Trong môi trường quân ngũ, không phải lúc nào người lính cũng có điều kiện tìm đến thư viện. Vì thế, thời gian qua, hệ thống thư viện quân đội đã chủ động đưa sách đến với bộ đội bằng nhiều mô hình linh hoạt, như: tủ sách thao trường, hộp báo huấn luyện, luân chuyển sách giữa các đơn vị hay các câu lạc bộ đọc sách... Nhờ cách làm giản dị mà đi vào thực chất, văn hóa đọc trong môi trường quân ngũ ngày càng được bồi đắp tốt hơn.
Nhắc đến thư viện lưu động, nhiều người thường hình dung những chiếc xe chở đầy sách qua các vùng miền để phục vụ bạn đọc. Có những chuyến xe đã vượt hàng nghìn ki-lô-mét, mang tri thức đến nơi còn khó khăn. Nhưng trong quân đội, thư viện lưu động mang diện mạo khác, nổi bật là tính tổ chức và định hướng.
Cụ thể, danh mục sách được sàng lọc theo yêu cầu giáo dục chính trị, bồi dưỡng kiến thức quân sự, pháp luật, lịch sử, kỹ năng sống và nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho bộ đội. Sách được luân chuyển từ thư viện cấp trên xuống cơ sở theo kế hoạch định kỳ, từ phòng đọc đến phòng Hồ Chí Minh, từ đơn vị trung tâm tới thao trường, bãi tập và các điểm đóng quân phân tán. Bởi vậy, mỗi hành trình luân chuyển sách cũng là một phần của công tác giáo dục, xây dựng môi trường văn hóa trong quân đội.
Phía sau mỗi tủ sách nơi thao trường hay giá sách ở đơn vị cơ sở là hệ thống tổ chức, quản lý, luân chuyển được thực hiện nền nếp, góp phần đưa văn hóa đọc thấm sâu vào đời sống quân ngũ.
Để có kết quả đó, nhiều năm qua, ngành thư viện quân đội đã không ngừng đổi mới phương thức phục vụ, phát triển nhiều mô hình mới hướng đến mục tiêu đưa sách đến gần hơn với cán bộ, chiến sĩ, nhất là những người không có điều kiện thường xuyên tiếp cận thư viện trung tâm. Hiện nay, ở nhiều đơn vị, tủ sách thao trường giúp người lính tiếp cận sách ngay tại nơi huấn luyện, bồi đắp đời sống tinh thần cho bộ đội trong khoảng nghỉ ngắn giữa các khoa mục huấn luyện.
Hiệu quả của việc đưa sách đến cơ sở được thể hiện rõ qua nhiều mô hình cụ thể trong quân đội. Tại Trung tâm Huấn luyện Bộ đội Biên phòng, bên cạnh phòng đọc với gần 1.500 đầu sách và hơn 2.000 bản sách, đơn vị thường xuyên luân chuyển hơn 1.300 cuốn sách giữa phòng Hồ Chí Minh và các tủ sách, báo pháp luật ở cấp đại đội.
Theo đánh giá từ các đơn vị, mô hình thư viện lưu động đã tác động hiệu quả đến phương thức tự học, tự bồi dưỡng, giúp người lính hiểu sâu hơn về lịch sử dân tộc, truyền thống quân đội, nâng cao kiến thức pháp luật, mở rộng vốn hiểu biết xã hội và hoàn thiện nhân cách. Từ không khí sôi nổi đó, nhiều đơn vị đã sáng tạo, tổ chức hoạt động giới thiệu và trưng bày sách hiệu quả.
Ở Lữ đoàn 131, Quân chủng Hải quân, văn hóa đọc được lan tỏa bằng cách làm sáng tạo, như các mô hình: “Sách ở đầu giường chiến sĩ”, “Sách theo chân bộ đội ra thao trường”, “Mỗi tuần một cuốn sách” hay các câu lạc bộ đọc sách, báo. Theo thống kê của đơn vị, đã có hơn 1.000 lượt cán bộ, chiến sĩ đăng ký mượn đọc và hơn 600 lượt cuốn sách được khai thác.
Tín hiệu đáng mừng từ những mô hình mới cho thấy nhu cầu đọc trong quân ngũ vẫn bền bỉ, mạnh mẽ khi sách được đưa đến đúng nơi, đúng thời điểm và phù hợp với nhu cầu người lính. Đại tá Mạc Thùy Dương, Giám đốc Thư viện quân đội nhận định, mô hình thư viện lưu động cũng là một phần trong quá trình xây dựng hệ sinh thái tri thức mới của quân đội.
Bên cạnh phương thức đọc sách truyền thống, đến nay, hệ thống thư viện số dùng chung trên mạng truyền số liệu quân sự đã kết nối hơn 40 đầu mối thư viện trong toàn quân, tạo điều kiện để chia sẻ nguồn học liệu và phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu ngày càng cao của cán bộ, chiến sĩ.
Trong bối cảnh chuyển đổi số và sự cạnh tranh mạnh mẽ của các phương tiện giải trí hiện đại, việc duy trì và phát triển những mô hình này càng cho thấy giá trị bền vững của sách đối với quá trình xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại
![[Ảnh] Đậm nét dấu ấn văn hóa Pháp sau hành trình xuyên Việt của “Duyên ngày nợ đêm”](https://cdn.nhandan.vn/images/7d824fa579ec1bb1693dcfaec8cc8c849b722b3b99c4b602a2ebce62ffed36e765944a6c8176544996c169e0e3146507847bfbc2c0e9abf15c290f80b1d1c6f7/duyen-ngay-no-dem-2.jpg.avif)