Lưu giữ văn hoá văn nghệ dân gian: chạy đua với thời gian

Nghệ nhân Phạm Thị Mơn (ca trù Cổ Đạm).
Nghệ nhân Phạm Thị Mơn (ca trù Cổ Đạm).

Sáng nay 11-9 tại Nhà hát Lớn TP Hà Nội, Hội Văn nghệ dân gian đã tổ chức Lễ kỷ niệm 40 năm ngày thành lập (1967-2007) và đón nhận Huân chương  Hồ Chí Minh.

 Hội đã đề ra kế hoạch Tầm nhìn 2010, đặt ra mục tiêu sưu tầm tối đa những gì còn sưu tầm được trong vốn văn hóa văn nghệ dân  gian đến năm 2010. Bởi lẽ kho tàng văn hóa dân gian các dân tộc Việt Nam chủ yếu được sáng tạo và lưu truyền trong xã hội từ Cách mạng Tháng Tám 1945 trở về trước mà người nắm giữ chính là các nghệ nhân. Vào  năm 1945, thế hệ nghệ nhân này ít nhất đã 15 tuổi. Như vậy, đến năm 2010, nếu còn sống, họ đã  ở cái “ngưỡng” cuối cùng là 80 tuổi. Ở tuổi đó, trí nhớ sẽ không còn minh mẫn và cùng với sự “ra đi” của họ, nguy cơ mai một các loại hình văn hóa nghệ thuật  dân gian là điều không tránh khỏi.

Để thực hiện kế hoạch này, Hội tổ chức  kiểm kê toàn bộ vốn di sản văn hóa dân gian có ở từng địa phương, trong đó xác định cái gì đã mất, sắp mất, cái gì còn tồn tại, còn khả năng phục dựng hay sưu tầm được. Trên cơ sở đó, Hội sẽ tiến hành chọn những loại hình tiêu biểu, cùng nhân dân địa phương phục dựng, tổ chức truyền dạy cho thế hệ sau để bảo tồn và phát huy tốt nhất vốn văn hóa dân gian.

Phát biểu tại lễ kỷ niệm, Phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan nhấn mạnh: “Trong thời kỳ hội nhập, việc bảo tồn và phát huy vốn văn nghệ dân gian càng phải được quan tâm vì đó là bản sắc văn hóa dân tộc, là nhân tố quan trọng cho sự phát triển mang tính bền vững của quốc gia. Tuy nhiên, mỗi người làm công tác bảo tồn các giá trị này cần biết chọn lọc tinh hoa nhân loại đồng thời không làm mất đi nét văn hóa  truyền thống...”

 
Nghệ nhân Phạm Thị Mơn (ca trù Cổ Đạm).

Một trong những việc làm cần thiết của Hội là ghi nhận và tôn vinh các nghệ nhân như những báu vật dân gian sống. Đến nay, Hội đã phong tặng danh hiệu Nghệ nhân dân gian cho 100 vị trong cả nước. Nhân dịp này, một cuốn sách tập hợp, giới thiệu 86 nghệ nhân được phong tặng từ tháng 4-2007 trở về trước cũng được ấn hành.

Kỷ niệm 40 năm thành lập, Hội vinh dự được nhận Huân chương Hồ Chí Minh.

40 năm qua, từ 159 hội viên hồi đầu sáng lập, đến nay Hội đã có đội ngũ gồm 1104 người, sinh hoạt trong 87 chi hội, tỉnh hội, thành hội trên cả nước. Đặc biệt, Hội có nhiều hội viên là người dân tộc thiểu số như: Ê đê, Giơrai, Bahnar, Chăm, Thái, Tày, Nùng... Chỉ tính trong 15 năm trở lại đây đã có 758 công trình của Hội được giải thưởng hàng năm, 494 công trình được tài trợ và 126 công trình  trại viết được nghiệm thu... Hội đã có 10 hội viên được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh và 24 hội viên được tặng giải thưởng Nhà nước đợt I. Năm nay, có thêm 11 hội viên được trao tặng Giải thưởng Nhà nước đợt II.

Có thể bạn quan tâm

Triển lãm “Dấu ấn vàng son-Những mảnh ghép văn hóa Việt Nam-Thế kỷ X” tại Công viên Chi Lăng. (Ảnh: Sở Văn hóa và Thể thao thành phố).

Thành phố Hồ Chí Minh: Triển lãm “Dấu ấn vàng son-Những mảnh ghép văn hóa Việt Nam-Thế kỷ X”

Từ ngày 5-10/9, Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp Văn phòng UNESCO tại Việt Nam, Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam (VFDA) và Công ty BHD triển khai chuỗi hoạt động văn hóa-điện ảnh Dấu ấn vàng son-Những mảnh ghép văn hóa Việt Nam-Thế kỷ X cùng phim Hộ linh tráng sĩ-Bí ẩn mộ Vua Đinh.

Nghệ sĩ Ưu tú Quyền Văn Minh cùng ban nhạc mang những giai điệu Jazz đến không gian mở tại Nhà Bát Giác, Vườn hoa Lý Thái Tổ (phường Hoàn Kiếm, Hà Nội). (Ảnh: Ban tổ chức cung cấp)

Khi Jazz ngân lên những thanh âm của Hà Nội

Liên hoan Nhạc Jazz quốc tế Hà Nội 2026 có chủ đề “Jazz Hà Nội - Giai điệu không biên giới” sẽ diễn ra từ 17 đến 19/9. Không chỉ góp thêm cho Hà Nội một lễ hội, Liên hoan tạo ra không gian nơi di sản và đương đại, nghệ sĩ và công chúng, thành phố và thế giới được kết nối bằng thứ ngôn ngữ âm nhạc tự do, ngẫu hứng và đối thoại.

