Khơi dậy truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc qua các bộ phim về đề tài lịch sử

Trong bối cảnh đất nước đang vững bước tiến vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình mạnh mẽ của dân tộc, văn hóa tiếp tục được khẳng định là nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội.

Đại tá Nguyễn Thu Dung - Giám đốc Điện ảnh Quân đội nhân dân, Phó Trưởng ban Chỉ đạo sản xuất phim truyện điện ảnh “Mưa đỏ”. (Ảnh: nhandan.vn)
Đại tá Nguyễn Thu Dung - Giám đốc Điện ảnh Quân đội nhân dân, Phó Trưởng ban Chỉ đạo sản xuất phim truyện điện ảnh “Mưa đỏ”. (Ảnh: nhandan.vn)

Tại Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác năm 2025, nhiệm kỳ 2021-2025 và triển khai nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, vai trò của điện ảnh, đặc biệt là dòng phim lịch sử, chiến tranh cách mạng, đã được nhấn mạnh như một “mạch dẫn” quan trọng trong việc bồi đắp nhân cách, hun đúc lý tưởng và gìn giữ bản sắc văn hóa Việt Nam.

Sức sống của lịch sử trên màn ảnh rộng

Tham luận tại Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác năm 2025, nhiệm kỳ 2021-2025 và triển khai nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, thay mặt Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, Đại tá Nguyễn Thu Dung - Giám đốc Điện ảnh Quân đội nhân dân, Phó Trưởng ban Chỉ đạo sản xuất phim truyện điện ảnh “Mưa đỏ” khẳng định: Dân tộc Việt Nam sở hữu bề dày lịch sử hào hùng, được hun đúc qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước. Những giá trị cốt lõi như lòng yêu nước nồng nàn, tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc, ý chí kiên cường, nhân nghĩa và thủy chung đã tạo nên “hồn cốt Việt Nam” bền vững qua các thời kỳ lịch sử.

Trong dòng chảy văn hóa ấy, điện ảnh không chỉ là loại hình nghệ thuật hay phương tiện giải trí đơn thuần, mà còn là phương thức đặc biệt để bảo vệ, lan tỏa và phát huy các giá trị truyền thống, góp phần xây dựng nền tảng tinh thần vững chắc cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân.

Thực tiễn thời gian qua cho thấy, dòng phim lịch sử, chiến tranh cách mạng giữ vai trò đặc biệt trong việc tái hiện quá khứ, làm sống dậy những trang sử oanh liệt của dân tộc. Không chỉ giúp công chúng hiểu đúng, hiểu sâu về lịch sử, những tác phẩm điện ảnh này còn là cầu nối cảm xúc để thế hệ hôm nay nhận thức rõ hơn giá trị của hiện tại, thấm nhuần bản lĩnh, khí phách và phẩm chất cao đẹp của con người Việt Nam. Như Đại tá Nguyễn Thu Dung đã nhấn mạnh: “Đề tài lực lượng vũ trang, chiến tranh cách mạng luôn có sức sống lâu bền, có sức hấp dẫn mạnh mẽ đối với khán giả, đặc biệt là thế hệ trẻ”.

Có thể khẳng định, thời kỳ phim lịch sử bị mặc định là kén người xem, sản xuất theo đơn đặt hàng rồi cất kho đã lùi vào quá khứ. Những năm gần đây, sự đổi mới tư duy sáng tạo, cách tiếp cận đề tài và ngôn ngữ điện ảnh đã mang lại diện mạo mới cho dòng phim này. Hàng loạt tác phẩm như “Truyền thuyết về Quán Tiên”, “Bình minh đỏ”, “Đào, Phở và Piano” hay “Địa đạo - Mặt trời trong bóng tối” đã cho thấy nỗ lực không ngừng của đội ngũ nghệ sĩ trong việc đưa lịch sử đến gần hơn với đời sống đương đại.

Một minh chứng tiêu biểu, sinh động cho sức lan tỏa của dòng phim lịch sử là tác phẩm “Mưa đỏ” do Điện ảnh Quân đội nhân dân sản xuất. Tái hiện 81 ngày đêm chiến đấu khốc liệt tại Thành cổ Quảng Trị, bộ phim đã tạo nên dấu ấn sâu sắc trong đời sống văn hóa-tinh thần xã hội. Theo thông tin Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam cung cấp, “Mưa đỏ” đã thu hút hơn 8,3 triệu lượt khán giả xem tại rạp, hàng triệu lượt xem trên các nền tảng số, đồng thời được tổ chức chiếu tại hàng trăm điểm chiếu lưu động trên khắp cả nước, doanh thu hơn 700 tỷ đồng - lọt top phim có doanh thu cao toàn cầu năm 2025.

