Chương trình nhằm thiết lập cơ chế phối hợp thường xuyên, chặt chẽ giữa hai bộ trong hướng dẫn, tổ chức thực hiện các nhiệm vụ liên quan vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, bảo đảm thống nhất, đồng bộ, hiệu quả, đúng chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền của mỗi bộ.
Theo nội dung ký kết, hai bộ sẽ ưu tiên phối hợp triển khai nhiệm vụ tại các địa bàn đặc biệt khó khăn, vùng biên giới, khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai, biến đổi khí hậu, thiếu nước sinh hoạt và sản xuất; lấy hiệu quả thực chất về phát triển sinh kế, giảm nghèo bền vững, nâng cao thu nhập, cải thiện môi trường sống, bảo đảm an toàn dân cư và nâng cao năng lực thích ứng, chống chịu của cộng đồng làm thước đo kết quả thực hiện.
Phát biểu tại lễ ký kết, Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh tinh thần “bắt tay làm ngay”, yêu cầu các đơn vị chuyên môn của hai bộ khẩn trương triển khai công việc thực chất, không dừng lại ở việc ký kết văn bản.
Theo Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng, trước mắt hai bộ thống nhất lựa chọn Tuyên Quang là địa bàn triển khai đầu tiên, tập trung giải quyết nhu cầu nước sinh hoạt cho người dân vùng cao. Ngay trong năm nay, hai bộ sẽ lựa chọn một số xã trên địa bàn tỉnh để triển khai các dự án cấp nước, lồng ghép với các chương trình mục tiêu quốc gia và các chương trình hỗ trợ đặc thù.
Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho rằng khó khăn lớn nhất ở miền núi không chỉ nằm ở nguồn lực mà còn ở địa hình, địa chất và tập quán sinh hoạt của người dân. Chi phí đầu tư hạ tầng tại khu vực miền núi cao hơn nhiều so với đồng bằng, trong khi hiệu quả tính theo quy mô dân số lại thấp. Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng khẳng định, việc phối hợp giữa hai bộ nhằm cụ thể hóa chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, với quyết tâm trong năm 2026 phải tạo chuyển biến rõ nét tại một số xã biên giới, miền núi, nhất là khu vực trung du và miền núi phía bắc.
Đánh giá cao tinh thần phối hợp khẩn trương giữa hai bộ, Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường cho biết dự thảo chương trình phối hợp đã được hoàn thiện chỉ sau một tuần trao đổi giữa lãnh đạo hai bên. Quy chế phối hợp có hiệu lực ngay sau lễ ký kết để các đơn vị bắt tay triển khai công việc từ ngày hôm sau.
Phát biểu tại buổi lễ, Bộ trưởng Dân tộc và Tôn giáo, Nguyễn Đình Khang nhấn mạnh, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi luôn được xác định là “phên dậu quốc gia”, giữ vị trí đặc biệt quan trọng đối với phát triển kinh tế-xã hội, quốc phòng và an ninh của đất nước.
Theo Bộ trưởng Nguyễn Đình Khang, thời gian qua, nhờ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước thông qua các chương trình giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới, diện mạo vùng cao đã có nhiều khởi sắc, đời sống người dân từng bước được cải thiện. Tuy nhiên, đây vẫn là khu vực khó khăn nhất cả nước do điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, kết cấu hạ tầng còn thiếu thốn, đời sống người dân còn nhiều gian nan.
Bộ trưởng Nguyễn Đình Khang cho biết, quy chế phối hợp giữa hai bộ tập trung vào 4 nhóm nội dung lớn, 5 nhiệm vụ trọng tâm, trong đó ưu tiên triển khai hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia, đặc biệt là Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Đề cập vấn đề nước sinh hoạt tại vùng cao, Bộ trưởng Nguyễn Đình Khang cho biết, ở nhiều nơi, “có nước dùng đã là quý”, chưa dám nói đến nước sạch đạt tiêu chuẩn. Dẫn thực tế tại xã Nghĩa Thuận, Bộ trưởng cho biết một trường nội trú với khoảng 1.000 học sinh phải dẫn nước từ mỏ nước trên đỉnh núi cách khoảng 10km, nhưng chỉ qua đường ống nhỏ phi 20, khiến việc bảo đảm nước sinh hoạt tối thiểu cho học sinh gặp rất nhiều khó khăn.
Chương trình được triển khai từ năm 2026 đến hết năm 2030; dự kiến sơ kết giữa kỳ vào năm 2028, tổng kết vào năm 2030.
