Ông Trần Đắc Trung, Phó Trưởng ban Quản lý các Khu công nghệ cao và khu công nghiệp thành phố cho biết, mặc dù có tiềm năng lớn, tuy nhiên, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Hà Nội hiện chưa được tổ chức bài bản, còn thiếu và yếu cả về nguồn lực đầu tư, cơ sở hạ tầng khoa học và công nghệ…
Việc thương mại hóa kết quả nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, năng suất lao động và sức cạnh tranh còn ở mức thấp.
Hiện trên địa bàn thành phố có hơn 70% tổ chức khoa học công nghệ, 65% nhà khoa học đầu ngành, nhưng chưa có đầu mối điều phối đủ mạnh để kết nối hệ sinh thái.
Nhiều tổ chức, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học sẵn sàng tham gia hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, nhưng hiện tại chưa có đầu mối để điều phối, huy động và định hướng đồng bộ.
Theo dự thảo Nghị quyết của Hội đồng nhân dân thành phố thông qua Đề án thành lập Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội (Trung tâm) đang được đưa ra lấy ý kiến phản biện xã hội, phương án mô hình tổ chức theo hình thức công ty cổ phần có vốn nhà nước chi phối với vốn điều lệ dự kiến 100 tỷ đồng.
Trung tâm hoạt động theo mô hình công ty mẹ - công ty con. Công ty gồm 3 cổ đông là Ủy ban nhân dân thành phố, Công ty cổ phần Tập đoàn Công nghệ CMC và Đại học Bách khoa.
Về nguồn vốn, Ủy ban nhân dân thành phố góp 70% từ ngân sách thành phố, hai cổ đông còn lại mỗi bên góp 15%; tỷ lệ góp vốn có thể được điều chỉnh theo yêu cầu thực tiễn.
Trong giai đoạn 2026-2030, thành phố cần bố trí ngân sách đầu tư hạ tầng khoa học công nghệ khoảng 2.496 tỷ đồng, bao gồm: 991 tỷ đồng xây dựng trụ sở tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc (2026-2029); 1.505 tỷ đồng đầu tư hạ tầng công nghệ, phòng thí nghiệm trọng điểm (2028-2030)...
Qua lấy ý kiến phản biện, nhiều chuyên gia cho rằng, cần làm rõ phương thức đầu tư, mô hình tổ chức, quản lý và vận hành Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội.
Góp ý vào Dự thảo, Phó Chủ tịch Hiệp hội vận tải hành khách công cộng Nguyễn Hoàng Hải cho rằng, về mô hình tổ chức, việc lựa chọn mô hình công ty cổ phần có vốn Nhà nước chi phối là phù hợp xu thế hiện đại, cho phép vận hành linh hoạt, trong khi vẫn bảo đảm định hướng chiến lược của Nhà nước.
Song cần lưu ý vai trò kiểm soát của Nhà nước và tính minh bạch trong quản trị doanh nghiệp. Đây là vấn đề cần được quy định chi tiết, tránh hình thức hóa vai trò điều phối hệ sinh thái.
Về mô hình tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, Tiến sĩ Nguyễn Tiến Dĩnh, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ cho biết, nên cân nhắc một số chức năng, nhiệm vụ của doanh nghiệp cổ phần do Nhà nước chi phối.
Cần làm rõ Quỹ đổi mới sáng tạo trực thuộc Trung tâm do doanh nghiệp thành lập với vốn ở đâu, hoạt động theo mô hình nào, có phải là tổ chức tài chính không? Về nguyên tắc, Ủy ban nhân dân thành phố là cơ quan quản lý Nhà nước đối với doanh nghiệp. Do vốn Nhà nước chiếm đa số, cho nên thực chất đây là doanh nghiệp Nhà nước.
“Vậy, Ủy ban nhân dân thành phố giao cho ai đại diện phần vốn Nhà nước? Ban quản lý Khu công nghệ cao và khu công nghiệp Hà Nội hay thuê chuyên gia, hoặc như Dự thảo Đề án là Công ty cổ phần Tập đoàn công nghệ CMC?” - ông Nguyễn Tiến Dĩnh đặt câu hỏi.
Liên quan đến vấn đề này, kinh nghiệm từ Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia (NIC) cơ sở tại Hòa Lạc cho thấy, đã có không ít khó khăn trong việc thu hút startup (khởi nghiệp) do vị trí xa trung tâm, hạ tầng kết nối còn hạn chế, thiếu đội ngũ vận hành chuyên nghiệp và chưa có cơ chế tài chính linh hoạt.
Nhất là việc giao doanh nghiệp tư nhân quản lý tài sản công cũng gặp vướng mắc pháp lý và chi phí khấu hao lớn.
Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Phạm Anh Tuấn đánh giá, qua hội nghị lấy ý kiến phản biện, nội dung nhận được nhiều ý kiến là cơ chế, phương án vận hành, mô hình của Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội.
Do đó, cơ quan chủ trì soạn thảo cần làm rõ hơn vai trò của Nhà nước trong mô hình công ty cổ phần có vốn chi phối, nhất là cơ chế quản trị để bảo đảm tính độc lập, minh bạch và trách nhiệm giải trình của Trung tâm.