Chia sẻ về thành công của bộ phim, Đại tá Nguyễn Thu Dung cho biết: “Thành công không đến một cách ngẫu nhiên, mà là kết quả của cả một quy trình sản xuất khoa học, nghiêm túc, từ khảo sát, nghiên cứu tư liệu lịch sử, gặp gỡ nhân chứng đến việc ứng dụng công nghệ hiện đại. Quan trọng hơn, bộ phim bám sát định hướng tư tưởng đúng đắn, khơi dậy tinh thần yêu nước, tôn vinh sự hy sinh anh dũng của các chiến sĩ, đồng thời gửi gắm thông điệp về trách nhiệm, khát vọng cống hiến tới thế hệ trẻ. Điều đó khẳng định rằng, khi được đầu tư bài bản, đề tài chiến tranh cách mạng hoàn toàn có thể tạo ra hiệu quả vượt trội cả về tư tưởng, nghệ thuật và truyền thông”.

hoc-sinh-xem-mua-do.jpg
Được đánh giá là tác phẩm thành công nhất về đề tài chiến tranh cách mạng hiện nay, "Mưa đỏ" đã thực sự "chạm" tới trái tim người trẻ. (Ảnh: nhandan.vn)

Đổi mới tư duy để quá khứ “chạm” tới trái tim người trẻ

Để dòng phim lịch sử tiếp tục giữ vững vai trò tiên phong trên mặt trận tư tưởng-văn hóa, yêu cầu đặt ra là phải không ngừng đổi mới tư duy sáng tạo và ngôn ngữ điện ảnh. Chia sẻ tại Hội nghị, Đại tá Nguyễn Thu Dung cho rằng, việc khai thác đề tài lịch sử cần những góc nhìn mới mẻ, giàu sức gợi, tăng chiều sâu tâm lý nhân vật, bảo đảm tính chân thực lịch sử nhưng đồng thời phải giàu cảm xúc, tạo sự đồng cảm tự nhiên với người xem, nhất là khán giả trẻ.

Bên cạnh việc tái hiện quá khứ hào hùng, điện ảnh hôm nay còn mang trọng trách quan trọng trong việc khắc họa hình ảnh “Bộ đội Cụ Hồ” trong thời kỳ mới. Đó là những người lính có bản lĩnh chính trị vững vàng, làm chủ khoa học-công nghệ, sẵn sàng xông pha trong thiên tai, dịch bệnh, tích cực tham gia các hoạt động cứu hộ, cứu nạn và lực lượng gìn giữ hòa bình quốc tế. Việc xây dựng hình tượng người lính mang “hơi thở thời đại” sẽ mở ra những khả năng sáng tạo mới, tạo sức hút bền vững đối với công chúng.

Từ thực tiễn triển khai các tác phẩm điện ảnh của Điện ảnh Quân đội nhân dân Việt Nam, Đại tá Nguyễn Thu Dung nhận định: Hướng tới năm 2026 và xa hơn là năm 2045, điện ảnh Việt Nam nói chung và Điện ảnh Quân đội nhân dân nói riêng đang đứng trước những vận hội mới. Thực hiện Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, nhiệm vụ trọng tâm đặt ra là phấn đấu tạo ra nhiều tác phẩm điện ảnh có giá trị tư tưởng và nghệ thuật cao, tương xứng với sự phát triển của khu vực và thế giới.

Để tiếp cận hiệu quả hơn với công chúng trong bối cảnh truyền thông đa nền tảng hiện nay, Đại tá Nguyễn Thu Dung cũng cho rằng, công tác tuyên truyền, quảng bá cần được đặc biệt coi trọng. Một bộ phim hay chỉ thật sự phát huy trọn vẹn giá trị khi đến được với đông đảo khán giả, lan tỏa thông điệp tích cực và góp phần củng cố vững chắc trận địa tư tưởng của Đảng trong lòng nhân dân. Vì vậy, không thể xem nhẹ nhiệm vụ kết nối, truyền thông, đưa hình ảnh người lính và những giá trị tốt đẹp của quân đội đến gần hơn với xã hội.

