Bằng thủ đoạn giả danh cán bộ công an, viện kiểm sát... các đối tượng gọi điện cho “nạn nhân” với kịch bản đang điều tra vụ án liên quan đến ma túy, rửa tiền, yêu cầu “hợp tác điều tra”.
Đối tượng ép người nghe cắt liên lạc với gia đình, không được chia sẻ với bất kỳ ai, từng bước dẫn dụ chuyển tiền để “giải quyết” hoặc “chứng minh vô tội”.
Học sinh, sinh viên, người trẻ tuổi là đối tượng tội phạm hướng tới do dễ bị thao túng tâm lý, thiếu kinh nghiệm đối phó với tình huống bất thường, đồng thời cũng nhắm đến các gia đình có điều kiện, bản thân con em họ ít có kiến thức xã hội, khi bị thao túng, đe dọa dễ lo lắng, sợ hãi làm theo hướng dẫn, kể cả việc tự trộm tài sản của gia đình đem bán lấy tiền chuyển khoản để “chứng minh vô tội”.
Cùng với đó, các đối tượng lợi dụng việc cha mẹ, người thân khi nhận được thông tin ảnh hưởng đến an toàn tính mạng của con em mình thường mất cảnh giác do lo lắng, dễ dàng bị thao túng.
Trong nhiều vụ, chúng sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), Deep Fake giả giọng nói, ghép hình ảnh hoặc dựng video bối cảnh “nạn nhân” bị bắt giữ, hành hung… khiến người thân rơi vào trạng thái sốc tâm lý, dễ tin và làm theo yêu cầu.
Đã có những gia đình trong lúc bị đốc thúc, hoảng loạn vội vã chuyển tiền, bị chiếm đoạt hàng trăm triệu đồng.
Cuối tháng 8 vừa qua, Nguyễn Văn H, sinh năm 2006, tạm trú tại phường Phú Xuân, thành phố Huế, sinh viên đại học nhận được cuộc gọi điện thoại từ số lạ, tự xưng là công an thông báo thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng của em bị lộ lọt, bị các đối tượng xấu sử dụng để rửa tiền, mua bán ma túy.
Đối tượng yêu cầu H chứng minh không liên quan vụ án, không trao đổi, tiết lộ thông tin bất kỳ ai và làm theo hướng dẫn nếu không sẽ bị bắt, đồng thời hướng dẫn H cài đặt ứng dụng Zoom qua điện thoại, sau đó gọi Video call để “làm việc”.
Qua video call, H thấy có nhiều người mặc cảnh phục công an đang làm việc với một số đối tượng “liên quan” đến vụ án rửa tiền, mua bán ma túy kèm tang vật. Do quá lo sợ, H đã cung cấp thông tin cá nhân, số điện thoại người thân và được yêu cầu chuyển tiền vào 1 tài khoản để “chứng minh” vô tội với lời hứa khi hoàn tất điều tra sẽ được trả lại.
Khi H không có khả năng chuyển tiền, các đối tượng “điều hướng” H thông tin để gia đình chuyển khoản 460 triệu sẽ được nhận học bổng du học. Sau khi nhận được tiền gia đình, H đã 2 lần chuyển khoản số tiền 470 triệu đồng. Sau đó, các đối tượng tiếp tục yêu cầu H thuê 1 nhà nghỉ để tách biệt mọi người, tránh lộ lọt thông tin vụ án.
Tại đây, chúng yêu cầu nạn nhân cởi áo quần kiểm tra hình xăm và chụp ảnh rồi gửi gia đình, thông báo con họ nợ nần và bị bắt cóc, yêu cầu gửi 400 triệu đồng nếu không sẽ đánh đập, bán sang Campuchia. Lúc này, gia đình H đã báo cho chủ trọ, đồng thời ra công an trình báo. Khi lực lượng chức năng ập vào nhà nghỉ, H vẫn đang sử dụng laptop, điện thoại để trao đổi video call với các đối tượng.
Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Đồng Nai cho biết, thời gian gần đây liên tục phối hợp công an các phường, xã giải cứu nhiều vụ “bắt cóc online” xảy ra trên địa bàn.
