Trực tiếp góp ý vào dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn thẳng thắn nhận định, ở nội dung quy định về trình tự, thủ tục xây dựng, thẩm định, công bố tiêu chuẩn quốc gia còn rườm rà. Phải viết lại quy định sao cho gọn, rõ ràng; làm rõ trách nhiệm của Quốc hội, của Chính phủ và bộ, ngành có liên quan để xử lý khi xảy ra các vụ việc về hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng.
Nhìn nhận công tác xây dựng pháp luật trong bối cảnh hội nhập, người đứng đầu Quốc hội nhấn mạnh: Cần tập trung vào việc tăng tính minh bạch, khả thi và sự tham gia của doanh nghiệp trong xây dựng, áp dụng các tiêu chuẩn, quy chuẩn, đặc biệt là các quy chuẩn mới trong dự thảo Luật; sửa đổi về thừa nhận đánh giá để quản lý thống nhất, bảo đảm phù hợp với thông lệ quốc tế, các hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam đã cam kết.
Tiếp đó, trình bày Báo cáo tóm tắt về một số vấn đề lớn trong việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Lê Quang Huy nêu rõ: Tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật đã bổ sung quy định phân loại sản phẩm, hàng hóa dựa trên ba mức độ rủi ro gồm: thấp, trung bình và cao.
Trên cơ sở phân loại theo nhóm, cơ quan quản lý nhà nước về chất lượng sản phẩm, hàng hóa sẽ áp dụng biện pháp quản lý tương ứng như miễn, giảm kiểm tra hoặc áp dụng phương thức kiểm tra sau khi thông quan (hậu kiểm); kiểm tra trước khi thông quan (tiền kiểm); giảm kiểm tra theo quy định khác của pháp luật. Thêm nữa, để làm rõ trách nhiệm của từng bộ, ngành, dự thảo Luật lần này đã quy định giao Chính phủ quy định tiêu chí đánh giá rủi ro, căn cứ phân loại sản phẩm, hàng hóa; quy định trách nhiệm của các bộ, ngành, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong kiểm tra việc xây dựng, ban hành Danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình, mức độ rủi ro cao.
Trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng mạnh mẽ, dự thảo Luật cũng đã bổ sung các quy định về Hạ tầng chất lượng quốc gia, trong đó có nội dung xây dựng hệ thống giám sát chất lượng sản phẩm, hàng hóa quốc gia dựa trên nền tảng dữ liệu. Theo các chuyên gia, quy định này là phù hợp, vừa bảo đảm vai trò của cơ quan chủ trì, vừa bảo đảm tính chủ động của các bộ quản lý ngành, lĩnh vực, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý.
Bên cạnh việc siết quản lý để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, nhằm khuyến khích các doanh nghiệp kinh doanh nghiêm túc, tuân thủ pháp luật, hỗ trợ nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, hàng hóa cho doanh nghiệp Việt Nam (Điều 7b dự thảo), Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Lê Quang Huy cho biết, dự thảo Luật đã bổ sung quy định hỗ trợ về tài chính, thuế, cho vay ưu đãi; đào tạo và phát triển nguồn nhân lực; xây dựng và phát triển thương hiệu quốc gia; hỗ trợ áp dụng các hệ thống quản lý, công cụ cải tiến năng suất chất lượng cơ bản, tư vấn, xây dựng và áp dụng tiêu chuẩn quốc tế; thử nghiệm, giám định, chứng nhận chất lượng sản phẩm, hàng hóa theo tiêu chuẩn quốc tế để hỗ trợ nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong hạ tầng chất lượng quốc gia.
Ở nội dung này, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng yêu cầu rà soát các chủ trương, chính sách của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, để thể chế hóa chính sách ưu đãi, hỗ trợ doanh nghiệp về tài chính, thuế nhằm nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, hàng hóa. Tiếp tục nghiên cứu, làm rõ phạm vi bắt buộc, tự nguyện với việc truy xuất nguồn gốc và minh bạch chuỗi cung ứng sản phẩm, hàng hóa. Hỗ trợ doanh nghiệp trong ứng dụng công nghệ, quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa. Phát triển nền tảng truy xuất nguồn gốc điện tử chung để giảm chi phí đầu tư.
Mở rộng vấn đề, Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Lê Quang Mạnh đề xuất, cần tiếp tục rà soát để thể chế hóa chủ trương quan trọng tại Nghị quyết số 68, cho phép doanh nghiệp và các tổ chức tư nhân được sử dụng phòng thí nghiệm, phòng thử nghiệm, phòng hỗ trợ thiết kế và các thiết bị nghiên cứu dùng chung, các trung tâm thử nghiệm, đo lường, kiểm định, giám định của Nhà nước để phát triển sản phẩm ở mức hợp lý. “Nếu chủ trương này được cụ thể hóa ngay ở dự thảo Luật thì sẽ rất kịp thời và có ý nghĩa”, vị đại biểu này nhấn mạnh.
Kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan đề nghị, tiếp tục rà soát, nghiên cứu để thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của Đảng, rà soát các khái niệm để bảo đảm bao quát, thống nhất trong hệ thống pháp luật, tương thích với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. “Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường tiếp tục phối hợp cơ quan soạn thảo và các cơ quan liên quan giúp Ủy ban Thường vụ Quốc hội rà soát, tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo luật và các hồ sơ kèm theo để trình Quốc hội xem xét thông qua tại đợt 2 Kỳ họp thứ 9 sắp tới”, Phó Chủ tịch Quốc hội yêu cầu.
Liên quan vấn đề tăng cường kiểm tra, thanh tra, xử lý vi phạm pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa, Ủy ban Khoa học-Công nghệ và Môi trường của Quốc hội đề nghị ban soạn thảo rà soát quy định, nghiên cứu, sửa đổi quy định về kiểm tra chất lượng các sản phẩm, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu và nhập khẩu hàng hóa. Đồng thời nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung quy định chế tài cụ thể, đủ mạnh để xử lý vi phạm pháp luật về sản phẩm, chất lượng hàng hóa.