Điệu múa Khai đèn được Câu lạc bộ Văn hóa dân tộc Cao Lan giới thiệu rộng rãi đến công chúng qua nhiều sự kiện. (Ảnh: VƯƠNG DIỆM)

Giữ mạch sống văn hóa dân gian

Di sản văn hóa sẽ khó có sức sống nếu chỉ được lưu giữ trong ký ức hay những hồ sơ bảo tồn. Vì thế, ngay từ cơ sở, các câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ dân gian đang tạo ra không gian để người dân cùng thực hành, trao truyền và đưa những giá trị truyền thống trở lại đời sống.

Quang cảnh Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Điện ảnh Việt Nam lần thứ X. (Ảnh: An Nhi)

Mở ra chặng đường sáng tạo mới cho điện ảnh Việt Nam

Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Điện ảnh Việt Nam lần thứ 10, nhiệm kỳ 2026-2031 mở ra chặng đường mới đối với tổ chức nghề nghiệp của những người làm điện ảnh. Nhiệm kỳ qua cho thấy nhiều nỗ lực trong hỗ trợ sáng tác, đào tạo và kết nối nghề nghiệp. 

Hội nghị Kết nối Huế-Nhật Bản năm 2026. (Ảnh: LÊ HOÀNG)

Huế mở rộng không gian hợp tác, kết nối nguồn lực từ Nhật Bản

Trên nền tảng quan hệ hợp tác được vun đắp nhiều năm, Huế đang chủ động mở rộng kết nối với các địa phương, tổ chức và doanh nghiệp Nhật Bản, hướng tới những chương trình cụ thể về công nghệ, giáo dục, y tế, di sản, du lịch và đầu tư, qua đó tạo thêm nguồn lực cho thành phố phát triển nhanh, xanh và bền vững.

Đại sứ Đỗ Hùng Việt trả lời báo chí về ý nghĩa của việc Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua Nghị quyết "Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì phát triển bền vững” do Việt Nam đề xuất. (Ảnh: Phái đoàn Thường trực Việt Nam tại Liên hợp quốc cung cấp)

Bước tiến quan trọng trong việc thúc đẩy văn hóa trở thành động lực thiết yếu của phát triển bền vững

Việc sáng kiến "Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì phát triển bền vững” được thông qua có ý nghĩa đặc biệt đối với Việt Nam. Đây là sáng kiến do Việt Nam khởi xướng, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong nỗ lực thúc đẩy văn hóa trở thành một động lực thiết yếu của phát triển bền vững trên phạm vi toàn cầu.

Robot hình người thu hút sự chú ý trong buổi tập luyện cho đêm chung kết. (Ảnh: BAN TỔ CHỨC)

Robot hình người đồng diễn cùng thí sinh trong đêm chung kết Miss Galaxy Vietnam 2026

Sau hành trình dài tại ngôi nhà chung, trải qua các vòng thi truyền hình thực tế với những trải nghiệm gắn với văn hóa bản địa, quảng bá du lịch, sản vật địa phương trên nền tảng số…, các thí sinh Miss Galaxy Vietnam 2026 đã sẵn sàng cho đêm chung kết diễn ra tối 5/9 tại Quảng trường 8/5, phường Mộc Châu, tỉnh Sơn La.

Nhà thơ Định Hải.

Một đời tận hiến cho trẻ thơ

Ngày 30/8/2026, nhà thơ Định Hải (trong ảnh) trút hơi thở cuối cùng ở tuổi 90, khép lại một đời cầm bút trọn vẹn dành cho thiếu nhi. Nhắc tới nhà thơ Định Hải, nhiều người lập tức nhớ ngay tới tác phẩm “Bài ca trái đất”, sau này được nhạc sĩ Trương Quang Lục phổ nhạc thành ca khúc “Trái đất này là của chúng mình”. 

Các nghệ sĩ trong chương trình Gala Chuông vàng vọng cổ tối 30/8. Từ cuộc thi này, nhiều giọng ca triển vọng đã thành danh trên sân khấu cải lương thành phố. (Ảnh: Linh Bảo)

Đưa nghệ thuật cải lương đến với khán giả trẻ

Tiếp tục đổi mới công tác lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật, Hội đồng Lý luận, phê bình Văn học, Nghệ thuật-Ban Tuyên giáo Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp Đài Phát thanh và Truyền hình Thành phố (Hãng phim TFS) sẽ tổ chức chương trình Nghệ thuật Cải lương-Ký ức lịch sử và Mã hóa văn hóa dân tộc vào ngày 4/9.

Chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9. (Ảnh: CTV).

Tổng kết Lễ hội Sầu riêng Đắk Lắk năm 2026 và chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng Quốc khánh 2/9

Tối 2/9, tại Quảng trường Phú Yên, phường Tuy Hòa, Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk tổ chức tổng kết Lễ hội Sầu riêng Đắk Lắk năm 2026 và chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công (19/8/1945-19/8/2026); Quốc khánh nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945-2/9/2026).