Mới đây, sau khi nhận được trình báo của chị P.T.H.A, thường trú tại phường Trấn Biên việc con gái chị bị đối tượng lạ bắt cóc, liên lạc yêu cầu gia đình đưa 300 triệu đồng tiền chuộc, phòng đã phối hợp Cục nghiệp vụ, Công an phường Trấn Biên giải cứu khi nạn nhân đang bị các đối tượng khống chế online tại một nhà nghỉ.
Trước đó, trong tháng 7, các đơn vị thuộc Công an tỉnh Ninh Bình cũng đã giải cứu được 3 nạn nhân bị các đối tượng thao túng, điều khiển tự trói tay chân, chụp ảnh và gửi cho gia đình đồng thời yêu cầu tiền chuộc từ 200 đến 300 triệu đồng, nếu không con em họ sẽ bị sát hại.
Trước thủ đoạn ngày càng tinh vi, lực lượng công an khuyến cáo người dân cần nâng cao cảnh giác, ghi nhớ nguyên tắc “4 Không, 2 Phải”:
Không sợ hãi trước các cuộc gọi lạ tự xưng là cán bộ cơ quan chức năng; không tin vào các thông báo trúng thưởng, chuyển tiền hoặc yêu cầu xác minh tài khoản; không chia sẻ thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng cho người lạ; không nhấp vào đường link, phần mềm, ứng dụng lạ do người không quen gửi.
Phải chủ động bảo mật thông tin cá nhân, thông tin gia đình; phải báo ngay cho cơ quan công an nơi gần nhất khi phát hiện hoặc nghi ngờ có dấu hiệu lừa đảo.
Có thể thấy, chiêu thức và kịch bản bắt cóc online có thể thay đổi, nhưng đều có điểm chung là đánh đúng vào lòng tốt, tâm lý thương cảm, lòng trắc ẩn của con người hoặc ở một trạng thái khác là lòng tham, sự nhẹ dạ cả tin, nhất là nỗi sợ của nạn nhân.
Trước thủ đoạn ngày càng tinh vi, lực lượng công an khuyến cáo người dân cần nâng cao cảnh giác, ghi nhớ nguyên tắc “4 Không, 2 Phải”: Không sợ hãi trước các cuộc gọi lạ tự xưng là cán bộ cơ quan chức năng; không tin vào các thông báo trúng thưởng, chuyển tiền hoặc yêu cầu xác minh tài khoản; không chia sẻ thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng cho người lạ; không nhấp vào đường link, phần mềm, ứng dụng lạ do người không quen gửi. Phải chủ động bảo mật thông tin cá nhân, thông tin gia đình; phải báo ngay cho cơ quan công an nơi gần nhất khi phát hiện hoặc nghi ngờ có dấu hiệu lừa đảo.
Khi cơ quan công an cần làm việc với người dân sẽ trực tiếp gửi giấy mời, giấy triệu tập hoặc gửi qua công an địa phương, không làm việc qua điện thoại, qua mạng xã hội, không yêu cầu chuyển tiền để phục vụ công tác điều tra, không yêu cầu đến nơi vắng người.
Cơ quan chức năng khuyến cáo: Khi cơ quan công an cần làm việc với người dân sẽ trực tiếp gửi giấy mời, giấy triệu tập hoặc gửi qua công an địa phương, không làm việc qua điện thoại, qua mạng xã hội, không yêu cầu chuyển tiền để phục vụ công tác điều tra, không yêu cầu đến nơi vắng người.
Đối với gia đình khi nhận thông tin con em bị bắt cóc, cần liên hệ ngay với cơ quan công an để phối hợp và được hướng dẫn.
Mỗi người dân cần trang bị cho mình và người thân kiến thức cơ bản về an toàn thông tin, nhất là với lứa tuổi thanh thiếu niên và người cao tuổi là những đối tượng dễ bị tác động.
Cần thường xuyên quan tâm, trò chuyện thông tin các chiêu trò, thủ đoạn để cùng nâng cao cảnh giác cũng như kỹ năng xử lý tình huống khi người lạ gọi điện, có hành vi khống chế, dọa nạt. Sự cảnh giác của cộng đồng chính là “lá chắn” giúp lực lượng chức năng ngăn chặn triệt để các chiêu trò lừa đảo tương tự trong tương lai.
