Lưu giữ văn hoá văn nghệ dân gian: chạy đua với thời gian

Nghệ nhân Phạm Thị Mơn (ca trù Cổ Đạm).
Nghệ nhân Phạm Thị Mơn (ca trù Cổ Đạm).

Sáng nay 11-9 tại Nhà hát Lớn TP Hà Nội, Hội Văn nghệ dân gian đã tổ chức Lễ kỷ niệm 40 năm ngày thành lập (1967-2007) và đón nhận Huân chương  Hồ Chí Minh.

 Hội đã đề ra kế hoạch Tầm nhìn 2010, đặt ra mục tiêu sưu tầm tối đa những gì còn sưu tầm được trong vốn văn hóa văn nghệ dân  gian đến năm 2010. Bởi lẽ kho tàng văn hóa dân gian các dân tộc Việt Nam chủ yếu được sáng tạo và lưu truyền trong xã hội từ Cách mạng Tháng Tám 1945 trở về trước mà người nắm giữ chính là các nghệ nhân. Vào  năm 1945, thế hệ nghệ nhân này ít nhất đã 15 tuổi. Như vậy, đến năm 2010, nếu còn sống, họ đã  ở cái “ngưỡng” cuối cùng là 80 tuổi. Ở tuổi đó, trí nhớ sẽ không còn minh mẫn và cùng với sự “ra đi” của họ, nguy cơ mai một các loại hình văn hóa nghệ thuật  dân gian là điều không tránh khỏi.

Để thực hiện kế hoạch này, Hội tổ chức  kiểm kê toàn bộ vốn di sản văn hóa dân gian có ở từng địa phương, trong đó xác định cái gì đã mất, sắp mất, cái gì còn tồn tại, còn khả năng phục dựng hay sưu tầm được. Trên cơ sở đó, Hội sẽ tiến hành chọn những loại hình tiêu biểu, cùng nhân dân địa phương phục dựng, tổ chức truyền dạy cho thế hệ sau để bảo tồn và phát huy tốt nhất vốn văn hóa dân gian.

Phát biểu tại lễ kỷ niệm, Phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan nhấn mạnh: “Trong thời kỳ hội nhập, việc bảo tồn và phát huy vốn văn nghệ dân gian càng phải được quan tâm vì đó là bản sắc văn hóa dân tộc, là nhân tố quan trọng cho sự phát triển mang tính bền vững của quốc gia. Tuy nhiên, mỗi người làm công tác bảo tồn các giá trị này cần biết chọn lọc tinh hoa nhân loại đồng thời không làm mất đi nét văn hóa  truyền thống...”

 
Nghệ nhân Phạm Thị Mơn (ca trù Cổ Đạm).

Một trong những việc làm cần thiết của Hội là ghi nhận và tôn vinh các nghệ nhân như những báu vật dân gian sống. Đến nay, Hội đã phong tặng danh hiệu Nghệ nhân dân gian cho 100 vị trong cả nước. Nhân dịp này, một cuốn sách tập hợp, giới thiệu 86 nghệ nhân được phong tặng từ tháng 4-2007 trở về trước cũng được ấn hành.

Kỷ niệm 40 năm thành lập, Hội vinh dự được nhận Huân chương Hồ Chí Minh.

40 năm qua, từ 159 hội viên hồi đầu sáng lập, đến nay Hội đã có đội ngũ gồm 1104 người, sinh hoạt trong 87 chi hội, tỉnh hội, thành hội trên cả nước. Đặc biệt, Hội có nhiều hội viên là người dân tộc thiểu số như: Ê đê, Giơrai, Bahnar, Chăm, Thái, Tày, Nùng... Chỉ tính trong 15 năm trở lại đây đã có 758 công trình của Hội được giải thưởng hàng năm, 494 công trình được tài trợ và 126 công trình  trại viết được nghiệm thu... Hội đã có 10 hội viên được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh và 24 hội viên được tặng giải thưởng Nhà nước đợt I. Năm nay, có thêm 11 hội viên được trao tặng Giải thưởng Nhà nước đợt II.

