Rạng sáng chủ nhật 22/6/1941, phát-xít Đức bất ngờ tấn công Liên Xô (nay là Liên bang Nga) và tiếp sau đó là 1.418 ngày đêm chiến đấu gian khổ với những trận chiến khốc liệt nhất diễn ra trên toàn châu Âu. Đến ngày 30/4/1945, lá cờ Chiến thắng của Hồng quân Liên Xô tung bay trên nóc tòa nhà Quốc hội của Đệ tam Đế chế và đến ngày 9/5/1945, Đức quốc xã đã phải ký vào tuyên bố đầu hàng vô điều kiện Liên Xô và Đồng minh chống phát-xít. Chiến tranh thế giới thứ hai đã chính thức khép lại vào ngày 2/9/1945.
Khoảng 70 quốc gia bị cuốn vào cuộc chiến kéo dài 6 năm đẫm máu nhất trong lịch sử nhân loại này, với hơn 60 triệu người đã thiệt mạng. Để đi đến Ngày Chiến thắng, nhân dân Liên Xô đã phải chịu những hy sinh, mất mát to lớn, những tổn thất không thể bù đắp. Liên Xô gánh vác 75% tổn thất quân sự trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Ước tính 27 triệu công dân Xô Viết đã hy sinh, trong đó hơn 1 triệu người ngã xuống khi giải phóng 11 nước châu Âu khỏi ách phát-xít.
Liên Xô gánh vác 75% tổn thất quân sự trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Ước tính 27 triệu công dân Xô Viết đã hy sinh, trong đó hơn 1 triệu người ngã xuống khi giải phóng 11 nước châu Âu khỏi ách phát-xít.
Ngày Chiến thắng 9/5 luôn là ngày lễ thiêng liêng nhất, cao cả nhất đối với các thế hệ người dân Nga nói riêng và nhân loại nói chung, trở thành ngày lễ lớn nhất của toàn thể lực lượng chống phát-xít trên thế giới.
Tại Liên Xô trước kia và nước Nga ngày nay, Ngày Chiến thắng không chỉ là ngày kỷ niệm mà đã trở thành một giá trị văn hóa, xã hội và nhân văn của cả nước. Kỷ niệm Ngày Chiến thắng năm nay, tại Nga và các nước thuộc Liên Xô trước đây, nhiều hoạt động được tổ chức nhằm bày tỏ lòng tôn kính về tinh thần anh hùng và sự hy sinh anh dũng của các chiến sĩ Hồng quân Liên Xô trong Chiến tranh Vệ quốc, đồng thời lưu giữ ký ức lịch sử về Chiến thắng vĩ đại và giáo dục lòng yêu nước cho thế hệ trẻ.
Tại Đức, lễ kỷ niệm sự kiện này năm nay được tổ chức tại Tòa nhà Quốc hội lịch sử, nơi cách đây 80 năm Hồng quân Liên Xô đã cắm cờ lên nóc tòa nhà, đánh dấu chiến thắng vĩ đại chấm dứt chế độ Đức Quốc xã và chủ nghĩa phát-xít. Trong phát biểu tại buổi lễ, Tổng thống Frank-Walter Steinmeier và các nhà lãnh đạo Đức đã đề cập đến mối liên hệ giữa quá khứ, hiện tại và tương lai. Các nhà lãnh đạo Đức bày tỏ lòng biết ơn của nước này đối với các chiến sĩ Hồng quân Liên Xô và các lực lượng đồng minh, cũng như khẳng định trách nhiệm của Đức trong việc tiến về phía trước vì những bài học mà nước này buộc phải đối mặt, cũng như bảo vệ nền tự do mà trải qua muôn vàn khó khăn họ mới giành được.
Một trong những hoạt động có ý nghĩa sâu sắc trong lễ kỷ niệm Ngày Chiến thắng tại các nước là lấy lửa từ “Ngọn lửa vĩnh cửu” ở Mộ Chiến sĩ vô danh tại thủ đô Moskva của Nga để đưa đến nhiều nơi trên thế giới. Năm nay, ngọn lửa được đem đến hơn 130 thành phố của Nga và 21 quốc gia ở châu Âu, châu Á và châu Phi. Đây là sự tưởng nhớ, tôn kính của các thế hệ sau nhằm vinh danh sự hy sinh to lớn của các thế hệ trước đây trong cuộc chiến chống phát-xít cứu cả nhân loại.
Ngọn lửa vĩnh cửu bên tường thành Điện Kremlin soi sáng dòng chữ “Anh là chiến sĩ vô danh, nhưng chiến công của anh là bất tử” được khắc trên mặt đá của Mộ Chiến sĩ vô danh. Đây là sự tri ân vĩnh viễn đối với những người đã hy sinh vì cuộc sống hòa bình. Bằng việc truyền lại ngọn lửa này, các thế hệ hôm nay và mai sau sẽ giữ mãi những ký ức về một cuộc chiến hào hùng đập tan chủ nghĩa phát-xít, nhắc nhở họ không bao giờ quên sự hy sinh của các anh hùng đã ngã xuống vì hòa bình thế giới.
Lễ kỷ niệm 80 năm Chiến thắng phát-xít diễn ra trong bối cảnh có những cảnh báo về sự gia tăng của chủ nghĩa bài Do thái, chủ nghĩa phân biệt chủng tộc và các cuộc xung đột tiếp diễn ở nhiều nơi trên thế giới. Trong bối cảnh địa chính trị phức tạp hiện nay, những bài học từ cuộc chiến chống chủ nghĩa phát-xít vẫn còn nguyên giá trị. Đó là ngăn chặn sự hồi sinh của chủ nghĩa phát-xít, chủ nghĩa phân biệt chủng tộc, sự lan truyền của các hệ tư tưởng độc hại và kiên quyết đấu tranh bảo vệ chủ quyền, độc lập, vì một thế giới hoà bình và phát triển.
