Khơi thông thị trường cho ngành cơ khí

Vốn được coi là ngành công nghiệp mũi nhọn, nền tảng và động lực hỗ trợ các ngành công nghiệp khác phát triển, nhưng nhiều năm nay, các doanh nghiệp (DN) cơ khí Việt Nam vẫn loay hoay tìm cách tồn tại. Một trong những điểm nghẽn chính là thiếu thị trường sản phẩm đầu ra. Vì vậy, các DN cơ khí đang rất cần những chính sách giúp khơi thông thị trường, nhất là thị trường trong nước để tạo điều kiện phát triển tốt, bền vững hơn trong thời gian tới.

Công nhân Công ty Cơ khí Ðông Anh vận hành dây chuyền sản xuất. Ảnh: Thanh Lâm
Công nhân Công ty Cơ khí Ðông Anh vận hành dây chuyền sản xuất. Ảnh: Thanh Lâm

Tạo đơn hàng cho doanh nghiệp

Việt Nam đang đầu tư nhiều vào cơ sở hạ tầng từ năng lượng, giao thông, xây dựng đến y tế, giáo dục,… Hàng loạt những công trình như các cảng hàng không, đường sắt nội đô, đường sắt cao tốc hay các nhà máy điện chắc chắn sẽ tiếp tục được xây dựng mới và đây cũng là thị trường rất tiềm năng cho ngành cơ khí. Tuy nhiên, thực tế để tham gia vào các dự án này cũng không hề đơn giản đối với các DN cơ khí. Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Công nghiệp và Thương mại Lidovit Nguyễn Dương Hiệu chia sẻ, để được tham gia cung ứng ốc vít cho dự án Ðường sắt đô thị TP Hồ Chí Minh, Lidovit đã phải "đi đường vòng" bằng cách trở thành thầu phụ cho một doanh nghiệp Nhật Bản. Ngay cả với những dự án đầu tư trong nước, DN cơ khí nội vẫn phải loay hoay tìm kiếm cơ hội, cho thấy mức khó khăn thế nào.

Trường hợp của Lidovit không phải là cá biệt. Theo phản ánh của nhiều DN, những ràng buộc trong cơ chế đấu thầu hiện nay khiến DN cơ khí Việt Nam khó có thể tham gia trực tiếp vào các dự án, công trình trong nước và lép vế ngay trên "sân nhà". Các chính sách phát triển thị trường chưa rõ ràng, không có những yêu cầu bắt buộc về tỷ lệ nội địa hóa trong công trình, dự án cho nên thị trường nội địa không được bảo vệ và để nhiều đối tác nước ngoài lấn sân. Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp cơ khí Việt Nam (VAMI) Ðào Phan Long nhấn mạnh, bất kỳ ngành sản xuất nào không có thị trường tiêu thụ sản phẩm, trước hết là thị trường nội địa đều khó có thể phát triển tốt. Theo kinh nghiệm của các nước phát triển, muốn tạo nội lực thực chất cho ngành cơ khí, các chính sách của Nhà nước trong việc bảo vệ thị trường nội địa là cần thiết và mang tính quyết định. Họ luôn chủ động đặt hàng các DN cơ khí thực hiện các gói thầu. Và khi DN có đơn hàng thường xuyên, sẽ có điều kiện tái đầu tư vào máy móc và công nghệ mới, nhờ đó tiếp tục phát triển bền vững. Thực tế nhiều năm qua Việt Nam chưa làm tốt việc này cho các DN cơ khí. Thời gian tới, nhiều hạ tầng từ năng lượng, giao thông, xây dựng cho đến nông nghiệp, y tế hay bảo vệ môi trường,... sẽ tiếp tục được đầu tư bằng nguồn vốn nhà nước. Và khi đó, Chính phủ cần quy định rõ, chi tiết hơn những hạng mục, phần việc để các đơn vị cơ khí có thể tham gia, mở cơ chế đấu thầu trong nước cho những DN có uy tín và kinh nghiệm thực hiện những gói thầu, thiết bị trong các dự án sử dụng vốn ngân sách, từ đó tạo điều kiện, đơn hàng cho các DN nội địa tham gia sâu hơn vào các dự án đầu tư công. "Có thể nói, để phát triển công nghiệp cơ khí Việt Nam, ngoài nỗ lực của các DN phải tự vươn lên, nhất thiết cần có cả "bàn tay hỗ trợ" của Nhà nước thông qua hệ thống chính sách đồng bộ và ổn định như các nước trên thế giới đã và đang thực hiện", ông Ðào Phan Long nhấn mạnh.