Phim lịch sử không chỉ là câu chuyện của ngày hôm qua, mà còn là nguồn lực nội sinh quan trọng định hướng cho hiện tại và tương lai. Với sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Đảng, Nhà nước và Quân ủy Trung ương, cùng tinh thần lao động sáng tạo, trách nhiệm của đội ngũ nghệ sĩ, chúng ta hoàn toàn có cơ sở để tin tưởng vào sự ra đời của những tác phẩm điện ảnh có tầm vóc, xứng đáng với lịch sử vẻ vang của dân tộc, góp phần lan tỏa bản lĩnh, trí tuệ và văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Có thể bạn quan tâm

Nhà tù Hỏa Lò đông nghịt du khách trước ngày Quốc khánh 2/9

Nhà tù Hỏa Lò đông nghịt du khách trước ngày Quốc khánh 2/9

Ngày 1/9, trước thềm Quốc khánh 2/9, Di tích lịch sử Nhà tù Hỏa Lò đón lượng khách tăng gấp 3 ngày thường. Dòng người ken đặc từ khu vực chờ bên ngoài đến các không gian tham quan bên trong, cho thấy sức hút đặc biệt của điểm đến lịch sử này, đồng thời đặt ra bài toán về tổ chức, điều tiết lượng khách trong những dịp cao điểm.

Nhạc sĩ Phú Quang thể hiện sáng tác của ông trong một chương trình nghệ thuật. (Ảnh: Gia đình cung cấp)

Đạo diễn Phạm Hoàng Nam: Mở cửa “căn phòng” ký ức Phú Quang

Đạo diễn Phạm Hoàng Nam có hơn 30 năm gắn bó với những ký ức đặc biệt về nhạc sĩ Phú Quang, từ cuộc gặp đầu tiên tại Thành phố Hồ Chí Minh, những cuộc trò chuyện âm nhạc và sáng tạo, đến những lần cùng nhau ấp ủ các dự án nghệ thuật. Hơn 30 năm sau, những ký ức ấy trở lại theo một cách đặc biệt.

Hình ảnh trong bộ phim “Mưa đỏ”. (Ảnh: Nhà sản xuất)

Xây dựng hệ sinh thái cho điện ảnh Việt Nam

Năm 2025, phim Việt Nam lần đầu vượt mốc 60% thị phần phòng vé trong nước; bước sang những tháng đầu năm 2026, tỷ lệ này tiếp tục tăng lên hơn 70%. Nhưng giới chuyên gia cảnh báo, mức tăng này chưa hẳn đồng nghĩa với phát triển ổn định, khi phần lớn lợi nhuận vẫn dồn vào một số phim ăn khách.

Ca sĩ Nhật Huyền dành nhiều tâm huyết cho tác phẩm. (Ảnh: NVCC)

Ca sĩ Nhật Huyền lan tỏa giai điệu về đất nước, hòa bình

Nhân dịp Quốc khánh 2/9, ca sĩ Nhật Huyền giới thiệu dự án âm nhạc "Màu của Đất nước-Màu của Hòa bình". Qua những sáng tác về quê hương, con người và hòa bình, ca sĩ muốn gửi gắm tình yêu Tổ quốc, lòng biết ơn đối với các thế hệ đi trước.

Chương trình “Hà Nội-Từ mùa thu lịch sử năm 1945”, sự kiện quan trọng của Thành phố Hà Nội, nằm trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. (Ảnh: THI PHONG)

Rộn ràng không khí Tết Độc lập

Những ngày này, trên khắp mọi miền đất nước, cờ hoa rực rỡ, người dân náo nức đón mừng kỷ niệm 81 năm Quốc khánh 2/9. Tại nhiều tỉnh, thành phố, diễn ra nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật, trải nghiệm đặc sắc, tạo không khí vui tươi; góp phần đưa những giá trị văn hóa truyền thống đến gần hơn với người dân và du khách.

