Kỳ thú hiện tượng nguyệt thực toàn phần trùng với siêu trăng

Tối 26-5, nguyệt thực toàn phần đầu tiên trong hơn hai năm qua sẽ trùng với siêu trăng trong một sự kết hợp đặc biệt của vũ trụ được gọi là “siêu trăng máu”. Nơi tốt nhất để quan sát nguyệt thực lần này sẽ là giữa Thái Bình Dương, toàn bộ châu Úc, phía Đông của châu Á và phía Tây của châu Mỹ. Người yêu thiên văn Việt Nam cũng có thể quan sát được hiện tượng này.

Nguyệt thực toàn phần ở Mechelen, Bỉ, ngày 21-1-2019. Ảnh: Getty Images.
Nguyệt thực toàn phần ở Mechelen, Bỉ, ngày 21-1-2019. Ảnh: Getty Images.

Nguyệt thực toàn phần sẽ kéo dài khoảng 15 phút khi Trái đất đi qua trực tiếp giữa mặt trăng và mặt trời. Toàn bộ hiện tượng sẽ kéo dài năm giờ, khi bóng của Trái đất dần dần bao phủ mặt trăng, sau đó bắt đầu giảm dần. Mặt trăng sẽ có màu đỏ cam khi tất cả các bình minh và hoàng hôn trong bầu khí quyển của Trái đất được chiếu lên bề mặt của mặt trăng bị che khuất.

Tại sao gọi là siêu trăng?

Siêu trăng xảy ra khi trăng tròn tại điểm mà quỹ đạo của mặt trăng đưa nó đến gần Trái đất nhất. Và "trăng máu" xuất hiện khi nó di chuyển qua bóng của Trái đất, che khuất ánh sáng từ mặt trời.

Một sự kết hợp của những sự kiện như vậy sẽ xảy ra vào ngày 26-5, với nguyệt thực toàn phần, sau đó là nguyệt thực một phần, mặt trăng xuất hiện trong màu đỏ, rồi mờ dần thành màu xám.

Quỹ đạo của mặt trăng quanh Trái đất không phải là hình tròn hoàn hảo. Điều này có nghĩa là khoảng cách của mặt trăng với Trái đất thay đổi khi nó đi quanh hành tinh. Điểm gần nhất trong quỹ đạo, được gọi là cận điểm, gần Trái đất hơn khoảng 45.000 km so với điểm xa nhất của quỹ đạo. Trăng tròn xảy ra gần cận điểm được gọi là siêu trăng.

Kỳ thú hiện tượng nguyệt thực toàn phần trùng với siêu trăng -0
 Mặt trăng khi ở gần Trái đất nhất lớn hơn khoảng 12% so với khi ở xa nhất. Nguồn: Wikimedia.

Vậy tại sao lại gọi là siêu? Khoảng cách tương đối gần của Mặt trăng khiến nó có vẻ lớn hơn và sáng hơn một chút so với bình thường, mặc dù sự khác biệt giữa siêu trăng và mặt trăng bình thường thường khó nhận thấy trừ khi bạn đang nhìn hai bức ảnh cạnh nhau.

Kỳ thú hiện tượng nguyệt thực toàn phần trùng với siêu trăng -0
Quỹ đạo của mặt trăng không phải là một vòng tròn hoàn hảo. Nguồn: Wikimedia.

Nguyệt thực hoạt động như thế nào?

Nguyệt thực xảy ra khi bóng của Trái đất bao phủ toàn bộ hoặc một phần của Mặt trăng. Điều này chỉ có thể xảy ra khi trăng tròn, vì vậy, trước tiên, hãy hiểu điều gì tạo nên trăng tròn.

Giống như Trái đất, một nửa mặt trăng được mặt trời chiếu sáng tại một thời điểm bất kỳ. Trăng tròn xảy ra khi mặt trăng và mặt trời ở hai phía đối diện của Trái đất. Điều này cho phép bạn nhìn thấy toàn bộ phía được chiếu sáng, trông giống như một chiếc đĩa tròn trên bầu trời đêm.

Nếu mặt trăng có quỹ đạo phẳng hoàn toàn, mỗi lần trăng tròn sẽ là một lần nguyệt thực. Nhưng quỹ đạo của Mặt trăng nghiêng khoảng 5 độ so với quỹ đạo của Trái đất. Vì vậy, hầu hết thời gian trăng tròn nằm ở trên hoặc dưới một chút so với bóng do Trái đất tạo thành.

