Sự kiện Sở Y tế Lâm Đồng mới đây tổ chức lớp tập huấn hướng dẫn xây dựng môi trường làm việc không khói thuốc cho cán bộ các sở, ban, ngành cho thấy cách một địa phương chuyển hóa quy định pháp luật thành hành động thực tiễn, chuyển kiến thức về tác hại thuốc lá thành nhận thức của đội ngũ công chức và chuyển quyết tâm bảo vệ sức khỏe cộng đồng thành chính sách nội bộ bền vững.
Trong lớp tập huấn ấy, các học viên được hướng dẫn cụ thể cách xây dựng nơi làm việc không khói thuốc, được cập nhật quy định pháp luật, được giải thích rõ các mức xử phạt vi phạm hành chính, được cung cấp mô hình duy trì cơ quan không khói thuốc và được khuyến khích trở thành những tuyên truyền viên tại đơn vị mình.
Nhiều cơ quan tại tỉnh Lâm Đồng sau đó đã thật sự “sạch khói”, nhiều cán bộ đã chủ động bỏ hút thuốc trong công sở; việc nhắc nhở, kiểm tra diễn ra nghiêm túc. Khi hàng chục cán bộ từ nhiều sở, ngành của tỉnh Lâm Đồng được tập hợp để học tập, trao đổi và cam kết xây dựng nơi làm việc không khói thuốc, đó là sự khởi đầu của một sự chuyển biến, không áp đặt, không chỉ thị khô cứng mà thuyết phục bằng lý lẽ, bằng dẫn chứng, bằng sự chia sẻ trách nhiệm.
Địa phương cũng biến quy định thành văn hóa công sở. Khi người đứng đầu cơ quan gương mẫu, khi đồng nghiệp nhắc nhau bằng thái độ tôn trọng, khi vi phạm bị xử lý nghiêm nhưng không làm méo mó quan hệ đồng nghiệp, thì việc không hút thuốc trong công sở trở thành hành vi tự nhiên.
Một cách làm đáng chú ý khác của Lâm Đồng là đặt trọng trách lan tỏa lên vai từng học viên sau tập huấn. Mỗi người trở thành một đầu mối tuyên truyền. Chính cơ chế “lan rộng từ bên trong” giúp phong trào bền vững. Thực tiễn nêu trên cho thấy, thay đổi nhận thức phải là khâu mở đầu bắt buộc. Thứ hai là xây dựng môi trường không khói thuốc phải trở thành tiêu chí đánh giá thi đua của mỗi cơ quan. Thứ ba, phải chú trọng yếu tố nêu gương. Thứ tư, cần xây dựng hệ thống kiểm tra nội bộ thường xuyên. Thứ năm, hỗ trợ người hút thuốc bỏ thuốc…
Xây dựng nơi làm việc không khói thuốc là hành động thể hiện một nền công vụ văn minh, nơi mỗi việc nhỏ đều hướng đến sự tôn trọng con người. Mô hình của Lâm Đồng không phải điều gì xa lạ hay quá khó. Thông tư 11/2023/TT-BYT hướng dẫn địa điểm cấm hút thuốc, quy trình xét tặng giải thưởng “không khói thuốc” đã ban hành. Cách thức tổ chức tập huấn, tuyên truyền, kiểm tra không hề tốn kém. Tuy nhiên, kèm theo đó điều không thể thiếu là sự vào cuộc nghiêm túc, có tổ chức, có con người chịu trách nhiệm, có truyền thông, có kiểm tra và có lan tỏa.
