Đây không chỉ là những “nhịp cầu” năng lượng thúc đẩy kinh tế-xã hội, mà còn là biểu tượng của ý chí bảo vệ chủ quyền, khát vọng hiện đại hóa vùng biển đảo Tây Nam của Tổ quốc.
Khơi thông "mạch máu" năng lượng
Hệ thống điện ở đặc khu Phú Quốc đã có những bước tiến thần tốc. Từ cột mốc năm 2014, khi tuyến cáp ngầm 110 kV Hà Tiên-Phú Quốc lần đầu mang điện lưới quốc gia vượt biển, năm 2022, đường dây 220 kV Kiên Bình-Phú Quốc - công trình đường dây trên không vượt biển dài nhất Đông Nam Á vận hành, tạo nên bước ngoặt về hạ tầng năng lượng. Từ đây, nhiều nhà đầu tư tìm đến Phú Quốc như một điểm đến dài hạn. Tính đến nay, toàn tỉnh An Giang thu hút 317 dự án đầu tư vào lĩnh vực du lịch, với diện tích gần 10.000 ha và vốn đầu tư gần 402.200 tỷ đồng.
Ngày nay, diện mạo Phú Quốc được ghi dấu ấn bằng nhiều công trình, dự án, khu vui chơi mang tầm cỡ khu vực và quốc tế. Theo Sở Du lịch tỉnh An Giang, năm 2025 tỉnh đón hơn 24 triệu lượt khách du lịch, trong đó khách quốc tế hơn 1,9 triệu lượt; tổng doanh thu từ du lịch gần 68.000 tỷ đồng. Riêng Phú Quốc ước đón khoảng 8,1 triệu lượt khách, với 1,8 triệu lượt khách quốc tế, tổng thu du lịch gần 44.000 tỷ đồng.
Anh Phan Hồ Minh Đức, chủ resort Mai Phương, khu phố Vũng Bầu-Cửa Cạn, đặc khu Phú Quốc cho biết: Có điện lưới quốc gia, anh đầu tư resort với hàng chục phòng nghỉ, mang lại kinh tế đáng kể cho gia đình, tạo ra nhiều việc làm cho lao động địa phương.
Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang Nguyễn Thanh Phong cho biết: Các dự án điện kéo ra Phú Quốc giúp kinh tế nơi đây tăng trưởng nhanh, du lịch bứt phá, đời sống nhân dân ngày càng được nâng cao. Ngày 15/12 vừa qua, Phú Quốc ghi dấu nhiều cột mốc quan trọng: Trở thành điểm đến của vị khách du lịch quốc tế thứ 20 triệu của Việt Nam; thu hút nhiều dự án đầu tư quy mô lớn; từng bước hoàn thiện hệ thống hạ tầng giao thông, đô thị, cảng biển, sân bay, sẵn sàng phục vụ Tuần lễ cấp cao APEC 2027.
Không chỉ Phú Quốc, những hòn đảo khác như Lại Sơn thuộc đặc khu Kiên Hải, xã Hòn Nghệ, xã Sơn Hải… cũng đang chuyển mình mạnh mẽ nhờ dòng điện quốc gia. Đảo Hòn Sơn (đặc khu Kiên Hải) đã được cấp điện lưới quốc gia từ năm 2016 bằng đường dây 110 kV, với tổng chiều dài 43 km (đoạn trên biển dài 24,5 km). Hiện, đường dây này vận hành ở cấp điện áp 22 kV, cấp điện cho hơn 2.000 hộ dân đảo… Người dân trên đảo giờ không chỉ có điện thắp sáng, sinh hoạt mà mở ra nhiều loại hình dịch vụ du lịch, mang lại thu nhập đáng kể.
Ông Nguyễn Phước Đức, Tổng Giám đốc Tổng công ty Điện lực miền Nam cho biết: Giai đoạn 2021-2025, Tổng công ty đầu tư khoảng 11.741 tỷ đồng cho tỉnh, riêng Phú Quốc được đầu tư tới 4.033 tỷ đồng (chiếm 34%). Những con số này không chỉ là dòng tiền đầu tư đơn thuần, mà là sự cam kết cho tương lai phát triển bền vững của đặc khu. Phụ tải điện tại Phú Quốc đã tăng trưởng đột biến, từ 464 triệu kWh (năm 2020) lên mức ước tính 782 triệu kWh vào cuối năm 2025. Tốc độ tăng trưởng bình quân 11%/ năm là minh chứng sống động cho sự bùng nổ của các dự án du lịch, dịch vụ và hạ tầng đô thị trên đảo.