Nhưng hai lần trong mỗi quỹ đạo mặt trăng, mặt trăng nằm trên cùng một mặt phẳng nằm ngang với cả Trái đất và mặt trời. Nếu điều này tương ứng với trăng tròn, thì mặt trời, Trái đất và mặt trăng sẽ tạo thành một đường thẳng và mặt trăng sẽ đi qua bóng của Trái đất. Điều này dẫn đến hiện tượng nguyệt thực toàn phần. Để xem nguyệt thực, bạn cần thức vào ban đêm, khi mặt trăng đi qua vùng bóng tối.

Kỳ thú hiện tượng nguyệt thực toàn phần trùng với siêu trăng -0
Các pha của mặt trăng tương ứng với mức độ sáng lên mà con người có thể nhìn thấy từ Trái đất. Nguồn: Wikimedia.

Tại sao mặt trăng có màu đỏ?

Khi mặt trăng bị che phủ hoàn toàn bởi bóng của Trái đất, nó sẽ tối đi, nhưng không chuyển sang màu đen hoàn toàn. Thay vào đó, nó có màu đỏ, đó là lý do tại sao nguyệt thực toàn phần đôi khi được gọi là trăng đỏ hoặc trăng máu.

Ánh sáng mặt trời chứa tất cả các màu của ánh sáng nhìn thấy. Các hạt khí tạo nên bầu khí quyển của Trái đất có nhiều khả năng phân tán ánh sáng có bước sóng màu xanh lam trong khi các bước sóng màu đỏ đi qua. Đây được gọi là hiện tượng tán xạ Rayleigh, và đó là lý do tại sao bầu trời có màu xanh lam, bình minh và hoàng hôn thường có màu đỏ.

Kỳ thú hiện tượng nguyệt thực toàn phần trùng với siêu trăng -0
Bầu khí quyển của Trái đất mang lại cho mặt trăng ánh sáng đỏ như máu trong các lần nguyệt thực toàn phần. Ảnh: Wikimedia.

Trong trường hợp nguyệt thực, ánh sáng đỏ có thể đi qua bầu khí quyển của Trái đất và bị khúc xạ - hoặc bẻ cong - về phía mặt trăng, trong khi ánh sáng xanh bị lọc bỏ. Điều này khiến mặt trăng có màu đỏ nhạt trong lúc xảy ra nguyệt thực.

Việt Nam ngắm nguyệt thực toàn phần như thế nào?

Theo Hội Thiên văn Việt Nam (VACA), tối thứ tư, 26-5, ở Việt Nam, phần lớn khu vực miền trung và miền nam sẽ quan sát được pha toàn phần của hiện tượng này, trong khi ở miền bắc chỉ có thể theo dõi được pha một phần.

Thời gian diễn ra nguyệt thực toàn phần tại Việt Nam:

- Nguyệt thực nửa tối bắt đầu: 15 giờ 47 phút

- Nguyệt thực một phần bắt đầu: 16 giờ 44 phút

- Nguyệt thực toàn phần bắt đầu: 18 giờ 11 phút

- Nguyệt thực cực đại: 18 giờ 18 phút

- Nguyệt thực toàn phần kết thúc: 18 giờ 25 phút

- Nguyệt thực một phần kết thúc: 19 giờ 52 phút

- Nguyệt thực nửa tối kết thúc: 20 giờ 49 phút.

Tại khu vực miền bắc:

Mặt trăng mọc lên khỏi chân trời vào thời điểm đã kết thúc pha toàn phần. Người quan sát chỉ có thể theo dõi được pha một phần của hiện tượng.

Chẳng hạn, ở Hà Nội, mặt trăng mọc vào lúc 18 giờ 29 phút ngày 26-5. Như vậy, người quan sát có thể theo dõi gần trọn vẹn giai đoạn sau của nguyệt thực một phần từ thời điểm đó cho tới khi nó kết thúc. Vào khoảng trước 19 giờ, pha một phần này vẫn có độ che phủ rất cao và rất đáng chú ý.

Tại khu vực miền trung và miền nam:

Đa số các tỉnh miền trung theo dõi được một phần cuối của pha toàn phần, trong khi hầu hếu các tỉnh phía Nam sẽ có thể theo dõi trọn vẹn pha toàn phần nếu có góc nhìn đủ rộng để thấy được chân trời phía Đông.

Tại TP Hồ Chí Minh, mặt trăng mọc lúc 18 giờ 7 phút, tức là trước khi pha toàn phần bắt đầu, và do đó người quan sát tại khu vực này cũng các vùng lân cận có thể theo dõi trọn vẹn pha toàn phần.

