Lựa chọn phổ biến trong nội thất hiện đại
Bước vào một căn hộ mới hoàn thiện, không khó để bắt gặp gỗ công nghiệp ở gần như mọi không gian. Tủ bếp, tủ quần áo, tủ giày, kệ tivi, bàn làm việc, giường ngủ, vách trang trí có thể sử dụng hàng chục tấm MFC, MDF, HDF hoặc plywood.
Anh Nguyễn Mạnh Hùng, kiến trúc sư của một công ty thiết kế cho biết, gỗ ép công nghiệp đang được các hộ gia đình lựa chọn bởi tính sang trọng, thẩm mỹ không thua gỗ thịt nhưng giá thành thấp và dễ gia công, lắp đặt hơn.
Theo số liệu từ Hội Nội thất Việt Nam, khoảng 70% các sản phẩm nội thất là từ gỗ ép công nghiệp. Ngành này hiện đang có khoảng 7.000 doanh nghiệp với khoảng 3.000 doanh nghiệp tập trung vào xuất khẩu. Bên cạnh đó là hàng trăm loại sản phẩm ván gỗ ép khác nhau trên thị trường, giúp cho người tiêu dùng có thêm nhiều lựa chọn, nhưng cũng khiến người tiêu dùng lạc vào ma trận ván ép công nghiệp với các loại mẫu mã và chất lượng khác nhau.
Điển hình như sản phẩm ván ép MFC dày 18 mm, kích thước 1.220 x 2.440 mm, tùy các bên khác nhau sẽ có giá niêm yết bán khác nhau. Chẳng hạn thương hiệu gỗ An Cường có giá bán từ 475-601 nghìn đồng/tấm chưa bao gồm VAT, thương hiệu Mộc Hoàng Gia niêm yết từ 450-560 nghìn đồng/tấm nhưng cũng có thương hiệu chỉ có giá chỉ từ 260-300 nghìn đồng/tấm. Đó là chưa kể đến hàng loạt hàng trôi nổi từ các xưởng sản xuất nhỏ, thậm chí còn có loại chưa đến 100 nghìn đồng/tấm.
Như vậy, phần chênh lệch mà người mua phải trả không chỉ nằm ở “tấm ván”. Nó có thể bao gồm cốt ván, lớp phủ, phụ kiện, thiết kế, gia công, thương hiệu và cả kênh phân phối. Thông thường, các thương hiệu lớn thường kiểm soát chặt quy trình sản xuất và sử dụng nguyên liệu đạt chuẩn dẫn đến độ bền và tính ổn định tốt hơn, trong khi hàng trôi nổi thường thiếu các bên kiểm định chất lượng.
Đặc biệt, các ván gỗ ép đều sử dụng hóa chất formaldehyde để bảo đảm tính kết dính, độ bền cơ học và khả năng chống ẩm của sản phẩm. Tuy nhiên, formaldehyde phát thải từ vật liệu có thể trở thành một yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng không khí trong nhà, nhất là khi sử dụng nhiều sản phẩm gỗ nhân tạo trong một không gian kín. Điều này thể hiện rõ nhất khi người sử dụng các sản phẩm đồ nội thất mới làm từ gỗ ép hay có các triệu chứng đau đầu, khó thở, cay mắt.
Tuy nhiên, không thể đánh đồng mọi sản phẩm gỗ công nghiệp với vật liệu độc hại. Vấn đề ở đây là người tiêu dùng có đủ thông tin để lựa chọn và kiểm soát chất lượng vật liệu hay không?
Khoảng trống kiểm soát phía sau những căn hộ mới
Một trong những vấn đề của thị trường là người tiêu dùng có xu hướng đánh giá nội thất bằng những gì có thể nhìn thấy: Màu sắc, kiểu dáng, bề mặt và giá bán mà thiếu quan tâm đến chất lượng sản phẩm được thử nghiệm theo phương pháp nào, tiêu chuẩn nào được áp dụng và chứng nhận đó có thật sự thuộc về sản phẩm đang mua hay không.
Theo KTS Lê Văn Hữu, người tiêu dùng khi mua hàng thường ưu tiên giá trước rồi mới đến an toàn và sức khỏe, trong khi vật liệu không bảo đảm không chỉ ảnh hưởng đến người thi công mà còn gây hại cho những người sống trong căn nhà.
Hiện tại, Việt Nam đã có hệ thống Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 16:2023/BXD về sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng; trong đó có nhóm ván gỗ nhân tạo, quy định các chỉ tiêu bắt buộc như độ trương nở, độ bền uốn và hàm lượng formaldehyde phát tán rồi từ đó phân loại các chuẩn E1 và E2 để xếp hạng. Bên cạnh đó là TCVN 11899-1:2018 quy định phương pháp buồng 1 m³ để xác định formaldehyde phát tán; TCVN 11899-3:2018 quy định phương pháp phân tích khí, trong khi TCVN 11899-5:2018 quy định phương pháp chiết, hay phương pháp perforator. Các tiêu chuẩn này được xây dựng trên cơ sở tương đương với các tiêu chuẩn ISO tương ứng.
TS Nguyễn Trọng Kiên, Giám đốc Trung tâm Thí nghiệm và Phát triển công nghệ, Viện Công nghiệp Gỗ và Nội thất, Trường đại học Lâm nghiệp khuyến nghị người tiêu dùng nên chọn ván nhân tạo đạt tiêu chuẩn E0, E1, đặc biệt nên lựa chọn vật liệu từ nhà cung cấp uy tín và tham khảo ý kiến kiến trúc sư, chuyên gia để sử dụng an toàn. “Chọn một sản phẩm nội thất không phải mẫu mã hay giá thành mà là cần đúng vật liệu, đúng mục đích sử dụng và có đủ thông tin để đánh giá chất lượng, như là loại vật liệu nào, được sản xuất như thế nào và chất lượng được chứng minh bằng tiêu chuẩn nào. Bởi phần quan trọng nhất của một món đồ đôi khi không nằm ở lớp bề mặt đẹp mắt, mà ở chính tấm ván người sử dụng không thể nhìn thấy bên trong”, ông Kiên lưu ý.
