Đề xuất người dân được miễn phí khám sức khỏe định kỳ
Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan cho biết, trong Dự thảo Nghị quyết, Chính phủ đề xuất từ năm 2026, người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần theo nhóm đối tượng và lộ trình ưu tiên. Đồng thời, tổ chức phối hợp giữa các hoạt động khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí, kiểm tra sức khỏe của học sinh, sinh viên, khám bệnh nghề nghiệp, khám sức khỏe cho người lao động theo quy định và khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế để khám bệnh miễn phí và hoàn thành việc tạo lập sổ sức khỏe điện tử cho toàn bộ người dân và giao Chính phủ xác định các nguồn kinh phí phù hợp để thực hiện.
Kinh phí thực hiện chính sách này từ nhiều nguồn khác nhau, trong đó về khám sức khỏe định kỳ, doanh nghiệp chi cho người lao động theo quy định, quỹ bảo hiểm y tế, ngân sách nhà nước... Trong đó ngân sách nhà nước chi cho các đối tượng ưu tiên trước, ước khoảng 6.000 tỷ đồng/năm và có thể tăng dần theo khả năng cân đối. Về khám sàng lọc miễn phí, kinh phí sử dụng từ Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035.
Nhằm thể chế hóa quy định từng bước thực hiện chính sách miễn viện phí, trước hết là đối với đối tượng chính sách xã hội, người yếu thế, người có thu nhập thấp và một số đối tượng cần ưu tiên khác trong phạm vi quyền lợi bảo hiểm y tế theo lộ trình, từ năm 2027, Chính phủ đề xuất thực hiện mức hưởng trong phạm vi quyền lợi bảo hiểm y tế 100% cho đối tượng thuộc hộ gia đình cận nghèo, đối tượng người cao tuổi từ đủ 75 tuổi trở lên đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.
Chính phủ đề xuất trước mắt chỉ quy định về chế độ, chính sách về tiền lương và phụ cấp 100% cho người thường xuyên và trực tiếp làm chuyên môn y tế tại trạm y tế cấp xã, cơ sở y tế dự phòng ở khu vực vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn, biên giới, biển đảo, lĩnh vực tâm thần, pháp y, pháp y tâm thần, hồi sức cấp cứu, giải phẫu bệnh; chưa quy định về một số đối tượng đặc thù khác mà chỉ quy định chế độ đối với các đối tượng đã được xác định cụ thể tại Nghị quyết số 72-NQ/T.Ư và giao Chính phủ quy định chi tiết.
Báo cáo thẩm tra Dự thảo Nghị quyết, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa - Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, về quy định khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần từ năm 2026, đa số ý kiến đề nghị chuyển nội dung này vào dự án Luật Phòng bệnh (xem xét, thông qua tại kỳ họp thứ 10), trong đó quy định rõ nguyên tắc về cơ chế tài chính, đối tượng áp dụng, lộ trình ưu tiên, thời điểm thực hiện và giao Chính phủ quy định chi tiết.
Về quy định chính sách miễn viện phí, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa - Xã hội của Quốc hội cho rằng, nội dung chỉ quy định về thay đổi chính sách đối với người tham gia bảo hiểm y tế và sẽ thực hiện theo lộ trình từ năm 2027 đến năm 2030 (áp dụng mức hưởng 100% chi phí khám bệnh, chữa bệnh trong phạm vi quyền lợi bảo hiểm y tế). Do đó, đa số ý kiến cho rằng chỉ cần quy định nguyên tắc và giao Chính phủ nghiên cứu trình Quốc hội xem xét, thông qua sửa đổi Luật Bảo hiểm y tế trong năm 2026 (bổ sung nhiệm vụ này vào dự thảo Nghị quyết).
E dè tính khả thi của nhiều chỉ tiêu
Thảo luận tại tổ đại biểu (ĐB) Quốc hội TP Hồ Chí Minh, góp ý hoàn thiện dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về các cơ chế, chính sách để thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 72-NQ/T.Ư ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, ĐB Phạm Khánh Phong Lan cho rằng, những giải pháp nêu ra vẫn có phần dè dặt, chưa đủ mạnh mẽ để tạo ra những chuyển biến đột phá như mong đợi.
Bên cạnh đó, về kỹ thuật lập pháp, những vấn đề nào có thể luật hóa được thì nên luật hóa thay vì chỉ quy định ở nghị quyết, do các cơ quan kiểm toán hay điều tra sau này thường chỉ căn cứ trên luật. Về chính sách tiền lương và phụ cấp, ĐB Phạm Khánh Phong Lan cho rằng, đề xuất tăng mức lương khởi điểm của bác sĩ, dược sĩ và bác sĩ dự phòng lên bậc 2 là quá khiêm tốn. Hệ số bậc 2 hơn bậc 1 khoảng 0,3 hoặc 0,4 và chỉ tiết kiệm được ba năm làm việc, không có ý nghĩa thực tế. “Việc đầu tư thật sự xứng đáng vào nhân viên y tế sẽ tạo nên sự khác biệt và thu hút nhân tài, đặc biệt quan trọng đối với những bác sĩ, dược sĩ, nhân viên y tế mới ra trường”, ĐB Phạm Khánh Phong Lan phát biểu.