Thêm nhiều cơ chế hỗ trợ

Trong quá trình tham vấn, góp ý cho dự thảo Nghị định phát triển sản phẩm cơ khí trọng điểm đang được Bộ Công thương soạn thảo, đại diện các DN đã kiến nghị nhiều giải pháp nhằm tập trung tháo gỡ khó khăn cho sản xuất cơ khí hiện nay. Giám đốc Công ty cổ phần Xây lắp dầu khí miền nam Vũ Văn Ðảo chia sẻ, công ty đang xem xét lời đề nghị nhận vốn vay ưu đãi từ một tập đoàn của Ðức để đầu tư máy móc, sản xuất các sản phẩm cơ khí xuất khẩu sang Mỹ. Tập đoàn của Ðức sẽ bao tiêu toàn bộ đầu ra và phần vốn vay sẽ được trả dần bằng sản phẩm. Trước đó, công ty cũng đã thực hiện hợp đồng tương tự với một công ty của Na Uy. Kết quả, chỉ sau hai năm, công ty đã trả xong phần vốn vay và chính thức sở hữu hoàn toàn một nhà xưởng với máy móc, công nghệ hiện đại. "Nhà nước hoàn toàn có thể hỗ trợ cho các DN cơ khí theo cách nêu trên thông qua việc cung cấp nguồn vốn vay ưu đãi hỗ trợ DN đầu tư máy móc, thiết bị, công nghệ", ông Ðảo phân tích thêm.

Ðại diện Tổng Công ty Máy động lực và Máy nông nghiệp Việt Nam (VEAM) đề xuất, Nhà nước cần có các quy định khuyến khích các DN đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) sản xuất, lắp ráp ô-tô sử dụng nguồn cung nguyên, phụ liệu nội địa. Cụ thể, có thể giảm thuế thu nhập DN theo tỷ lệ nội địa hóa sản phẩm. Ðơn cử sản xuất, lắp ráp ô-tô có tỷ lệ nội địa hóa 30% thì thuế thu nhập DN cũng được giảm tương ứng 30%. Bên cạnh đó, sửa đổi chính sách thuế nhập khẩu linh kiện phụ tùng, vật tư để sản xuất các bộ linh kiện, phụ tùng ô-tô cho DN công nghiệp hỗ trợ (CNHT) theo hướng giảm xuống còn từ 0 đến 5%.

Góp ý về giải pháp phát triển CNHT cho ngành cơ khí, ông Ðào Phan Long cho rằng, CNHT của sản xuất cơ khí không chỉ là sản xuất ra hàng loạt các chi tiết máy, các cụm, bộ phận của máy,… như cách hiểu hiện nay. Những công nghệ lõi như tạo phôi đúc, rèn, dập, nhiệt luyện, chế tạo khuôn mẫu chất lượng cao để cung ứng cho các DN cơ khí khác mới chính là mảng CNHT quan trọng cho sản xuất cơ khí. Do đó, cần xem xét bổ sung các sản phẩm này vào danh mục sản phẩm CNHT ưu tiên phát triển của ngành cơ khí chế tạo. Còn nếu chỉ dừng ở mức khuyến khích sản xuất nguyên phụ liệu, linh kiện, phụ tùng,… như hiện nay, DN cơ khí Việt Nam sẽ không bao giờ làm chủ được các công nghệ cơ bản trong sản xuất.

Nguyệt Bắc

Có thể bạn quan tâm

Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk Đỗ Hữu Huy phát biểu tại hội nghị.

Nhiều áp lực trong phát triển kinh tế, xã hội 6 tháng cuối năm của tỉnh Đắk Lắk

Trong 6 tháng đầu năm 2026, tình hình kinh tế, xã hội của tỉnh Đắk Lắk tuy có nhiều chuyển biến tích cực, nhưng cũng bộc lộ nhiều khó khăn, thách thức, đặc biệt nhiều chỉ tiêu không đạt kịch bản tăng trưởng đề ra, gây nhiều áp lực cho mục tiêu tăng trưởng cuối năm để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số...

Một góc phường Trấn Biên, thành phố Đồng Nai.

Đồng Nai tập trung các giải pháp để đạt tăng trưởng 10%

Ngày 13/7, tại hội nghị sơ kết tình hình kinh tế-xã hội 6 tháng đầu năm và triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Đồng Nai Nguyễn Văn Út yêu cầu các sở, ngành, địa phương tập trung thực hiện tốt các giải pháp để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng 10% năm 2026.

