Từ những bức ảnh đã nhòe mờ, không còn nguyên vẹn qua năm tháng, nhiều di ảnh được phục dựng thành công. Có những bức chân dung được phác họa dựa theo mô tả của gia đình hoặc đặc điểm chung trên khuôn mặt thân nhân liệt sĩ...
Những ngày tháng 7, nhóm Skyline (Hà Nội) có mặt tại xã Lam Thành (Nghệ An) để trao món quà đặc biệt đến Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Cháu (94 tuổi, xóm Hưng Tiến 2) và gia đình. Mẹ Cháu sinh được bảy người con, anh Hoàng Văn Xoan (sinh năm 1950) là con cả, kế đến là anh Hoàng Trung Tính (sinh năm1954).
Năm 1968, cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước bước vào giai đoạn ác liệt nhất, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, anh Xoan khi đó vừa tròn 18 tuổi xung phong lên đường nhập ngũ, chiến đấu ở chiến trường Trị Thiên. Chiến tranh, thư từ thông tin hiếm hoi, thứ duy nhất kết nối với gia đình là hai lá thư anh gửi về từ tiền tuyến, báo rằng “Con vẫn khỏe, bao giờ hết giặc con về”. Mẹ ôm mãi lá thư ấy mong anh bình an.
Năm 1970, khi anh trai đang chiến đấu ở chiến trường ác liệt, anh Tính cũng viết đơn tình nguyện nhập ngũ. Anh được biên chế vào một đơn vị đặc công thuộc Tỉnh đội Nghệ An và đến tháng 3/1972, đơn vị anh được lệnh hành quân sang Lào làm nhiệm vụ. Cũng trong năm đó, Mẹ nhận được giấy báo tử của anh Tính, nỗi đau chưa kịp nguôi ngoai, giấy báo tử anh Xoan cũng gửi về...
Bí thư Đảng ủy xã Lam Thành Nguyễn Trường Thi cho biết: “Hai liệt sĩ Hoàng Văn Xoan và Hoàng Trung Tính hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ. Đến nay, phần mộ của hai anh vẫn chưa được tìm thấy. Kỷ vật duy nhất anh Tính để lại là tấm ảnh đen trắng chụp trước khi sang Lào chiến đấu, còn anh Xoan không kịp có một tấm ảnh thờ. Bao năm nay, Mẹ Cháu thay di ảnh của anh trên bàn thờ bằng tấm bằng Tổ quốc ghi công, đây cũng chính là nỗi trăn trở, day dứt đối với Mẹ và những người thân trong gia đình. Do vậy, việc làm của nhóm Skyline là vô cùng thiêng liêng, ý nghĩa”.
“Nhà đông con, lại nghèo, bữa cơm còn phải độn khoai, độn sắn, rau má. 17-18 tuổi, anh em nó theo nhau đi đánh giặc, chưa đứa nào kịp lấy vợ, cũng không có đứa nào về...”, khuôn mặt đầy những nếp nhăn, Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Cháu như đang độc thoại với ký ức.
Khoảnh khắc đón lấy bức chân dung anh Xoan và anh Tính, những ngón tay nhăn nheo của Mẹ run run miết nhẹ trên tấm ảnh, như thể hai đứa con trai bằng xương, bằng thịt đã trở về. Bao nhiêu năm mong ngóng, sau nửa thế kỷ, Mẹ lại được nhìn thấy các con dẫu chỉ là qua những tấm ảnh. Lặng đi vài giây, Mẹ nghẹn ngào gọi: “Xoan ơi, Tính ơi...”, những người thân trong gia đình cũng giàn giụa nước mắt...
Bà Hoàng Thị Hòa bùi ngùi kể về hai người anh trai của mình: “Khi đó tôi mới 14 tuổi, anh Tính 17 tuổi, so với anh Xoan thì anh Tính nghịch và sôi nổi hơn. Anh thích đi bộ đội nhưng chưa đủ tuổi nhập ngũ, vì thế đơn xung phong phải có chữ ký của bố mẹ mới được đi. Bố mẹ tôi bảo anh còn nhỏ, đợi ít năm nữa, nhưng anh tôi khăng khăng “nhất xanh cỏ, nhì đỏ ngực”. Thấy anh quyết tâm vậy, cuối cùng bố tôi cũng phải chịu, ký vào đơn để anh đi bộ đội”.
Ngoài hai bức chân dung, nhóm Skyline cũng tặng Mẹ bức ảnh lớn cả ba mẹ con chụp chung. Trong bức ảnh ấy, trước hiên nhà bình yên, hai anh ngồi kế bên ôm lấy cánh tay Mẹ. Anh Phùng Quang Trung, trưởng nhóm Skyline, người trực tiếp thực hiện ba bức ảnh cho biết: “Khó khăn lớn nhất là không có ảnh của liệt sĩ Hoàng Văn Xoan.
Việc phục dựng được thông qua trao đổi liên tục với thân nhân của liệt sĩ và phải chỉnh sửa rất nhiều lần. Sau khi thức trắng đêm để sửa từng đường nét bức chân dung, tôi vỡ òa niềm xúc động khi nhận được cuộc gọi của em gái liệt sĩ bảo rằng: “Cô không ngủ được cháu ạ. Cô đã khóc cả đêm khi nhìn thấy cháu làm được ảnh anh của cô”.
Cùng với việc trao tặng ảnh, đây cũng là lần đầu nhóm Skyline sử dụng công nghệ 3D hologram fan (dùng các dải đèn LED gắn trên cánh quạt quay tốc độ cao để tạo ra hình ảnh 3D lơ lửng trong không khí) trình chiếu video về “cuộc đoàn tụ” của Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Cháu và hai con trai liệt sĩ.
Đi từ nam ra bắc, từ miền núi ra hải đảo, đến nay, nhóm Skyline lặng lẽ thực hiện phục dựng hơn 12.000 bức chân dung các Anh hùng liệt sĩ. Mỗi bức chân dung được phục dựng thành công là cả một câu chuyện đầy xúc động và tự hào mà bản thân anh Trung và các thành viên nhóm Skyline may mắn được nghe, được chứng kiến. “Nhìn những người mẹ già, các anh/chị/em ôm lấy bức ảnh của các liệt sĩ òa khóc trong mừng tủi, tôi thấy mọi nỗ lực của mình và đồng đội là xứng đáng.
Chúng tôi tâm niệm rằng, mỗi bức ảnh được phục chế, phục dựng như một lời tri ân sâu sắc của tuổi trẻ hôm nay dành cho thế hệ cha anh đã không tiếc máu xương, anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc; đồng thời hy vọng an ủi được phần nào nỗi đau của các gia đình liệt sĩ”, Trưởng nhóm Skyline chia sẻ.
Anh Trung cho biết, trong tháng 7, nhóm Skyline không kể ngày-đêm, nỗ lực phục dựng hơn 1.000 bức ảnh để trao tặng đến các gia đình liệt sĩ. Trong câu chuyện với chúng tôi, anh không quên dành những lời cảm ơn chân thành tới các thành viên trong nhóm Skyline-những người đã bền bỉ, lặng lẽ sát cánh cùng anh trên hành trình thực hiện công việc đầy ý nghĩa này.