Các thí sinh Hoa hậu Việt Nam 2026 chụp ảnh lưu niệm tại Ga Hà Nội, nhà ga có tuổi đời hơn 100 năm. (Ảnh: NHẬT MINH)

Các thí sinh Hoa hậu Việt Nam tham gia trải nghiệm chuyến tàu Độc lập

Sáng 30/8, Tập đoàn Đường sắt quốc gia Việt Nam phối hợp báo Tiền phong tổ chức cho 53 thí sinh lọt vào Vòng chung kết Hoa hậu Việt Nam 2026 trải nghiệm chuyến tàu Độc lập nối Thăng Long với Kinh Bắc, nối kinh đô nghìn năm văn hiến với vùng đất địa linh nhân kiệt, nối những lớp ký ức của quá khứ với nhịp sống hôm nay.

Các nghệ sĩ biểu diễn tại chương trình "Hương sắc Việt Nam".

Đổi mới hoạt động giáo dục nghệ thuật

Công nghệ đã và đang mở ra những khả năng hỗ trợ chưa từng có cho con người trong lĩnh vực sáng tạo nghệ thuật. Tuy nhiên hoạt động giáo dục nghệ thuật cũng đứng trước băn khoăn về việc làm sao xây dựng nền tảng văn hóa cho thế hệ trẻ trước nguy cơ bị các thiết bị hiện đại, trí tuệ nhân tạo (AI) chi phối.

Sông Hoài uốn lượn giữa lòng phố cổ Hội An. (Ảnh: LÂM PHAN)

Mạch ngầm giữa mùa nước lặng ở Hội An

Khi nắng cuối hè đổ xuống những mái ngói rêu phong ở phố cổ Hội An (Đà Nẵng), sông Hoài vào mùa nước lặng. Là một nhánh của Thu Bồn, sông Hoài tích tụ nguồn phù sa, bền bỉ nghìn năm bồi đắp những ruộng lúa xanh mướt cùng các bãi bồi chuyên canh rau màu. 

Cây bút trẻ Chu Hoàng Sinh và nhà văn Châu La Việt, hai thế hệ viết văn trưởng thành từ quân đội tại Trại sáng tác văn học "Lực lượng vũ trang- Chiến tranh cách mạng". (Ảnh: CLV)

Cây bút trẻ quân đội Chu Hoàng Sinh và những trang viết từ mâm pháo

Tham gia trại sáng tác văn học về lực lượng vũ trang và chiến tranh cách mạng do Nhà xuất bản Quân đội tổ chức tháng 8 vừa qua tại Thành phố Hồ Chí Minh, Chu Hoàng Sinh nhận được nhiều sự quan tâm của Ban tổ chức và các đồng nghiệp bởi sự trẻ trung của một cây bút quân đội mới, nhưng đã có những thành tựu văn chương triển vọng.

Lễ Truyền Lô - truyền thống khoa cử, trọng người tài của triều Nguyễn được tái hiện tại không gian Ngọ Môn Huế.

Từ Lễ Truyền Lô đến những “Học sinh danh dự”: Tiếp nối mạch nguồn hiếu học đất Cố đô

Trong không gian Ngọ Môn ngày 29/8, truyền thống khoa cử, trọng người tài của triều Nguyễn được tái hiện, nối mạch với câu chuyện quảng bá di sản bằng ngôn ngữ đương đại và vinh danh 385 học sinh tiêu biểu ở vùng đất Cố đô. Quá khứ và hiện tại gặp nhau ở một giá trị bền bỉ: trọng học, trọng tài và khát vọng vươn lên.

[Video] “Cùng Việt Nam tiến bước” đã sẵn sàng

[Video] “Cùng Việt Nam tiến bước” đã sẵn sàng

Chỉ còn ít giờ nữa, “Cùng Việt Nam tiến bước” năm 2026 sẽ chính thức diễn ra. Tại trung tâm Thủ đô, những công đoạn chuẩn bị cuối cùng đang được hoàn tất, sẵn sàng cho một ngày hội lớn của cộng đồng.

Lễ giỗ Quan lớn Trà Vong thu hút đông đảo người dân tham gia. (Ảnh: Xã Trà Vong cung cấp)

Về Tây Ninh viếng Đền thờ Quan lớn Trà Vong

Trong những điểm du lịch thu hút du khách ở Tây Ninh, Đền thờ Quan lớn Trà Vong là nơi nhiều người chọn đến để cúng viếng các vị tiền hiền, chiêm ngưỡng kiến trúc, lắng nghe những câu chuyện âm vang từ lịch sử. Đền thờ được xây trên gò đất cao, cấu trúc 3 gian, hình chữ nhị, tường xây gạch, mái lợp ngói âm dương tuy quen mà lạ…