Nhiều ca bệnh nặng
Bệnh viện (BV) Bệnh nhiệt đới T.Ư mới đây điều trị cho 3 bệnh nhân mắc cúm B nặng. Hai trong số đó đã được chỉ định can thiệp ECMO (tim phổi nhân tạo). Đơn cử, bệnh nhân 40 tuổi ở Thanh Hóa nhập Khoa Cấp cứu và được kiểm tra cho kết quả mắc cúm B. Khi chụp cắt lớp có hình ảnh tổn thương phổi bên phải, được chẩn đoán viêm phổi nặng - cúm B. Trước đó 5 ngày, bệnh nhân xuất hiện sốt cao, hắt hơi, sổ mũi, ăn uống kém. Bệnh nhân được thở O2 mask và chuyển đến BV Bệnh nhiệt đới T.Ư trong tình trạng khó thở và tức ngực nhiều, sau đó được đặt ống thở máy, đặt ECMO.
Nữ bệnh nhân 30 tuổi ở Hải Hậu (Nam Định), bị suy hô hấp nặng, viêm phổi do mắc cúm B. Sau hai ngày điều trị tình trạng khó thở tăng dần và được chuyển đến Khoa Hồi sức tích cực, BV Bệnh nhiệt đới T.Ư. Tại đây, bệnh nhân được đặt ống thở máy nhưng đáp ứng kém, được chỉ định can thiệp ECMO.
Đặc biệt là bệnh nhi 19 tháng tuổi nhập Khoa Nhi trong tình trạng sốt cao liên tục (39 - 40oC). Bệnh nhân được chẩn đoán viêm phổi nặng, cúm B, nhiễm khuẩn huyết. Sau một ngày bệnh nhân được chuyển sang thở HFNC (oxy dòng cao), được làm xét nghiệm và cấy máu ra vi khuẩn tụ cầu.
Theo thống kê của BV Hữu nghị Việt Nam - Cuba, từ tháng 1 đến tháng 3/2024, có hơn 800 bệnh nhân cúm đến khám. Từ ngày 1/4 đến cuối tháng 5, BV đã khám và phát hiện 440 ca mắc cúm, chủ yếu là cúm A và cúm B. Riêng tại Khoa Nhi, ghi nhận khoảng 50 ca mắc cúm/tuần.
Ths, bác sĩ Chu Thị Thu Hà, Khoa Nhi (BV Hữu nghị Việt Nam - Cuba) cho biết, từ năm ngoái đến nay, bệnh cúm không còn tuân theo quy luật, mà xuất hiện rải rác quanh năm. Những tháng đầu năm, bệnh nhân chủ yếu là cúm A nhưng thời điểm này, số ca mắc cúm B lại gia tăng. “Nguyên nhân bệnh cúm xuất hiện trái mùa là do có sự cộng hưởng của tình trạng “nợ miễn dịch” sau thời gian trẻ ở trong nhà nhiều, giảm tiếp xúc với bên ngoài khi xảy ra đại dịch Covid-19 trước đó. Thêm vào đó là khả năng xuất hiện các biến thể mới của cúm. Thông thường, bệnh cúm diễn biến lành tính. Tuy nhiên, với những trường hợp trẻ có sức đề kháng kém, có sẵn bệnh nền khi nhiễm cúm dễ bị nặng, gây viêm phổi, suy hô hấp…”, bác sĩ Chu Thị Thu Hà lý giải.
Tiêm vaccine cúm mùa hằng năm
Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Nội, có bốn chủng virus cúm mùa, bao gồm: A, B, C và D. Trong đó, virus cúm A và B là hai chủng chính ở người có thể gây ra các đợt dịch.
Để phòng bệnh, TS Trần Thị Hải Ninh, Trưởng khoa Nội Tổng hợp (BV Bệnh nhiệt đới T.Ư) khuyến cáo, ở người già, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và những người mắc các bệnh mãn tính như bệnh tiểu đường hoặc bệnh tim, khi mắc cúm dễ nặng hơn bình thường. Tuy nhiên, mức độ nhiễm trùng nặng của bệnh cũng có thể xảy ra ở bất kỳ nhóm tuổi nào. Do đó, cách tốt nhất để phòng bệnh là tiêm vaccine cúm hằng năm.