Có thể bạn quan tâm

Nhiều ca sĩ được giới trẻ yêu thích sẽ tham gia chương trình Đón Tết Nguyên đán Toàn cầu 2026 tại Hà Nội và Hải Phòng.

Chương trình giao lưu văn hóa nghệ thuật đặc sắc Việt Nam-Trung Quốc chào Xuân Bính Ngọ 2026

Trong không khí hân hoan đón Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, chương trình giao lưu văn hóa nghệ thuật Việt Nam-Trung Quốc “Đón Tết Nguyên đán toàn cầu 2026 (Global Youth Spring Festival Gala - Bạn đồng hành của tuổi thanh xuân)” sẽ diễn ra tại Hà Nội và Hải Phòng với chuỗi hoạt động sôi động và đặc sắc.

Không gian trưng bày các tác phẩm nổi bật do Nhà xuất bản Quân đội nhân dân ấn hành.

Ra mắt sách của Đại tướng Phan Văn Giang về xây dựng Quân đội trong kỷ nguyên mới

Ngày 27/1, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân phối hợp Cục Tuyên huấn ra mắt cuốn sách "Xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới" của Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, Bộ trưởng Quốc phòng.

Cẩm nang tra cứu thông tin về đơn vị hành chính trước và sau sắp xếp

Cẩm nang tra cứu thông tin về đơn vị hành chính trước và sau sắp xếp

Nhằm cung cấp cho cán bộ, đảng viên và nhân dân một cách hệ thống thông tin về các đơn vị hành chính trong cả nước sau sáp nhập, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản cuốn sách "Đơn vị hành chính Việt Nam sau sắp xếp và vận hành chính quyền địa phương hai cấp" của hai tác giả Nguyễn Thái Bình và Trương Hải Long.

Hình tượng chú Tễu được tiếp cận như một biểu tượng văn hóa, kết tinh giữa nghệ thuật ẩm thực và những giá trị gắn với tình thân gia đình.

Kể câu chuyện văn hóa ẩm thực Việt từ hình ảnh chú Tễu

Trong kho tàng văn hóa dân gian Việt Nam, chú Tễu của nghệ thuật múa rối nước là một hình tượng quen thuộc và giàu ý nghĩa. Tên gọi “Tễu” được cho là bắt nguồn từ chữ “Tiếu”, nghĩa là cười. Nụ cười của chú Tễu mộc mạc, hóm hỉnh nhưng ẩn chứa trí tuệ dân gian, tinh thần lạc quan và khát vọng an hòa của người Việt.

Đoàn công tác UNESCO khảo sát thực địa tại Tháp Nhạn, Tuy Hòa. (Ảnh: UNESCO)

UNESCO hỗ trợ khẩn cấp cho Việt Nam sau các thảm họa thiên tai năm 2025

Trước những thiệt hại nặng nề do chuỗi bão lũ gây ra vào cuối năm 2025, Tổng Giám đốc UNESCO Khaled El-Enany chính thức công bố khoản hỗ trợ khẩn cấp nhằm bảo vệ di sản văn hóa và duy trì hoạt động giáo dục tại các cộng đồng bị ảnh hưởng với tổng ngân sách huy động khoảng 740.000 USD (tương đương khoảng 19,4 tỷ đồng).

Bộ sách "Sơ thảo lịch sử văn học Việt Nam" góp phần phác thảo một cách hệ thống diện mạo, tiến trình phát triển và những đặc điểm cơ bản của lịch sử văn học Việt Nam trong suốt nhiều thế kỷ.

Ra mắt bộ sách có giá trị về lịch sử văn học Việt Nam

"Sơ thảo lịch sử văn học Việt Nam" là sản phẩm của một quá trình nghiên cứu, phê bình công phu các tác phẩm văn học thành văn và văn học truyền miệng, từ khởi thủy đến nửa đầu thế kỷ XIX; góp phần phác thảo một cách hệ thống diện mạo, tiến trình phát triển và những đặc điểm cơ bản của lịch sử văn học Việt Nam trong nhiều thế kỷ.