Trong ngôi nhà của gia đình ở xã Kim Liên, Nghệ An, dòng ký ức đưa ông Hồ Việt Hùng (sinh năm 1953) trở về những năm tháng chiến đấu trên chiến trường Quảng Trị khốc liệt hơn 50 năm về trước.
Ông cho biết, tháng 8/1971, khi vừa cầm trên tay giấy báo trúng tuyển vào khoa Triết, Trường đại học Tổng hợp thì chàng trai Hồ Việt Hùng (sinh năm 1953) lên đường nhập ngũ theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc.
Sau thời gian huấn luyện, 93 người lính trẻ thuộc Đại đội 3, Tiểu đoàn 42, Tỉnh đội Nghệ An hành quân vào chiến trường, bổ sung cho Đại đội 3, Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 27, Mặt trận B5, chiến đấu tại chiến trường Quảng Trị. Tháng 2/1972, đơn vị vượt sông Bến Hải vào giữ chốt ở thôn An Lộng, xã Triệu Hòa, huyện Triệu Phong (cũ), tỉnh Quảng Trị.
Suốt những ngày đêm chiến đấu trên chốt, hai người lính đồng hương Hồ Việt Hùng và Nguyễn Hữu Quế (sinh năm 1952, quê thị trấn Nam Đàn, huyện Nam Đàn, Nghệ An) luôn sát cánh cùng nhau.
Ông Hùng cho biết: Cả đại đội được bổ sung hơn 50 người nhưng sau vài trận đánh chỉ còn lại vài chục người. Riêng tiểu đội của ông có 8 người, đều từ 18 đến 19 tuổi. Sau mấy tháng, chỉ còn lại 3 người. Nhiều đồng đội hy sinh, được chôn vội trong đêm. Sáng hôm sau, pháo địch từ ngoài biển dội vào, lại bị cày lên. Còn ông, sau mỗi lần bị thương, được rút về bên này sông Bến Hải chữa trị. Khi vết thương ổn định, lại vượt sông vào bám trận địa
“Khoảng một giờ sáng ngày 24/8/1972, địch dùng máy bay, xe tăng, pháo binh dọn đường cho một đại đội bộ binh tấn công vào chốt chúng tôi ở thôn An Lộng, xã Triệu Hòa, huyện Triệu Phong, Quảng Trị. Sau một giờ chiến đấu một mất một còn, chúng tôi đã đánh bật quân địch ra khỏi chốt, làm chủ trận địa.
Ngưng tiếng súng, tôi thấy máu chảy ở chân mới biết mình bị thương. Khi bò đến vị trí chốt tiền tiêu, ngửi thấy mùi tanh của máu, tôi mới biết có đồng đội đã hy sinh. Lại gần hơn, tôi nhận ra Quế đã ngưng thở do vết thương quá nặng, cổ họng tôi nghẹn lại.
Hôm đó, ngày 16/7 âm lịch nên trăng rất sáng, có cả pháo sáng của địch dội từ biển vào. Chúng tôi đào huyệt, vội vàng an táng Quế. Tôi cắt một miếng sắt từ thùng đựng đạn K56, dùng tống chốt khẩu AK khắc tên, tuổi, quê quán của Quế rồi chôn cùng. Mộ của Quế chỉ đắp cao hơn mặt đất tầm 40cm, chúng tôi đánh dấu bằng một tảng đá. Không nói ra, nhưng tôi lo pháo địch cày trúng mộ”, ông Hùng nhớ lại.
Ngày 16/2/1973, người lính Hồ Việt Hùng có quyết định ra bắc đào tạo sĩ quan. Những thông tin về sự hy sinh, vị trí an táng liệt sĩ Nguyễn Hữu Quế cũng được anh cung cấp cho người thân.
Ông Nguyễn Hữu Sơn (sinh năm 1964, xã Vạn An, Nghệ An), em trai của liệt sĩ Nguyễn Hữu Quế chia sẻ sau nhiều năm tìm kiếm, đến năm 2008, gia đình mới tìm thấy phần mộ liệt sĩ Nguyễn Hữu Quế tại Nghĩa trang Liệt sĩ Hải Trường (Quảng Trị). Theo thông tin từ Ban quản lý nghĩa trang, sau chiến tranh, hài cốt liệt sĩ Nguyễn Hữu Quế được quy tập về đây với đầy đủ thông tin trên bia mộ theo thông tin mảnh sắt phát hiện cùng hài cốt.
Ông Sơn cho biết: Có nhiều lý do nên phải đến ngày 27/7 vừa qua, gia đình mới có thể vào cất bốc, đưa hài cốt anh Quế về quê. Hôm ấy, anh Hùng và 5 người đồng đội cùng huyện Nam Đàn trước kia đều có mặt, không kìm được nước mắt. Ông chia sẻ thêm: Năm 2000, trước khi nhắm mắt, mẹ ông vẫn đau đáu vì hài cốt con trai cả chưa được tìm thấy. Năm 2011, trước khi đi sang “thế giới bên kia”, bố ông dặn khi nào có điều kiện thì nhớ đưa anh Quế về.
“Chúng tôi ngày ấy vào mặt trận có 93 người nhưng chỉ có 25 người còn trở về, không một ai lành lặn. Để giành được độc lập, tự do gian khổ lắm, không biết bao nhiêu là mất mát, hy sinh”, cựu chiến binh Hồ Việt Hùng xúc động.
Đầu tháng 2/1973, trước yêu cầu của tình hình mới, người lính Hồ Việt Hùng được điều động ra Bắc học sĩ quan rồi làm công tác giảng dạy trong Trường Sĩ quan lục quân, Học viện chính trị quân sự. Năm 1984, do hoàn cảnh gia đình, ông xin về Nghệ An, công tác trong ngành giáo dục cho đến khi về hưu. Đến nay, trong cơ thể người cựu chiến binh này vẫn còn 4 mảnh đạn, trong đó có mảnh đạn găm vào phổi, khiến ông đau nhức mỗi khi trái gió trở trời.