Tuy nhiên, cũng theo ĐB Phạm Khánh Phong Lan, cần cân nhắc việc điều chỉnh tăng hệ số lương cơ sở vì sẽ gây khó khăn cho các đơn vị sự nghiệp, cơ sở y tế và bệnh viện tự chủ, bởi họ không biết cân đối nguồn ở đâu trong khi giá viện phí không được tăng… ĐB cũng bày tỏ sự lo ngại về việc chỉ có thêm phụ cấp đặc thù cho một số khoa (như lao phổi, hồi sức cấp cứu...) có thể gây ra tâm tư cho một bộ phận khác, trong khi tất cả nhân viên đều đóng góp vào công việc chung…
Về cơ chế tự chủ và tài chính, ĐB Phạm Khánh Phong Lan cho rằng, cơ sở y tế công lập cần có quyền trả lương cao (dựa trên năng lực và nguồn thu của bệnh viện) để thu hút nhân tài. Họ cũng cần có quyền tuyển dụng và sa thải nhân tài một cách thông thoáng hơn; được phân bổ lợi nhuận một cách linh hoạt hơn. Hiện tại, lợi nhuận này được phân bổ “cứng nhắc” cho các quỹ (quỹ phát triển sự nghiệp, quỹ phúc lợi, quỹ cải cách tiền lương), khiến việc sử dụng không linh hoạt.
Cũng tán thành việc ban hành nghị quyết, song ĐB Nguyễn Quốc Hùng (Ninh Bình) thẳng thắn cho rằng, nhiều chỉ tiêu mà Dự thảo Nghị quyết đưa ra là khó thực hiện, không khả thi. Đơn cử như từ năm 2026, người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần theo nhóm đối tượng và lộ trình ưu tiên, “rất khó thực hiện luôn”. Do đó, ĐB cho rằng, nghị quyết chỉ nên ở mức “hướng tới, phấn đấu”.
Về cơ chế thu hút, giữ chân bác sĩ về cơ sở, theo ĐB Nguyễn Quốc Hùng, hiện nay đang rất khó. Cơ chế, chính sách mà dự thảo đưa ra là khá căn bản, nhưng vẫn cần nghiên cứu thêm, nhất là với thu hút, giữ chân bác sĩ về công tác ở vùng biên giới, hải đảo, vùng khó khăn.
ĐB Lê Hoàng Hải (Đồng Nai) quan tâm đến quy định mở rộng quyền lợi chăm sóc sức khỏe và giảm chi phí y tế cho người dân. ĐB cho rằng, cần thiết kế lại theo hướng chỉ đưa ra những quy định thể hiện sự đột phá, thay vì đưa ra nhiệm vụ gắn với các mốc thời gian thực hiện cơ chế, chính sách đột phá như “từ năm 2026”, “đến năm 2030”, “từ năm 2027”... Theo ĐB, ngay tại kỳ họp này, Chính phủ cũng trình Quốc hội xem xét, thông qua Nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035. Như vậy, nếu so sánh hai nghị quyết thì thời gian thực hiện của Nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia còn dài hơn (năm 2035).
Do đó, nghị quyết một số cơ chế, chính sách đột phá cho công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân nên theo hướng chỉ quy định khung những cơ chế, chính sách. Còn chi tiết và gắn với các mốc thời gian thì nên chuyển về Nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035…
Có kinh nghiệm công tác lâu năm trong ngành y tế, ĐB Nguyễn Anh Trí (Hà Nội) nhấn mạnh tới đột phá trong việc mở rộng quyền lợi chăm sóc sức khỏe và giảm chi phí y tế cho người dân. ĐB đề nghị nội dung “đột phá” này trong Dự thảo phải thể hiện như thế nào đó gắn kết được bảo hiểm y tế với sự hỗ trợ của Nhà nước trong thời gian tới để người dân thật sự được “miễn phí” khi khám, chữa bệnh.
Nhấn mạnh tầm quan trọng của bảo hiểm y tế hơn 30 năm qua trong hỗ trợ khám, chữa bệnh của nhân dân, ĐB Nguyễn Anh Trí cho rằng, bảo hiểm y tế hiện nay giống như “barie” để hạn chế người dân lên khám bệnh ở tuyến trên.
“Barie được dựng lên được ở thời điểm đó là hợp lý, nhưng đến nay đã không còn phù hợp. Do đó, tôi mong rằng, đừng dùng barie này để ngăn chặn, hạn chế người bệnh ở tuyến dưới lên tuyến trên, mà cần sử dụng khoa học - công nghệ, trình độ cán bộ y tế để nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh các tuyến, đặc biệt là tuyến cơ sở. Lúc đó, tuyến trên sẽ được giảm tải tự nhiên”, ĐB Nguyễn Anh Trí nêu ý kiến.
