Ba xã Hải Lựu, Yên Lãng và Hợp Lý nằm liền kề nhau và có đặc điểm kinh tế-xã hội khá tương đồng. Các xã này chiếm một vùng rộng lớn phía đông bắc tỉnh Phú Thọ với mầu xanh của rừng là chủ đạo, thuộc vùng khó khăn nhất của tỉnh Vĩnh Phúc (cũ). Tổng diện tích của ba xã là 111 km² và dân số 68.000 người. Cả ba xã đều tiếp giáp với khu vực khó khăn của tỉnh Tuyên Quang, riêng xã Hợp Lý thuận lợi hơn do có Quốc lộ 2C và Tỉnh lộ 305 chạy qua.
Đặc điểm của vùng đất bán sơn địa này là đồi núi thấp, phần lớn là đồi đất, diện tích ruộng nhỏ hẹp, đất lâm nghiệp chiếm tỷ lệ cao. Chỉ riêng xã Yên Lãng đã có hơn 21.000 ha rừng và đất rừng. Người dân trong khu vực tận dụng gò đồi, đất rừng sản xuất để xây dựng các trang trại nuôi lợn, gà. Xã Hợp Lý thử nghiệm trồng một số loại cây đặc sản như thanh long, ba kích, trám đen.
Xã Hải Lựu có kinh tế khá hơn do được sáp nhập từ năm xã và có dân số khá đông. Tuy nhiên, trên địa bàn xã không có tỉnh lộ, quốc lộ chạy qua, vị trí nằm khá biệt lập ven sông Lô. Tuyến đường chính của Hải Lựu là đường giao thông gắn liền đê tả sông Lô, rất hẹp và hạn chế xe trọng tải lớn, ảnh hưởng đến giao thương.
Nhìn vào tấm bản đồ toàn mầu xanh của rừng, Bí thư Đảng ủy xã Yên Lãng, đồng chí Vũ Kim Thành trăn trở: Diện tích rừng rất lớn, song để biến rừng và đất rừng thành sản phẩm có giá trị thì rất khó. Thời gian tới, công nghiệp cũng chưa vươn tới vùng này. Do đó, ưu tiên của xã là duy trì ổn định kinh tế-xã hội, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức giỏi về chuyên môn, nghiệp vụ.
Khu vực ba xã cơ bản vẫn thuần nông, làng quê yên bình, ít tệ nạn xã hội, cộng đồng dân cư thuần nhất, tình làng nghĩa xóm bền chặt. Tuy nhiên, thu nhập của người dân còn thấp, sản xuất nhỏ lẻ, nhiều hộ gia đình phụ thuộc nông nghiệp truyền thống. Dịch vụ thương mại phát triển chậm, chủ yếu ở trung tâm xã, thiếu điểm nhấn kinh tế. Cơ sở vật chất của xã Yên Lãng yếu do được sáp nhập từ hai xã nghèo là Lãng Công và Quang Yên. Hiện nay, phòng làm việc của công chức chật chội và chưa được sửa sang, thậm chí sáu, bảy người phải chia nhau một phòng nhỏ trong nhà cấp bốn cũ.
Vượt lên khó khăn ban đầu, đảng ủy, chính quyền của ba xã đã tập trung lãnh đạo kiện toàn bộ máy, bảo đảm ổn định, đưa hệ thống chính trị vào hoạt động nền nếp. Công tác xây dựng chính quyền số mang lại hiệu quả bước đầu. Các xã đang tiếp tục triển khai chương trình xây dựng nông thôn mới, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực để đầu tư phát triển hạ tầng kinh tế-xã hội nông thôn. Đồng thời, lãnh đạo các xã đều nỗ lực tìm hướng phát triển lâu dài phù hợp điều kiện, đặc thù của địa phương.
Những khó khăn trong phát triển kinh tế đặt ra yêu cầu đối với các xã phải định hình mô hình phát triển mới, tận dụng tối đa lợi thế sẵn có. Tiềm năng của vùng đất bán sơn địa chỉ được đánh thức khi sản xuất được tổ chức lại theo hướng hàng hóa, liên thông, liên kết với các địa phương phát triển của tỉnh Phú Thọ và khu vực lân cận. Hoạt động chăn nuôi phải chuyển từ quy mô hộ sang mô hình trang trại, bảo đảm an toàn dịch bệnh, có liên kết với doanh nghiệp chế biến và tiêu thụ.
Lãnh đạo Tỉnh ủy Phú Thọ đã có buổi làm việc với lãnh đạo đảng ủy ba xã, với tư cách là một vùng kinh tế. Tại cuộc làm việc, lãnh đạo các xã đề xuất cơ chế thu hút đầu tư vào lĩnh vực nước sạch, nông nghiệp công nghệ cao, du lịch sinh thái, xây dựng nhà máy xử lý rác thải, tu bổ các công trình y tế, giáo dục, thủy lợi, đê điều. Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Hải Lựu, đồng chí Đỗ Huy Chiến mong muốn tỉnh sớm đầu tư mở rộng đê tả sông Lô kết hợp giao thông - tuyến huyết mạch kết nối xã Hải Lựu với trung tâm tỉnh; đẩy nhanh thi công tuyến đường nối Lãng Công với Hải Lựu.
Các xã đều mong muốn tỉnh xây dựng đường vành đai 5 kéo dài đoạn Tây Thiên-Tam Sơn để kết nối cầu Hải Lựu, nghiên cứu xây dựng cầu Hải Lựu qua sông Lô liên thông với Quốc lộ 2A. Tuyến đường này sẽ giúp cả ba xã có điều kiện phát triển kinh tế do được kết nối với các khu vực phát triển. Những đề xuất của các xã không chỉ nhằm giải quyết khó khăn trước mắt, mà hướng tới mục tiêu tạo “khung hạ tầng phát triển” dài hạn, mở ra không gian kinh tế mới cho cả vùng bán sơn địa phía đông bắc tỉnh Phú Thọ.
Lãnh đạo tỉnh đề nghị các xã rà soát, cập nhật quy hoạch, xác định rõ tiềm năng, lợi thế của địa phương để phát triển toàn diện. Coi cải cách hành chính là nhiệm vụ đột phá, thúc đẩy chuyển đổi số, tăng cường hướng dẫn, đào tạo cán bộ. Tỉnh sẽ ưu tiên triển khai các dự án kết nối vùng, các dự án an sinh xã hội do đây là địa bàn khó khăn. Các dự án giao thông kết nối sẽ được ưu tiên hàng đầu.
Ủy ban nhân dân tỉnh giao các sở, ban, ngành nghiên cứu, hướng dẫn, giải quyết các kiến nghị, đề xuất của Ban Thường vụ Đảng ủy các xã Hải Lựu, Yên Lãng và Hợp Lý. Nhiều nội dung liên quan đang được các cơ quan cấp tỉnh nghiên cứu đưa vào đầu tư công trung hạn giai đoạn năm 2026-2030.
Trong dòng chảy phát triển mới, các xã thuộc khu vực khó khăn cần được quan tâm đầu tư về hạ tầng giao thông, xây dựng trụ sở, bảo đảm điều kiện làm việc cho cán bộ, công chức xã, từ đó tạo sự ổn định và phát triển lâu dài.
