Mục tiêu của 3 nghị quyết nhằm cụ thể hóa Điều 20, Điều 29 Luật Thủ đô 2024; tháo gỡ vướng mắc trong chỉnh trang đô thị; quy định những chính sách ưu đãi nhằm đẩy nhanh chỉnh trang đô thị, cải tạo nhà chung cư trên địa bàn thành phố.
Các Dự thảo nghị quyết gồm: Quy định về thực hiện dự án cải tạo, chỉnh trang đô thị trên địa bàn thành phố; Quy định một số chính sách về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thực hiện các dự án cải tạo, chỉnh trang đô thị, cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư trên địa bàn thành phố Hà Nội; Quy định một số biện pháp hỗ trợ, khuyến khích thực hiện dự án cải tạo, chỉnh trang đô thị và các công trình kiến trúc có giá trị trên địa bàn thành phố Hà Nội.
Qua lấy ý kiến phản biện, nhiều chuyên gia đánh giá đây là những lĩnh vực vốn rất phức tạp, nhạy cảm, khó khăn trong thực hiện. Trong khi 3 nghị quyết có vai trò "đón đầu", đột phá, mang tính tích hợp và sẽ có giá trị lâu dài đối với phát triển đô thị của Thủ đô trên nền Nghị quyết 15 của Bộ Chính trị, Luật Thủ đô 2024 cũng như Văn kiện Đại hội Đảng bộ thành phố Hà Nội lần thứ 18. Các nghị quyết khi được ban hành phải tạo được một khung chính sách mang tính bao quát.
Tiến sĩ, kiến trúc sư Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam cho rằng, mối liên kết giữa 3 nghị quyết còn rời rạc, chưa xuyên suốt. Cần xem xét chỉnh sửa lại bảo đảm thành chuỗi liên kết, trong đó Nghị quyết quy định về thực hiện dự án cải tạo, chỉnh trang đô thị trên địa bàn thành phố là “khung” và 2 nghị quyết còn lại nhằm cụ thể hóa vấn đề.
Đặc biệt quan tâm đến công trình di sản kiến trúc có giá trị, ông Nghiêm cho rằng, dự thảo Nghị quyết Quy định một số chính sách về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thực hiện các dự án cải tạo, chỉnh trang đô thị, cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư trên địa bàn thành phố Hà Nội đã đề cập đến các công trình kiến trúc có giá trị cần kế thừa, cần làm rõ mối quan hệ với Nghị quyết số 24/HĐND (tháng 4/2025) về danh mục các di sản, di tích.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Thị An, Chủ tịch Hội Nữ trí thức Hà Nội lưu ý, các dự thảo nghị quyết đã dành sự tập trung vào khu vực nội đô lịch sử và khu vực có công trình xuống cấp, nhưng cũng cần tính đến khu vực vành đai đô thị mở rộng, những nơi đang chịu áp lực đô thị hóa nhanh. Sớm có cơ chế quản lý, khuyến khích chỉnh trang một cách bài bản sẽ giúp thành phố tránh tái diễn tình trạng “phát triển nóng, thiếu quy hoạch đồng bộ”.
Có chuyên gia cho rằng, việc quy định bốn loại hình chỉnh trang đô thị là hợp lý (gồm tái thiết khu vực; cải tạo, chỉnh trang; bảo tồn công trình có giá trị; dự án hỗn hợp) nhưng cần làm rõ tiêu chí để phân biệt giữa “tái thiết” và “chỉnh trang”, giữa “công trình đơn lẻ” và “khu vực”. Đồng thời, cần bổ sung loại hình “tái thiết quy mô nhỏ, chung cư đơn lẻ”, bởi Hà Nội có nhiều khu ở quy mô nhỏ cũng cần sớm được cải tạo, chỉnh trang.
Về chính sách thu hút đầu tư thực hiện dự án cải tạo chỉnh trang đô thị, trong đó có các dự án cải tạo chung cư cũ, nhiều chuyên gia có quan điểm đồng tình với chủ trương khuyến khích, ưu đãi để thu hút nhà đầu tư, tuy nhiên cần quy định chặt chẽ và minh bạch.
Về quy định “được tăng tối đa 50% chỉ tiêu quy hoạch”, nhiều ý kiến cho rằng nên điều chỉnh bằng quy định “có thể xem xét tăng tối đa 50%, kèm điều kiện cụ thể về hạ tầng kỹ thuật, an toàn, cảnh quan và không gian công cộng”. Đồng thời, cần cụ thể hóa cơ chế bồi thường, tái định cư với các tiêu chí như: Hệ số quy đổi, cơ chế thưởng tiến độ, quỹ tạm cư, hỗ trợ kiểm định,… nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân. Nhất là cần có cơ chế phân chia lợi ích hợp lý giữa ba bên Nhà nước-người dân-doanh nghiệp trong các dự án tái thiết khu vực có giá trị thương mại cao.
Qua lấy ý kiến phản biện từ các chuyên gia, nhà khoa học, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội thống nhất với sự cần thiết phải ban hành các nghị quyết để giải quyết được những vấn đề nhân dân mong đợi và về lợi ích của Nhà nước, nhà đầu tư và người dân; đồng thời tăng cường được hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý điều hành của chính quyền các cấp...
Chủ tịch Ủy ban Mặt trận tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội Nguyễn Lan Hương lưu ý, về quá trình tổ chức thực hiện, nhất là phân cấp, ủy quyền, các nghị quyết cần làm rõ hơn. Trong đó bổ sung trách nhiệm của người dân, doanh nghiệp; phân kỳ giai đoạn thực hiện và tăng cường vai trò của chính quyền cấp xã trong triển khai thực hiện nghị quyết. Cần công khai, minh bạch, đặc biệt trong việc kiểm soát mật độ xây dựng, gia tăng dân số và khả năng đáp ứng của các công trình hạ tầng, tránh tùy tiện, trục lợi chính sách.