Cấp điện bền vững cho biển, đảo
Theo ông Nguyễn Phước Đức, trước áp lực phụ tải tăng nhanh và bài học từ những sự cố đứt cáp ngầm, do thiên tai, việc xây dựng một hệ thống lưới điện mạch vòng ổn định trở thành yêu cầu cấp thiết. Anh Phan Hồ Minh Đức cho biết: Sự cố đứt cáp điện ngầm vượt biển 110 kV Hà Tiên-Phú Quốc vào lúc 13 giờ 15 phút ngày 29/11 vừa qua làm hoạt động tại doanh nghiệp của anh bị đảo lộn, máy phát điện dự phòng tại resort có công suất nhỏ không đáp ứng được nhu cầu. Ảnh hưởng của sự cố mất điện, 50% số du khách đã phải trả phòng sớm so với kế hoạch...
Ngày 20/12 vừa qua, việc Trạm biến áp 220 kV Phú Quốc tại Hàm Ninh, đặc khu Phú Quốc được khởi công là bước đi mang tính chiến lược. Với tổng mức đầu tư gần 900 tỷ đồng, dự án không chỉ có quy mô ấn tượng với tuyến đường dây dài hơn 19 km, mà còn sở hữu công suất lên tới 3x250 MVA. Khi đi vào vận hành (dự kiến quý IV/2026), trạm biến áp này sẽ tiếp nhận điện từ đường dây 220 kV Kiên Bình-Phú Quốc, nâng cấp toàn bộ hệ thống vận hành từ 110 kV lên 220 kV.
Đồng chí Nguyễn Thanh Phong nhấn mạnh: “Việc đầu tư Trạm biến áp 220 kV Phú Quốc là yêu cầu tất yếu, mang tính chiến lược và cấp bách. Đây không chỉ là công trình kỹ thuật mà còn là nền tảng để Phú Quốc tự tin tổ chức Tuần lễ cấp cao APEC 2027, khẳng định vị thế trung tâm du lịch và kinh tế biển tầm cỡ quốc tế”. Dự án này được chọn là công trình tiêu biểu chào mừng Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, tượng trưng cho tinh thần đổi mới và khát vọng vươn tầm của dân tộc.
Mới đây, Trạm biến áp 110 kV Lại Sơn, đặc khu Kiên Hải với vốn đầu tư hơn 101 tỷ đồng cũng thắp lên hy vọng cho cư dân vùng biển Tây. Công trình dự kiến đóng điện trước ngày 30/4/2026 và sẽ là “trạm trung chuyển” năng lượng quan trọng để từ đó lưới điện quốc gia tiếp tục vươn tới quần đảo Nam Du qua các dự án khởi công vào năm 2026.
Việc thay thế các trạm phát điện diesel bằng điện lưới quốc gia không chỉ giúp người dân giảm chi phí sinh hoạt, sản xuất mà còn bảo vệ môi trường biển đảo-một yếu tố then chốt để phát triển du lịch bền vững. Anh Trần Tấn Phú, người dân Hòn Sơn, đặc khu Kiên Hải vui mừng: “Giờ đây điện không còn là nỗi lo của người dân trên đảo. Có điện mạnh, ổn định, người dân mạnh dạn đầu tư, phát triển kinh tế”.
Giai đoạn 2026-2030, Tổng công ty Điện lực miền Nam dự kiến rót thêm 13.000 tỷ đồng để nâng cấp hệ thống điện trên địa bàn tỉnh. Mục tiêu rất cụ thể: Đóng điện 43 công trình lưới điện 110 kV và hoàn thiện các trục truyền tải 220 kV xuyên biển. Sự đầu tư bài bản này nhằm đáp ứng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về việc đưa tỉnh đạt mức tăng trưởng “hai con số”.
Khi hạ tầng năng lượng đi trước một bước, các rào cản về thu hút đầu tư sẽ được tháo gỡ. Những dự án lớn như tuyến tàu điện đô thị, hồ nước Dương Đông 2, các khu tái định cư và nhiều dự án tầm cỡ quốc tế tại Phú Quốc để phục vụ Tuần lễ cấp cao APEC 2027 sẽ có nguồn năng lượng ổn định để vận hành, góp phần nâng tầm đảo ngọc, vị thế quốc gia trên trường quốc tế.
