Công nghệ thay đổi cách giám sát
Tại Trung tâm chỉ huy thông tin Cục Cảnh sát giao thông (C08), Bộ Công an, hàng nghìn hình ảnh phương tiện vi phạm được truyền trực tiếp từ các tuyến phố. Những hành vi như vượt đèn đỏ, dừng đỗ sai quy định, không đội mũ bảo hiểm đều được ghi lại rõ như chụp ảnh, kể cả trong đêm tối hay điều kiện thời tiết xấu.
Hà Nội hiện đang thí điểm 1.873 camera AI tại các điểm giao thông trọng điểm, chuẩn bị vận hành chính thức từ tháng 12. Thành phố đặt mục tiêu triển khai 40 nghìn camera AI giai đoạn 2025-2030, trong đó hơn 16 nghìn chiếc phục vụ quản lý an toàn giao thông, môi trường và trật tự đô thị.
Thiếu tướng Đỗ Thanh Bình, Cục trưởng C08 cho biết, mỗi cột được lắp hai camera hướng ngược chiều, đủ khả năng quan sát 360 độ, nhận diện đối tượng ở khoảng cách 500-700 m. Hệ thống còn có thể đếm lưu lượng phương tiện, điều chỉnh chu kỳ đèn tín hiệu theo thời gian thực để giảm ùn tắc. Dữ liệu vi phạm được tự động truyền về trung tâm chỉ huy, bảo đảm chính xác và minh bạch trong xử phạt. “Ngoài giám sát vi phạm, camera còn nhận diện con người và hành vi phạm tội, hỗ trợ cơ quan điều tra truy bắt đối tượng, đặc biệt với tội phạm đường phố. Đây là bước tiến trong ứng dụng công nghệ phục vụ an ninh đô thị”, Thiếu tướng nhấn mạnh.
Camera 8MP cho phép phóng to, tua chậm, vẽ lại hành trình phương tiện nghi vấn, nhận diện khuôn mặt, biển số và vật thể di chuyển nhanh. Hiện AI có thể phát hiện khoảng 20 hành vi vi phạm, từ vượt đèn đỏ, đi ngược chiều, đến che biển số, dừng đỗ sai quy định và hệ thống đang tiếp tục được mở rộng năng lực. Sau khi ghi nhận xe vi phạm, hệ thống sẽ lập tức trích xuất được ảnh/clip liên quan. Nội dung bao gồm tuyến đường, thời gian vi phạm, hành vi. Trên cơ sở dữ liệu đăng ký xe, cơ quan chức năng sẽ nhận diện được chủ xe là ai.
Anh Nguyễn Văn Nam (phường Đống Đa, Hà Nội) chia sẻ: “Từ khi biết mình có thể bị camera ghi lại khi điều khiển phương tiện trên đường, tôi đã lái xe cẩn thận hơn. Giờ có vội, đèn còn vài giây tôi cũng không dám vượt bởi phạt "nguội" thế này mới công bằng, ai sai cũng đều bị xử lý".
Công cụ quản lý đô thị toàn diện
Hệ thống giám sát bằng AI không chỉ giúp nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm, mà còn là công cụ quản lý đô thị toàn diện. Thông qua dữ liệu thu thập, cơ quan quản lý có thể phân tích mật độ, hướng di chuyển và thời gian cao điểm, từ đó điều chỉnh tổ chức giao thông hoặc quy hoạch lại nút giao, bãi đỗ, lối đi bộ. Việc này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh Hà Nội đang hướng tới mô hình thành phố thông minh với giao thông xanh, ít khí thải và vận hành tự động.
Nhiều thành phố lớn như Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng cũng đang lên kế hoạch phủ sóng camera AI trong giai đoạn 2026-2030. Sự đồng bộ dữ liệu giữa các địa phương sẽ hình thành “bản đồ giao thông số quốc gia”, phục vụ cảnh báo sớm, giảm tai nạn và điều hành khẩn cấp khi xảy ra sự cố.
Cùng với việc giám sát, camera AI góp phần thay đổi hành vi người tham gia giao thông. Nhiều lái xe từng “lách luật” bằng cách dán hoặc làm mờ biển số, nhưng công nghệ mới vẫn phát hiện và cảnh báo tức thì tới lực lượng chức năng gần nhất. Thiếu tướng Đỗ Thanh Bình cho biết, song song với chuyển đổi biển số theo tiêu chuẩn quốc tế, hệ thống có thể phát hiện hành vi cố tình che biển số hoặc sửa số và sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định. Từ đây, hàng nghìn “mắt thần” trên phố sẽ soi rõ từng góc đường, giúp việc xử phạt được khách quan, công bằng, chấm dứt tình trạng “xin - cho” trong xử lý vi phạm giao thông.
Hiện nay, Cục Cảnh sát giao thông đang xây dựng 34 trung tâm giám sát cấp tỉnh, thành phố, kết nối trực tiếp với trung tâm điều hành cấp quốc gia. Khi hoàn thiện, hệ thống camera AI sẽ thay thế lực lượng trực tại chỗ, giám sát 24/24 giờ, góp phần xây dựng văn hóa giao thông văn minh, hiện đại và tự giác hơn trong đô thị Việt Nam.
