“Không một mình” giữa thế giới ảo

Ba sinh viên thoát khỏi “bàn tay vô hình”

Trưa 10/10/2025, L.X.G.B, 18 tuổi, sinh viên Trường đại học Yersin Đà Lạt, nhận cuộc gọi từ nhóm người tự xưng “Công an Hà Nội”. Họ cáo buộc em “liên quan đến đường dây rửa tiền, mua bán ma túy”, yêu cầu tải ứng dụng Zoom để “hợp tác điều tra” và nộp 150 triệu đồng “chứng minh vô tội”.

Theo yêu cầu của đối tượng, B thuê phòng riêng tại nhà nghỉ trên đường Xô Viết Nghệ Tĩnh để “tự cô lập” và “không được tiết lộ với ai”. Nhận thấy con có biểu hiện bất thường, ông L.X.T lập tức trình báo Công an. Chỉ 30 phút sau, lực lượng Công an tỉnh Lâm Đồng đã kịp thời giải cứu trước khi B kịp chuyển tiền cho các đối tượng.

Làm việc với cơ quan chức năng, B cho biết sáng cùng ngày, khi đến phòng trọ của 2 người bạn là P và K, B thấy họ đang trò chuyện video với “cán bộ Công an Hà Nội” qua Zoom. Sau đó, cả nhóm bị yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân và “làm theo hướng dẫn để chứng minh trong sạch”. Từ lời khai của B, Công an tỉnh Lâm Đồng mở rộng xác minh, phát hiện và giải cứu thêm 2 sinh viên còn lại tại các địa điểm trên đường Xô Viết Nghệ Tĩnh và Trần Khánh Dư, ngăn chặn kịp thời hành vi chiếm đoạt tài sản của các đối tượng lừa đảo.

Nhờ sự cảnh giác của gia đình và phản ứng nhanh của lực lượng Công an, 3 sinh viên đã được an toàn. Nhưng câu chuyện ấy là hồi chuông cảnh tỉnh về những chiếc bẫy vô hình đang giăng mắc khắp thế giới ảo.

Trong thời đại số, chỉ cần một cú nhấp chuột, cánh cửa thế giới số mở ra, nơi các em có thể học, chơi, kết nối nhưng cũng dễ dàng rơi vào cạm bẫy tinh vi của tội phạm mạng. Một đường link lạ, một tin nhắn “người quen”, một lời mời trong game… tưởng chừng vô hại, lại có thể dẫn tới những vụ bắt cóc trực tuyến, lừa đảo, thao túng tâm lý, những vụ việc gây lo ngại trong xã hội thời gian qua.

Chung tay dựng lá chắn số

Giữa dòng chảy công nghệ, khi Internet trở thành “ngôi nhà thứ hai” của giới trẻ, câu hỏi lớn đặt ra: Ai sẽ bảo vệ các em trên không gian mạng? Từ trăn trở ấy, chiến dịch "Không một mình" ra đời.

Ngày 10/10, chiến dịch chính thức được phát động tại Hà Nội với thông điệp “Cùng nhau an toàn trực tuyến”, do Bộ Công an chủ trì, phối hợp Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Y tế, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội cùng các tổ chức quốc tế như Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF), Cơ quan Phòng, chống ma túy và tội phạm Liên hợp quốc (UNODC) và nhiều doanh nghiệp, nền tảng số đồng hành. Mục tiêu là tạo "lá chắn số" nhiều tầng, huy động sức mạnh liên ngành, các cơ quan, tổ chức và cá nhân để bảo vệ trẻ em, thanh thiếu niên trên không gian mạng.

Thiếu tướng Nguyễn Xuân Minh, Cục trưởng Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao cho biết: Hiện có hơn 77% trẻ em và thanh thiếu niên Việt Nam sử dụng Internet hằng ngày. Các em lại là nhóm dễ bị tổn thương nhất trước những hành vi dụ dỗ, lừa đảo, thao túng tâm lý, bắt cóc trực tuyến.

Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2025, cơ quan chức năng đã ghi nhận hàng chục vụ việc trẻ em, học sinh, sinh viên bị lừa đảo hoặc khống chế tinh thần trên mạng, gây tổn thất về vật chất và tổn thương tâm lý kéo dài. Đây là thủ đoạn mới, nguy hiểm, tội phạm dùng công nghệ ép buộc nạn nhân cắt đứt liên lạc với gia đình, để tống tiền hoặc buôn người.

Trong khi các quốc gia đang nỗ lực siết chặt an ninh mạng, Việt Nam được chọn là nơi tổ chức Lễ mở ký Công ước quốc tế đầu tiên về chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội), diễn ra vào ngày 25-26/10. Chiến dịch “Không một mình” chính là hành động cụ thể hóa tinh thần của công ước ấy, khẳng định vai trò tiên phong của Việt Nam trong cuộc chiến chống tội phạm mạng.

Bà Nguyễn Thị Nhung, Phó Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên (Bộ Giáo dục và Đào tạo), cho biết, Bộ đã ban hành văn bản chỉ đạo các sở và cơ sở giáo dục trong cả nước phối hợp Công an địa phương tuyên truyền, giáo dục kỹ năng sử dụng mạng an toàn cho học sinh, sinh viên. “Chúng tôi đã đưa nội dung giáo dục an toàn mạng, an ninh mạng vào chương trình dạy học, phối hợp Bộ Công an tổ chức tập huấn, phát hành tài liệu hướng dẫn trên toàn quốc, để trường học trở thành lá chắn an toàn cho các em”, bà Nhung nói.

Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế) Nguyễn Thị Nga khẳng định, ngành y tế sẽ tăng cường truyền thông, lan tỏa tinh thần chiến dịch, nhất là trong năm 2025 - năm kỷ niệm 35 năm Việt Nam phê chuẩn Công ước Liên hợp quốc về Quyền trẻ em. “Việt Nam là quốc gia đầu tiên ở châu Á và thứ hai trên thế giới phê chuẩn Công ước này. Đó là cam kết mạnh mẽ, được tiếp nối hôm nay bằng hành động cụ thể bảo vệ trẻ em trong thế giới số”, bà Nga nêu rõ.

Không ai bị bỏ lại một mình

Không chỉ có sự đồng hành của các bộ, ngành, chiến dịch còn có sự góp sức của các nghệ sĩ, KOL, những người có ảnh hưởng đến giới trẻ. Nghệ sĩ Tuấn Cry, người chuyển thể ca khúc Bắc Bling thành phiên bản Clicking, cho rằng chiến dịch là “lời cảnh tỉnh và tiếng chuông báo thức” cho phụ huynh và học sinh. Anh nhắn nhủ: “Trên mạng có nhiều người tốt nhưng cũng không ít kẻ xấu. Mỗi người cần học cách xác minh thông tin, không dễ tin, không chia sẻ điều chưa kiểm chứng”.

Biên đạo Quang Đăng, tác giả điệu nhảy Clicking lan tỏa thông điệp “Không một mình”, chia sẻ: “Ai cũng có thể bị lừa đảo trực tuyến, dù là người lớn hay trẻ nhỏ. Tôi mong mọi người cùng cảnh giác và bảo vệ nhau, để không ai bị bỏ lại một mình trên thế giới mạng”.

Hoa hậu Bảo Ngọc, Đại sứ của Liên minh Niềm tin số, phát biểu: “Không có gì đe dọa các em bằng chính nỗi sợ. Khi được chia sẻ và lắng nghe, các em sẽ cảm thấy an toàn. Tôi mong mình là cánh tay nối dài cùng cha mẹ, thầy cô bảo vệ trẻ em trên không gian mạng”.

Bằng góc nhìn sâu sắc, Rapper Đen tâm sự rằng, ngày xưa, những đứa trẻ lớn lên tự chơi với nhau, nhưng bố mẹ luôn biết bạn của con mình là ai. Còn bây giờ, qua mạng xã hội, trẻ em có thể kết bạn với cả thế giới, bạn nhiều, kẻ xấu cũng nhiều thêm. "Nếu để các em “một mình” thì rất nguy hiểm. Vì thế, tôi tham gia chiến dịch để học, chia sẻ và để lắng nghe các em”, Đen nói.

Với Nguyễn Hoàng Trang Anh, học sinh lớp 11AB3, Trường Wellspring Hà Nội, điều quan trọng nhất khi tham gia chiến dịch là học cách bảo vệ bản thân và giúp bạn bè không bị bỏ lại một mình. “Con từng nhận được vài cuộc gọi lừa đảo, nhưng được gia đình và thầy cô trang bị kỹ năng phòng tránh nên con đã không mắc bẫy. Khi tham gia chiến dịch, con muốn gửi thông điệp đến các bạn rằng: “Không một mình” nghĩa là sẽ luôn có những người chung quanh bảo vệ bạn. Khi có dấu hiệu bị lừa đảo, bạn cần thông báo ngay cho người thân, bạn bè, những người bạn tin tưởng để trợ giúp”.

Cùng chung cảm nhận, em Hà Tuấn Kiệt, học sinh lớp 9MT2, Trường Wellspring Hà Nội, chia sẻ: “Chiến dịch "Không một mình" giúp chúng con nhận biết và phòng tránh các dạng lừa đảo trực tuyến. Giờ đây, con cảm thấy chủ động hơn, không sợ hãi mà biết cách tự bảo vệ mình”.

Bà Lê Hồng Loan, Trưởng Chương trình Bảo vệ trẻ em của UNICEF Việt Nam, đưa ra thông tin cảnh báo: “Hàng trăm triệu hình ảnh xâm hại trẻ em đang lưu hành trên Internet là con số đáng báo động. Cách đây 35 năm, Việt Nam là quốc gia đầu tiên ở châu Á và thứ hai trên thế giới phê chuẩn Công ước quốc tế về Quyền trẻ em. Để tiếp nối cam kết ấy, chúng ta cần hành động tập thể, với sự tham gia của các cơ quan chính phủ, các doanh nghiệp công nghệ, các tổ chức xã hội, gia đình và cộng đồng”.

Chiến dịch “Không một mình” là lời cam kết của toàn xã hội rằng mỗi trẻ em đều có quyền được an toàn, yêu thương và đồng hành trong thế giới số. Đó cũng là bước khởi đầu xây dựng niềm tin số quốc gia, nơi mọi công dân, nhất là thế hệ trẻ, có thể lớn lên tự tin, bản lĩnh và được bảo vệ khỏi những góc khuất của không gian mạng.

Khi người lớn không còn đứng ngoài thế giới của con trẻ, khi công nghệ được dẫn dắt bởi giá trị con người, thế giới ảo sẽ không còn là nỗi sợ, mà trở thành cánh cửa mở ra tương lai. Bởi trên hành trình ấy, không ai bị bỏ lại một mình.