Lưu giữ văn hoá văn nghệ dân gian: chạy đua với thời gian

Nghệ nhân Phạm Thị Mơn (ca trù Cổ Đạm).
Nghệ nhân Phạm Thị Mơn (ca trù Cổ Đạm).

Sáng nay 11-9 tại Nhà hát Lớn TP Hà Nội, Hội Văn nghệ dân gian đã tổ chức Lễ kỷ niệm 40 năm ngày thành lập (1967-2007) và đón nhận Huân chương  Hồ Chí Minh.

 Hội đã đề ra kế hoạch Tầm nhìn 2010, đặt ra mục tiêu sưu tầm tối đa những gì còn sưu tầm được trong vốn văn hóa văn nghệ dân  gian đến năm 2010. Bởi lẽ kho tàng văn hóa dân gian các dân tộc Việt Nam chủ yếu được sáng tạo và lưu truyền trong xã hội từ Cách mạng Tháng Tám 1945 trở về trước mà người nắm giữ chính là các nghệ nhân. Vào  năm 1945, thế hệ nghệ nhân này ít nhất đã 15 tuổi. Như vậy, đến năm 2010, nếu còn sống, họ đã  ở cái “ngưỡng” cuối cùng là 80 tuổi. Ở tuổi đó, trí nhớ sẽ không còn minh mẫn và cùng với sự “ra đi” của họ, nguy cơ mai một các loại hình văn hóa nghệ thuật  dân gian là điều không tránh khỏi.

Để thực hiện kế hoạch này, Hội tổ chức  kiểm kê toàn bộ vốn di sản văn hóa dân gian có ở từng địa phương, trong đó xác định cái gì đã mất, sắp mất, cái gì còn tồn tại, còn khả năng phục dựng hay sưu tầm được. Trên cơ sở đó, Hội sẽ tiến hành chọn những loại hình tiêu biểu, cùng nhân dân địa phương phục dựng, tổ chức truyền dạy cho thế hệ sau để bảo tồn và phát huy tốt nhất vốn văn hóa dân gian.

Phát biểu tại lễ kỷ niệm, Phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan nhấn mạnh: “Trong thời kỳ hội nhập, việc bảo tồn và phát huy vốn văn nghệ dân gian càng phải được quan tâm vì đó là bản sắc văn hóa dân tộc, là nhân tố quan trọng cho sự phát triển mang tính bền vững của quốc gia. Tuy nhiên, mỗi người làm công tác bảo tồn các giá trị này cần biết chọn lọc tinh hoa nhân loại đồng thời không làm mất đi nét văn hóa  truyền thống...”

 
Nghệ nhân Phạm Thị Mơn (ca trù Cổ Đạm).

Một trong những việc làm cần thiết của Hội là ghi nhận và tôn vinh các nghệ nhân như những báu vật dân gian sống. Đến nay, Hội đã phong tặng danh hiệu Nghệ nhân dân gian cho 100 vị trong cả nước. Nhân dịp này, một cuốn sách tập hợp, giới thiệu 86 nghệ nhân được phong tặng từ tháng 4-2007 trở về trước cũng được ấn hành.

Kỷ niệm 40 năm thành lập, Hội vinh dự được nhận Huân chương Hồ Chí Minh.

40 năm qua, từ 159 hội viên hồi đầu sáng lập, đến nay Hội đã có đội ngũ gồm 1104 người, sinh hoạt trong 87 chi hội, tỉnh hội, thành hội trên cả nước. Đặc biệt, Hội có nhiều hội viên là người dân tộc thiểu số như: Ê đê, Giơrai, Bahnar, Chăm, Thái, Tày, Nùng... Chỉ tính trong 15 năm trở lại đây đã có 758 công trình của Hội được giải thưởng hàng năm, 494 công trình được tài trợ và 126 công trình  trại viết được nghiệm thu... Hội đã có 10 hội viên được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh và 24 hội viên được tặng giải thưởng Nhà nước đợt I. Năm nay, có thêm 11 hội viên được trao tặng Giải thưởng Nhà nước đợt II.

Có thể bạn quan tâm

Không gian Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu-Quốc Tử Giám. (Ảnh: MINH DUY)

Sắp ra mắt sơ đồ và tờ gấp tham quan mới tại Văn Miếu-Quốc Tử Giám

Nhân kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076-2026), ngày 3/11, Trung tâm Hoạt động văn hóa khoa học Văn Miếu-Quốc Tử Giám phối hợp Đại sứ quán Pháp, Viện Pháp tại Việt Nam và Trường đại học Kiến trúc Hà Nội tổ chức Lễ ra mắt sơ đồ và tờ gấp hướng dẫn tham quan mới tại khu di tích Văn Miếu-Quốc Tử Giám.

Điện Thái Hòa, nơi diễn ra những nghi lễ quan trọng dưới triều Nguyễn. (Ảnh: B.MINH)

Hồi sinh cung điện cổ ở Hoàng thành Huế

Từ những nền móng phủ bụi thời gian, những cung điện từng một thời vàng son trong Hoàng thành Huế đang dần được “đánh thức”. Điện Thái Hòa, điện Kiến Trung đã trở lại diện mạo uy nghi; điện Cần Chánh, Đại Cung Môn từng bước được phục hồi.