Riêng đối với trẻ nhỏ, Ths, bác sĩ Chu Thị Thu Hà lưu ý thêm, “chìa khóa” quan trọng để tăng cường miễn dịch tự nhiên và chủ động cho trẻ là bổ sung dinh dưỡng đầy đủ. Cụ thể là cung cấp đầy đủ dinh dưỡng trong mỗi bữa ăn cho trẻ, bảo đảm việc ăn sạch, uống sạch, bổ sung nhiều hoa quả… Thêm vào đó, duy trì thói quen cho trẻ đeo khẩu trang, tránh tiếp xúc nơi đông người.
Ngoài ra, cho trẻ vệ sinh mũi - họng hằng ngày, vệ sinh bàn tay bằng xà phòng, tránh đưa tay lên mắt, mũi, miệng… Khi trẻ có biểu hiện mắc bệnh, cha mẹ cần cho con nghỉ học, tránh lây lan ra cộng đồng.
Từ đầu năm 2024 đến nay, cả nước đã ghi nhận 6 ổ dịch cúm gia cầm rải rác tại sáu tỉnh, thành phố. Con người có thể bị nhiễm virus cúm A truyền từ động vật, như virus cúm gia cầm A, thuộc type A (H5N1), A (H5N6), A (H7N9), A (H7N7) và A (H9N2) và virus cúm lợn A type A (H1N1), A (H1N2) và A (H3N2). Tuy nhiên, cúm A/H5N1 trở thành “sát thủ” nguy hiểm bởi đây là chủng virus có khả năng cho ra đời các biến thể với tốc độ rất nhanh, có thể chứa nhiều gen của nhiều loài động vật khác nhau. Loại virus này có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm cho sức khỏe con người.
Theo bác sĩ Đinh Văn Chỉnh, Bệnh viện Đa khoa Medlatec, khi mắc phải cúm gia cầm H5N1, người bệnh thường có những biểu hiện giống với cúm thông thường nên dễ bị nhầm lẫn. Do đó, ngay khi có những dấu hiệu xuất hiện thì bệnh nhân cần đi khám và kiểm tra ngay để chẩn đoán, điều trị bệnh kịp thời. Nếu không được điều trị hoặc can thiệp muộn, bệnh cúm gia cầm H5N1 có thể dẫn đến những nguy cơ biến chứng như bội nhiễm tai mũi họng - tỷ lệ cao đối với trẻ nhỏ; tổn thương các cơ quan trong hệ hô hấp: viêm phổi, viêm phế quản.
Nhiều trường hợp bệnh nhân bị nhiễm cúm H5N1 dẫn đến suy đa tạng: Suy gan, thận, não, suy giảm hệ miễn dịch. Các biến chứng khác: Viêm cơ tim, viêm màng ngoài tim, viêm màng não lympho, phù não, đông máu nội mạch rải rác...
Đáng lo ngại, ở người, tỷ lệ tử vong do nhiễm các type A (H5N1), A (H5N6) và A (H7N9) cao hơn nhiều so với nhiễm virus cúm mùa A và B, trong khi hầu hết các trường hợp nhiễm cúm A (H7N7) và A (H9N2) thường gây bệnh nhẹ hơn. Virus A/H5N1 là chủng cúm độc lực cao, người bị nhiễm thường diễn tiến nặng và tử vong với tỷ lệ cao (~50%). Bệnh cúm gia cầm trên người hiện chưa có thuốc đặc trị hiệu quả cũng như chưa có vaccine phòng bệnh. Hiện tại chưa có bằng chứng cho thấy cúm A/H5N1 lây từ người sang người.
Không dùng bừa bãi thuốc trị cúm Tamiflu
Tamiflu (chứa hoạt chất Oseltamivir hàm lượng 75mg) là thuốc không được sử dụng tùy tiện, chỉ định với những trường hợp đặc biệt hoặc biến chứng và sử dụng theo chỉ định của bác sĩ. Nếu người không bị cúm mà vẫn cho uống Tamiflu sẽ rất nguy hại cho sức khỏe. Đáng lo ngại hơn, nếu dùng thuốc này nhiều lần sẽ xảy ra tình trạng virus kháng thuốc.
Do đó, khi bị mắc cúm, người bệnh không được tự ý mua thuốc Tamiflu dùng ngay mà việc đầu tiên là cần phải đến bệnh viện thăm khám, xét nghiệm. Khi xác định đã mắc cúm, người bệnh sẽ được điều trị theo chỉ định của bác sĩ.
(PGS, TS Nguyễn Tiến Dũng, nguyên Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Bạch Mai)