Mặc dù ở nhiều khu vực có thể nhìn thấy pha toàn phần, nhưng vào thời điểm đó, mặt trăng ở rất thấp nên sẽ khó quan sát đối với những nơi có tầm nhìn về phía Đông bị cản trở. Vị trí quan sát thuận lợi nhất để thoi dõi giai đoạn này là những nơi có tầm nhìn rộng về phía Đông: khu vực không có nhà chắn phía trước, nóc hoặc cửa sổ các nhà cao tầng, bờ biển...

Ngày 19-11 tới, người yêu thiên văn trên thế giới sẽ tiếp tục được ngắm nguyệt thực gần như toàn phần, mặt trăng mờ đi nhưng không chuyển sang màu đỏ như lần này.

Lần nguyệt thực toàn phần tiếp theo sẽ xảy ra vào tháng 5-2022. Lần nguyệt thực toàn phần gần đây nhất là tháng 1-2019.

Có thể bạn quan tâm

Nhóm nghiên cứu của Viettel AI xây dựng mới bộ dữ liệu các khuôn mặt bị che khuất để huấn luyện mô hình AI. (Ảnh: Quỳnh Trang)

Phần mềm Viettel AI được bảo hộ tại Hoa Kỳ nhờ bài toán nhận diện khuôn mặt bị che khuất

Ngày 26/6, Tập đoàn Công nghiệp-Viễn thông Quân đội Viettel cho biết, năng lực nghiên cứu công nghệ lõi của Viettel AI được khẳng định khi Văn phòng Sáng chế và Nhãn hiệu Hoa Kỳ (USPTO) vừa cấp bằng sáng chế hữu ích cho phương pháp “Nhận diện khuôn mặt có đeo khẩu trang qua hình ảnh sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo”.

Diễn đàn đối thoại chiến lược 2026 tại Hà Nội bàn cách xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa trên công nghệ chiến lược, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Phát huy công nghệ chiến lược, xác lập mô hình tăng trưởng mới

Ngày 25/6, tại Hà Nội, Bộ Ngoại giao phối hợp Phòng Thương mại Hoa Kỳ tại ASEAN, Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) cùng các đối tác tổ chức Diễn đàn đối thoại chiến lược với chủ đề “Xác lập mô hình tăng trưởng mới: Phát huy các công nghệ chiến lược để nâng cao năng lực cạnh tranh và tăng trưởng bền vững”. 

Triển lãm Quốc tế Vietnam ICTCOMM 2026 diễn ra từ 24-26/6 tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Doanh nghiệp vận hành trên nền tảng AI – Tương lai của chuyển đổi số

Diễn ra từ ngày 24-26/6/2026 tại Thành phố Hồ Chí Minh, Vietnam ICTCOMM 2026 quy tụ hàng trăm doanh nghiệp công nghệ trong các lĩnh vực ICT, AI, IoT, Cloud, Data Center và Cybersecurity. Theo Ban tổ chức, ngày khai mạc đã thu hút hơn 2.000 lượt khách tham quan cùng nhiều hội thảo chuyên đề về chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo.

Báo chí thế giới tái định vị giữa "gọng kìm" của AI và người sáng tạo nội dung

Báo chí thế giới tái định vị giữa "gọng kìm" của AI và người sáng tạo nội dung

Sự trỗi dậy của các “bộ máy trả lời bằng AI” làm bốc hơi lưu lượng truy cập truyền thống. Làn sóng người sáng tạo nội dung đang cướp đi sự chú ý cũng như nhân tài của báo chí chính thống. Phản ứng chiến lược được nhiều cơ quan báo chí lựa chọn là tập trung vào những thứ máy móc không thể sao chép.

Tăng cường bảo mật ngân hàng. (Đồ họa: HỒNG ANH)

Chống lừa đảo AI trong ngành ngân hàng

Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra nhiều cơ hội cho ngành ngân hàng trong việc nâng cao hiệu quả vận hành, quản trị rủi ro và cải thiện trải nghiệm khách hàng. Tuy nhiên, chính công nghệ này cũng đang bị tội phạm mạng lợi dụng để tạo ra các hình thức lừa đảo ngày càng tinh vi.

Hội nghị sơ kết công tác quản lý lĩnh vực thông tin điện tử 6 tháng đầu năm 2026.

Tăng cường xử lý vi phạm trên không gian mạng

Chiều 24/6, tại Hà Nội, Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) tổ chức Hội nghị sơ kết công tác quản lý lĩnh vực thông tin điện tử 6 tháng đầu năm 2026.