Bạn đọc trẻ tiếp cận công nghệ tại Hội Sách Hà Nội lần thứ 11. (Ảnh: BTC HỘI SÁCH)

Ngày hội Văn hóa đọc cho thanh thiếu nhi

Ngày 31/10, tại Phố Sách Hà Nội (phường Cửa Nam, thành phố Hà Nội), Thành đoàn Hà Nội lần đầu tổ chức Ngày hội Văn hóa đọc trong thanh thiếu nhi Thủ đô năm 2026. Sự kiện thu hút khoảng 400 đoàn viên, đội viên, sinh viên, thanh thiếu nhi cùng đông đảo người dân tham gia.

Chương trình hòa nhạc với sự tham gia biểu diễn của Dàn nhạc Giao hưởng Mặt Trời (Sun Symphony Orchestra). (Ảnh: THANH TÙNG)

Lan tỏa giá trị nghệ thuật trong môi trường giáo dục

Nhân kỷ niệm 75 năm thành lập (11/10/1951-11/10/2026), Trường đại học Sư phạm Hà Nội phối hợp Dàn nhạc Giao hưởng Mặt Trời tổ chức chương trình dành cho cán bộ, giảng viên và sinh viên nhà trường, góp phần lan tỏa tình yêu âm nhạc hàn lâm, làm phong phú đời sống văn hóa tinh thần trong môi trường giáo dục đại học.

Malena’s Dream Canvas là nơi Diễm Hằng mong muốn mở rộng trải nghiệm mỹ thuật cho trẻ em. (Ảnh: Nhân vật cung cấp)

Diễn viên Diễm Hằng: Đưa sáng tạo nghệ thuật thành ngôn ngữ biểu đạt của trẻ em

Được biết đến qua những vai diễn trong các bộ phim “Nhật ký Vàng Anh”, “Sao Kim bắn tim Sao Hỏa” của Đài Truyền hình Việt Nam, nhưng xưởng vẽ dành cho trẻ em Malena’s Dream Canvas lại là điều mà nữ diễn viên Diễm Hằng theo đuổi lâu nay. Mục tiêu của cô là đưa sáng tạo nghệ thuật thành ngôn ngữ biểu đạt của trẻ.

Ban tổ chức phát động Giải báo chí “Trọn nghĩa tri ân – Vẹn tình đồng đội”. (Ảnh: ĐG)

Báo và Phát thanh, Truyền hình Bắc Ninh gặp mặt cộng tác viên và phát động Giải báo chí “Trọn nghĩa tri ân - Vẹn tình đồng đội”

Ngày 31/10, Báo và Phát thanh, Truyền hình Bắc Ninh tổ chức gặp mặt cộng tác viên tiêu biểu, triển khai kế hoạch xuất bản các số báo đặc biệt mừng Xuân Đinh Mùi 2027 và phát động Giải báo chí “Trọn nghĩa tri ân - Vẹn tình đồng đội” hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ (27/7/1947-27/7/2027).

Đình Hà Vĩ sẽ là một trong những không gian diễn ra những hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam. (Ảnh: Ban Tổ chức)

Phố cổ “mở hội” mừng Ngày Văn hóa Việt Nam

Chào mừng Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (23/11), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), hưởng ứng Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, đồng loạt 10 di tích, không gian văn hóa tại Phố cổ Hà Nội triển khai các hoạt động trưng bày, biểu diễn, giới thiệu về văn hóa truyền thống.

Đại biểu Quốc hội: Khai thác thị trường phim ngắn thành một nguồn lực phát triển mới

Đại biểu Quốc hội: Khai thác thị trường phim ngắn thành một nguồn lực phát triển mới

Trước hiện tượng phim ngắn ngày càng phổ biến trên nền tảng số, đại biểu Quốc hội cho rằng bên cạnh kiểm soát, ngăn chặn các nội dung độc hại, cũng cần nhìn nhận đây là một thị trường công nghiệp văn hóa đang hình thành và có phương án khai thác đúng mức để biến thị trường phim ngắn thành một nguồn lực phát triển mới.

Đoàn diễu hành mang đến không khí lễ hội rộn ràng trên đường phố Thái Nguyên.

Hương sắc xứ Trà khai mùa hội mới

Sắc màu rực rỡ của đoàn diễu hành nghệ thuật “Rước Trà Khai hội” vừa tái hiện biểu tượng các vùng danh trà trên nhiều tuyến phố trung tâm Thái Nguyên, mở đầu Festival Trà Quốc tế-Thái Nguyên 2026. Chương trình góp một cách kể chuyện sáng tạo, đưa những giá trị văn hóa xứ Trà đến gần hơn với công chúng trong nước và quốc tế.

