gdtp.jpg
Quốc hội thông qua Luật Giám định tư pháp (sửa đổi) với đa số phiếu đại biểu tán thành. (Ảnh: DUY LINH)

Song song với việc mở rộng phạm vi hoạt động, Luật tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm thông qua việc bổ sung, sửa đổi các hành vi bị nghiêm cấm (Điều 9).

Các hành vi như: Từ chối tiếp nhận, thực hiện giám định tư pháp mà không có lý do chính đáng; nhận tiền, tài sản hoặc lợi ích khác để làm sai lệch việc trưng cầu, yêu cầu giám định hoặc kết quả, kết luận giám định; cố ý kéo dài thời gian thực hiện giám định tư pháp, thời gian ban hành kết luận giám định tư pháp; tiết lộ thông tin trong quá trình thực hiện giám định tư pháp gây ảnh hưởng đến hoạt động tố tụng… đều bị nghiêm cấm. Quy định này nhằm ngăn chặn tình trạng lạm dụng giám định tư pháp, bảo đảm tính khách quan và công bằng trong quá trình giải quyết vụ việc.

Luật sửa đổi cũng tiến hành tổ chức lại hệ thống các tổ chức giám định tư pháp công lập theo hướng rõ ràng, chuyên sâu hơn (Điều 17). Cụ thể: Lĩnh vực pháp y bao gồm các tổ chức giám định tư pháp công lập thuộc Bộ Y tế, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Sở Y tế tỉnh, thành phố. Lĩnh vực pháp y tâm thần thuộc Bộ Y tế. Lĩnh vực kỹ thuật hình sự bao gồm các tổ chức giám định tư pháp công lập thuộc Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao và công an tỉnh, thành phố. Đặc biệt, tổ chức giám định tư pháp công lập thuộc Viện Kiểm sát nhân dân tối cao sẽ thực hiện giám định chuyên ngành âm thanh, kỹ thuật số và điện tử; tổ chức giám định tư pháp công lập thuộc Công an tỉnh, thành phố sẽ thực hiện giám định chuyên ngành pháp y tử thi và pháp y thương tích.

Rút ngắn thời hạn, cải cách quy trình giám định tư pháp

Một điểm mới quan trọng khác là việc rút ngắn thời hạn giám định tư pháp.

Tại Điều 30 Luật Giám định tư pháp (sửa đổi) quy định, thời hạn giám định tư pháp tối đa là 2 tháng thay vì 3 tháng như trước đây.

giamdinh-tp-suajpg.jpg
Ảnh minh họa. Nguồn: TL

Trong trường hợp có tính chất phức tạp hoặc khối lượng công việc lớn, thời hạn tối đa là 3 tháng (quy định cũ là 4 tháng). Luật cũng bổ sung quy định mới, đối với vụ việc đặc biệt phức tạp, thời hạn tối đa là 4 tháng.

Đáng chú ý, Luật bổ sung quy định về việc ghi nhận toàn bộ quá trình giám định bằng văn bản hoặc dữ liệu điện tử. Các thông tin được ghi nhận bao gồm đối tượng, tài liệu, mẫu vật, thời gian, địa điểm, nội dung, tiến độ, phương pháp, kết quả và chữ ký của người thực hiện.

Ngoài ra, Luật quy định cụ thể các trường hợp đình chỉ hoặc từ chối thực hiện giám định tư pháp.

Liên quan chế độ, chính sách trong hoạt động giám định tư pháp, Luật bổ sung chế độ, chính sách nhằm thu hút và giữ chân đội ngũ giám định viên chất lượng cao như: Chế độ hỗ trợ đặc thù dành cho người hưởng lương từ ngân sách trong lĩnh vực nguy hiểm, độc hại, khó thu hút. Bên cạnh đó, tổ chức giám định công lập được áp dụng chế độ thuê khoán tương xứng để thu hút chuyên gia giỏi, có năng lực tốt ở ngoài khu vực nhà nước.

Có thể thấy, với hàng loạt điểm mới, Luật Giám định tư pháp (sửa đổi) không chỉ khắc phục những hạn chế, bất cập trước đây, mà còn tạo nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động giám định tư pháp, góp phần bảo đảm tính khách quan, minh bạch trong hoạt động tố tụng và đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong giai đoạn mới.