Hoạt động nghiên cứu, thí nghiệm thực hành của sinh viên Trường đại học Việt Nhật. (Ảnh: DIỆP NGỌC)

Chuyển đổi số trong quản trị đại học: Đột phá đào tạo song hành và lực lượng lao động kỷ nguyên mới

Giáo dục nước ta đang đứng trước bước ngoặt mang tính cách mạng về cấu trúc thể chế, triết lý vận hành thích ứng kỷ nguyên số. Áp lực toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp lần thứ tư đã định hình hệ thống giáo dục đại học và nghề nghiệp theo hướng song hành thực học, thực nghiệp thay thế mô hình hàn lâm truyền thống.

Các đồng chí Thường trực Tỉnh ủy Cà Mau chủ trì hội nghị.

Cà Mau đẩy mạnh chuyển đổi số, đột phá công nghệ để định hình tương lai

Tỉnh Cà Mau vừa tổ chức hội nghị sơ kết 1 năm 6 tháng thực hiện Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Những kết quả bước đầu cho thấy tư duy và hành động mạnh mẽ của địa phương trong việc đi tắt đón đầu để định hình tương lai.

Việc phối hợp đào tạo nhân lực theo nhu cầu của thị trường sẽ góp phần “tạo nguồn” để cơ cấu lại lao động.

AI định hình thế hệ lao động mới

Việt Nam đang đứng trước một giai đoạn chuyển đổi rất mạnh của thị trường lao động: Dân số bắt đầu già hóa, lao động giá rẻ không còn là lợi thế, trí tuệ nhân tạo (AI) đã đi vào mọi ngành nghề...

Nhiều bài toán lớn vẫn chờ "nhạc trưởng"

Nhiều bài toán lớn vẫn chờ "nhạc trưởng"

Cùng với việc trao quyền mạnh mẽ hơn cho các tổng công trình sư, vẫn còn một câu hỏi khác: đâu là những bài toán thật sự cần mô hình này? Nếu danh mục nhiệm vụ được mở rộng quá mức, trong khi nguồn nhân lực dẫn dắt còn hạn chế, nguy cơ phân tán nguồn lực và chồng lấn trách nhiệm là điều khó tránh khỏi.

Đào tạo những kỹ năng AI không thể thay thế

Đào tạo những kỹ năng AI không thể thay thế

Khi khả năng viết tin, biên tập văn bản, dựng hình ảnh, sản xuất video hay phân tích dữ liệu của trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng vượt trội, câu hỏi đặt ra với các cơ sở đào tạo báo chí trở nên trực diện và cũng thiết thực hơn - đó là “đào tạo điều gì để phóng viên trẻ không bị đào thải bởi chính AI?”.

Sáng 15/6, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì buổi làm việc với ngành giáo dục và đào tạo, các cơ quan liên quan về công tác chuẩn bị năm học mới 2026-2027, kết quả thực hiện nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục đào tạo. (Ảnh: ĐĂNG KHOA)

Phát triển đại học tinh hoa và công nghệ chiến lược: Lời giải cho những "điểm nghẽn" nguồn nhân lực

Tại buổi làm việc với ngành giáo dục mới đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ tư duy 'quản lý giáo dục' sang 'quản trị phát triển giáo dục'. Giáo dục phải đi trước một bước trong chuẩn bị nguồn nhân lực cao, nhất là nhân lực khoa học công nghệ, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI).

Những khoảnh khắc không thể lặp lại

Những khoảnh khắc không thể lặp lại

Trong thời đại công nghệ đa phương tiện phát triển mạnh mẽ, các hình thức kể chuyện bằng video, đồ họa, dữ liệu ngày càng phổ biến, nhưng phóng viên ảnh vẫn giữ một vị trí riêng với ảnh báo chí, thể loại mà giá trị thời sự chân thực tại hiện trường mang lại là không thể thay thế.

Nền tảng tái cấu trúc cách thức quốc gia vận hành

Nền tảng tái cấu trúc cách thức quốc gia vận hành

Sau Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khi tiếp xúc cử tri Hà Nội đã nhấn mạnh yêu cầu xây dựng các xã, phường theo mô hình “xã/phường xã hội chủ nghĩa” - những đơn vị quản trị hiện đại, gần dân, phục vụ dân tốt hơn trên nền tảng dữ liệu và công nghệ số.

Người dân sử dụng ví điện tử để thanh toán thay cho tiền mặt ngày càng phổ biến. (Ảnh: Phạm Việt)

Đưa chuyển đổi số đến từng hộ kinh doanh

Chuyển đổi số tại Việt Nam đang lan tỏa tới khu vực kinh tế cơ sở, từ các cửa hàng bán lẻ, hộ kinh doanh đến doanh nghiệp nhỏ. Trong bối cảnh kinh tế số phát triển nhanh, việc ứng dụng công nghệ giúp mở rộng thị trường, nâng cao năng suất, đồng thời trở thành yêu cầu để tăng sức cạnh tranh.