Chương trình nghệ thuật tôn vinh vùng đất Yên Thế. (Ảnh: ĐH)

Yên Thế, Bắc Ninh: Tôn vinh văn hóa ẩm thực

Tối 30/10, tại đình Ba Tầng Mái (Khu di tích lịch sử Hoàng Hoa Thám), xã Yên Thế, thành phố Bắc Ninh diễn ra Lễ hội ẩm thực Yên Thế năm 2026, giới thiệu đặc sản địa phương cùng các hoạt động trải nghiệm văn hóa, ẩm thực truyền thống.

Những tiết mục nghệ thuật mở đầu chương trình khai mạc DACC 2026. (Ảnh: TÙNG LÂM)

Khai mạc sự kiện Kết nối nghệ thuật sáng tạo Đà Nẵng: Đánh thức không gian di sản

Ngày 30/10, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Đà Nẵng chính thức khai mạc sự kiện Kết nối nghệ thuật sáng tạo Đà Nẵng (DACC 2026) với chủ đề “Lịch sử của Ngày mai”. Sự kiện diễn ra từ nay đến hết ngày 8/11 tại hai bảo tàng lớn của thành phố là Bảo tàng Đà Nẵng và Bảo tàng Điêu khắc Chăm.

Tiến sĩ Ngô Phương Lan, Chủ tịch VFDA, trao đổi với các khách mời quốc tế trong Vietnam Night về tăng cường kết nối và mở rộng cơ hội hợp tác điện ảnh. (Ảnh: VFDA)

Giới thiệu tiềm năng của điện ảnh Việt Nam tại Tokyo

Hơn 300 đại biểu, nghệ sĩ, nhà làm phim, đối tác quốc tế... đã tham dự Vietnam Night - Đêm Việt Nam tại khách sạn Imperial Tokyo, Nhật Bản. Chương trình do Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam (VFDA) và Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản tổ chức, trong khuôn khổ Liên hoan phim Quốc tế Tokyo lần thứ 39 (TIFF 2026).

Quang cảnh họp báo công bố Lễ hội nhạc Jazz Việt Nam-Vietnam Jazz Heritage Festival 2026 tại Đà Lạt. (Ảnh: BẢO VĂN)

Lần đầu Lễ hội nhạc Jazz Việt Nam quy mô lớn được tổ chức tại Đà Lạt

Lần đầu, Lễ hội nhạc Jazz Việt Nam quy mô lớn được tổ chức tại Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, quy tụ nhiều nghệ sĩ tên tuổi trong nước và quốc tế. Đêm khai mạc tại Quảng trường Lâm Viên mở cửa miễn phí, tạo điều kiện để âm nhạc đến gần hơn với công chúng, góp phần đưa nghệ thuật trở thành một phần của nhịp sống đô thị cao nguyên.

Nhà thiết kế Trịnh Bích Thủy (ở giữa) dành nhiều tâm huyết cho việc tìm hiểu, gìn giữ và phát huy giá trị của lụa Việt. (Ảnh: Nhân vật cung cấp)

Phát huy giá trị di sản qua thời trang

Việc đưa các yếu tố di sản văn hóa vào thiết kế thời trang ngày càng phổ biến, từ chất liệu, kỹ thuật thủ công đến hoa văn, hình ảnh truyền thống. Tuy nhiên, có những trường hợp đưa lên trang phục một cách khiên cưỡng, thậm chí làm sai lệch di sản.

Các đại biểu tham dự chương trình giao lưu chụp ảnh kỷ niệm. (Ảnh: Đại sứ Việt Nam tại Hungary cung cấp)

Giao lưu văn hóa, thắt chặt tình hữu nghị giữa Việt Nam với Nga và Belarus tại Hungary

Chương trình giao lưu “Về miền ký ức chung - Giao lưu văn hóa Nga, Việt Nam và Belarus tại Hungary” góp phần tăng cường giao lưu nhân dân, thắt chặt tình hữu nghị giữa Việt Nam với Nga và Belarus; đồng thời quảng bá văn hóa, ẩm thực Việt Nam tại thủ đô Budapest (Hungary), hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11.

Tiết mục xiếc kết hợp hiệu ứng công nghệ trong vở “Sơn thần thủy quái”. (Ảnh: BVHTTDL)

Ứng dụng công nghệ trong nghệ thuật biểu diễn

Ứng dụng công nghệ số trong nghệ thuật biểu diễn ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào khả năng lựa chọn giải pháp phù hợp đặc trưng và điều kiện từng đơn vị nghệ thuật.

Lãnh đạo, cán bộ, viên chức, người lao động Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật chụp ảnh lưu niệm tại Di tích lịch sử Địa điểm làm việc của Nhà xuất bản tại xóm Cây Hồng (1947-1950), xã Bình Thành, tỉnh Thái Nguyên. (Ảnh: NXB)

Địa điểm làm việc của Nhà xuất bản Sự thật (1947-1950) được xếp hạng Di tích quốc gia

Ngày 29/10, Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch ký ban hành Quyết định số 2913/QĐ-BVHTTDL về việc xếp hạng Di tích quốc gia đối với Di tích lịch sử Địa điểm làm việc của Nhà xuất bản Sự thật (nay là Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật) tại xóm Cây Hồng (19471950), xã Bình Thành, tỉnh Thái Nguyên.