Có thể bạn quan tâm

Các đối tượng lừa đảo ông K. mua đồng đen giả.

Những chiêu trò lừa đảo bán đồng đen

Những cục đồng đen, đá thiên thạch thực chất là “đồ dỏm” nhưng vẫn lừa được một số người. Các vụ mua bán đá giả mạo đều kết thúc bằng lừa lọc, cướp giật nhưng nhiều người vẫn nhẹ dạ ném sự an toàn, tiền bạc vào cục sắt vô tri.

Bị can Nguyễn Trọng Hiếu, Lê Văn Toàn (từ trái qua).

Khởi tố các đối tượng ném bom xăng vào nhà người phụ nữ

Ngày 1/5, Công an xã Phú Tân, tỉnh An Giang, cho biết cơ quan chức năng tống đạt quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can, áp dụng lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú đối với Nguyễn Trọng Hiếu (sinh năm 2007, ngụ xã Phú Tân) và Lê Văn Toàn (sinh năm 2004, cùng địa phương) để điều tra về hành vi “Gây rối trật tự công cộng”.

Ảnh minh họa. Nguồn: TL

Chính sách mới có hiệu lực từ tháng 5

Trong tháng 5, nhiều chính sách mới có hiệu lực, nổi bật như: Sử dụng dữ liệu hồ sơ học tập suốt đời trên ứng dụng định danh quốc gia VNelD; sử dụng thuốc lá điện tử bị phạt tới 5 triệu đồng; tăng mức xử phạt đối với các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bình đẳng giới…

Ảnh minh họa.

Bãi bỏ 890 điều kiện kinh doanh

Mới đây, Chính phủ đã ban hành 8 Nghị quyết cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh thuộc các lĩnh vực quản lý của 7 bộ. Theo đó, sửa đổi, bổ sung đồng bộ 163 văn bản quy phạm pháp luật, bao gồm hai Nghị quyết của Chính phủ, 155 Nghị định và 6 Quyết định của Thủ tướng.

Công an xã Ô Diên làm việc với trường hợp vi phạm.

Xử lý nghiêm các trường hợp đăng tải, chia sẻ thông tin sai sự thật trên mạng xã hội

Thời gian qua, tình trạng đăng tải, chia sẻ thông tin sai sự thật trên mạng xã hội vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây hoang mang dư luận, ảnh hưởng đến uy tín của cơ quan, tổ chức và cá nhân. Trước thực trạng trên, Công an Hà Nội đã xử lý nghiêm các trường hợp đăng tải, chia sẻ thông tin sai sự thật trên mạng xã hội.

Đối tượng Thạch Chanh Tra. (Ảnh: Công an cung cấp)

Vĩnh Long bắt đối tượng lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích Nhà nước

Sáng 29/4, Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Vĩnh Long đã thi hành lệnh bắt và khám xét tại nơi ở đối với bị can Thạch Chanh Tra, sinh ngày 1/9/1972, ngụ ấp Chông Bát, xã Long Hiệp, tỉnh Vĩnh Long về hành vi “Lợi dụng các quyền tự do, dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân”. 

Các bị cáo tại phiên tòa sơ thẩm.

Nhiều bị cáo được đề nghị giảm nhẹ trách nhiệm hình sự

Chiều 28/4, tại Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội, phiên tòa phúc thẩm xét xử vụ án “Đưa, nhận, môi giới hối lộ” xảy ra tại Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng (cũ), đại diện Viện Kiểm sát đã trình bày quan điểm luận tội và đề xuất mức án đối với những bị cáo có đơn kháng cáo. 

Nhóm thanh thiếu niên che biển số xe.

Đồng Tháp: Nhóm thanh thiếu niên che biển số nhằm trốn tránh phạt nguội

Chiều 28/4, Phòng Cảnh sát giao thông, Công an tỉnh Đồng Tháp cho biết đã lập biên bản vi phạm đối với 7 thanh thiếu niên điều khiển xe mô-tô sử dụng chất liệu khác dán lên chữ, số của biển số xe, bộ phận giảm thanh không bảo đảm quy chuẩn về tiếng ồn, không gương chiếu hậu bên trái người điều khiển và không có giấy phép lái xe.