Ảnh minh họa: Kitco.com

Sáng 13/7, giá bạc nối dài đà giảm

Sáng 13/7, giá bạc giảm xuống dưới 59 USD/ounce, nối dài đà giảm từ cuối tuần trước giữa lúc các cuộc tấn công tên lửa mới giữa Mỹ và Iran đẩy giá dầu tăng cao, qua đó làm gia tăng kỳ vọng các ngân hàng Trung ương sẽ nâng lãi suất để kiềm chế lạm phát.

Nông dân xã Bình Thuận, tỉnh Sơn La thu hoạch chè.

Hướng đến nông dân chuyên nghiệp

Nền nông nghiệp Việt Nam đang chuyển từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp và từ sản xuất đơn lẻ sang liên kết chuỗi để nâng cao giá trị. Để bắt nhịp xu hướng đó, cần có lớp nông dân chuyên nghiệp, có tri thức, kỹ năng, năng lực quản trị, biết ứng dụng khoa học-công nghệ, chuyển đổi số… trong sản xuất.

Xã Sơn Cẩm Hà tập trung đầu tư nâng cấp, mở rộng các tuyến giao thông nông thôn.

Tăng tốc giải ngân vốn đầu tư công ở miền núi Đà Nẵng

Khu vực miền núi của thành phố Đà Nẵng thường xuyên chịu tác động lớn của thiên tai. Giải ngân vốn đầu tư công hiệu quả ở khu vực này không chỉ góp phần xây dựng hạ tầng giao thông đồng bộ, thuận lợi, mà còn bảo đảm mục tiêu giảm nghèo bền vững, cải thiện đời sống của người dân vùng cao, kéo gần khoảng cách với đồng bằng.

Sản phẩm tại trang trại An Lạc Farm được đầu tư khoa học-công nghệ theo quy trình khép kín mở ra cơ hội tiếp cận các thị trường có yêu cầu cao. (Ảnh: XUÂN KỲ)

Nông sản đáp ứng tốt hơn nhu cầu thị trường

Thời gian qua, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI), truy xuất nguồn gốc hay thương mại điện tử ngày càng đi sâu vào nông nghiệp. Nhiều địa phương, doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ gia đình đã từng bước đưa khoa học-công nghệ, chuyển đổi số vào sản xuất, tiêu thụ mở đường để nông sản đáp ứng tốt hơn nhu cầu thị trường.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và các đồng chí chủ trì hội thảo.

Định vị chiến lược, kiến tạo động lực đưa Đắk Lắk bứt phá phát triển trong kỷ nguyên mới

Hội thảo nhằm tạo lập thêm luận cứ khoa học và thực tiễn để hoạch định các định hướng phát triển lớn của tỉnh; đánh giá toàn diện hơn tiềm năng, lợi thế, dư địa phát triển, đồng thời nhận diện rõ các điểm nghẽn, thách thức và điều kiện thực thi, góp phần xác lập định vị chiến lược của Đắk Lắk trong không gian phát triển mới.

(Ảnh: NGỌC BÍCH)

Giá vàng trong nước, thế giới vừa trải qua tuần giảm giá, diễn biến tuần tới rất khó đoán

Giá vàng thế giới lại trải qua một tuần suy yếu, đóng cửa ở mức 4.116,4 USD/ounce. Các chuyên gia và nhà đầu tư nhỏ lẻ chia rẽ quan điểm khi các yếu tố hỗ trợ và gây áp lực đan xen khiến triển vọng về giá vàng trong ngắn hạn trở nên khó đoán. Trong nước, giá vàng miếng SJC giảm 1,5 triệu đồng, xuống mức 149,9 triệu đồng/lượng.

Quảng bá, giới thiệu sản phẩm gạo đặc sản Cần Thơ trong chương trình.

Giới thiệu nông sản Cần Thơ tại Hà Nội

Trong hai ngày 10/7 và 11/7, tại Trung tâm thương mại AEON Mall Hà Đông (phường Dương Nội, Hà Nội), Sở Công thương Hà Nội chủ trì, phối hợp Sở Công thương Cần Thơ, AEON Việt Nam và các đơn vị liên quan đã tổ chức chương trình “Tuần lễ tiêu thụ nông sản Cần Thơ tại thành phố Hà Nội”.