Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phục vụ phát triển kinh tế Thủ đô

Với tiềm năng, lợi thế, thành phố Hà Nội đã xác định mục tiêu phát triển khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo thật sự trở thành động lực chủ yếu phát triển kinh tế-xã hội.
Ảnh minh họa: Dây chuyền sản xuất thuốc tại Công ty cổ phần Dược phẩm CPC1 Hà Nội. Ảnh: Báo Hanoimoi
Ảnh minh họa: Dây chuyền sản xuất thuốc tại Công ty cổ phần Dược phẩm CPC1 Hà Nội. Ảnh: Báo Hanoimoi

Điều này góp phần xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, nghiên cứu khoa học, chuyển giao và phát triển công nghệ hàng đầu của cả nước, tiến tới là trung tâm khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo của khu vực Đông Nam Á trong một số lĩnh vực.

Nhiều năm qua, các hoạt động nghiên cứu khoa học và công nghệ trên địa bàn Hà Nội ngày càng bám sát vào thực tiễn và nhu cầu của các ngành, địa phương, doanh nghiệp. Các nhiệm vụ có tính cấp thiết, ứng dụng cao phục vụ phát triển sản xuất, kinh doanh, phát triển kinh tế-xã hội cũng được xác định và lựa chọn. Theo đó, các sở, ngành, quận, huyện của thành phố đã quan tâm chỉ đạo công tác ứng dụng khoa học và công nghệ, chuyển đổi số trong các lĩnh vực và địa bàn quản lý.

Hoạt động ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý hành chính nhà nước, xây dựng thương hiệu, nhãn hiệu cho sản phẩm nông nghiệp, sản phẩm chủ lực, công tác tiêu chuẩn-đo lường-chất lượng, an toàn bức xạ và hạt nhân đã được quan tâm, đi vào chiều sâu, đạt nhiều kết quả tốt.

Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội Nguyễn Hồng Sơn cho biết: Năm 2023, hoạt động của Sở đã có nhiều khởi sắc, đổi mới nội dung và hình thức hoạt động với nhiều kết quả, sản phẩm có tính mới hoặc đi vào chiều sâu, như: Đề án “Xây dựng mạng lưới sáng kiến Hà Nội” kết nối chính quyền-các nhà khoa học để phát huy chất xám; Hà Nội đã phát triển được 154 doanh nghiệp khoa học và công nghệ, đứng đầu cả nước; trên 90% số đề tài và 100% số dự án sản xuất thử nghiệm được ứng dụng vào thực tiễn...

Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Nguyễn Hoàng Giang đánh giá, hoạt động khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo đã có những đóng góp quan trọng đối với phát triển kinh tế-xã hội của đất nước, trong đó có vai trò quan trọng của hoạt động khoa học, công nghệ địa phương mà Hà Nội là một điểm sáng với vai trò là Thủ đô và đầu tàu, cực tăng trưởng kinh tế.

Thời gian tới, Hà Nội cần bám sát chương trình hành động, phát triển kinh tế-xã hội của thành phố, Nghị quyết Vùng Đồng bằng sông Hồng và Vùng Thủ đô, Chiến lược phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giai đoạn 2021-2030, Kế hoạch ngành khoa học và công nghệ giai đoạn 2021-2025, triển khai, hoàn thành các nhiệm vụ cụ thể mang màu sắc Thủ đô; phối hợp chặt chẽ với các đơn vị của Bộ Khoa học và Công nghệ triển khai các chương trình phối hợp giữa Bộ và thành phố...

Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Lê Hồng Sơn cho rằng, Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội cần phối hợp với các sở, ngành, địa phương tăng cường cơ chế đặt hàng các nhiệm vụ khoa học, công nghệ; đưa các đề tài, công trình nghiên cứu ứng dụng vào thực tế; hoàn thành, đưa vào vận hành Sàn giao dịch công nghệ Hà Nội; đề xuất phương án đưa Dự án Trung tâm nghiên cứu chuyển giao công nghệ và giám định công nghệ tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc đi vào hoạt động...

Bên cạnh đó, việc phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Hà Nội vẫn còn những khó khăn, rào cản chưa được tháo gỡ, như: Vấn đề xử lý tài sản là kết quả của nhiệm vụ khoa học và công nghệ có sử dụng ngân sách nhà nước; hoạt động của Quỹ phát triển khoa học và công nghệ; chính sách về đổi mới sáng tạo; việc khai thác tiềm năng, nguồn lực chất xám của đội ngũ trí thức trên địa bàn Thủ đô...

Các cơ chế, chính sách cho hoạt động khoa học và công nghệ của Hà Nội tuy đã được cải thiện nhưng ở một số lĩnh vực vẫn bộc lộ hạn chế, dẫn đến chưa phát huy hết tiềm năng, thế mạnh, các nguồn lực của Thủ đô.

Một số chuyên gia đánh giá, để đưa Hà Nội trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo của quốc gia và khu vực cần phải có những cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội, đột phá; huy động mọi nguồn lực, khai thác hiệu quả tiềm năng, thế mạnh của Thủ đô. Theo đó, thành phố Hà Nội đã xin ý kiến các bộ, ngành Trung ương để trình Quốc hội sửa đổi Luật Thủ đô năm 2012 với những nội dung về vị trí, vai trò; tổ chức chính quyền; tài chính, ngân sách, huy động nguồn lực đầu tư; xây dựng, quản lý, bảo vệ Thủ đô và liên kết vùng Thủ đô.

Trong đó có những nội dung quan trọng về phát triển khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; phát triển khu công nghệ cao... Hình thành mô hình thử nghiệm có kiểm soát nhằm tạo đột phá về cơ chế để Hà Nội có thể tổ chức thử nghiệm các sản phẩm, dịch vụ hay mô hình kinh doanh mới, nhiều tiềm năng, nhất là trong lĩnh vực khoa học và công nghệ.

Cơ chế thử nghiệm có những giới hạn nhất định về thời gian, không gian, phạm vi hoạt động, việc giám sát thực hiện; quy định một số vấn đề mang tính nguyên tắc về thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm và huy động các nguồn vốn hợp pháp khác để thúc đẩy, ươm tạo doanh nghiệp trong một số lĩnh vực trọng điểm về khoa học và công nghệ của Hà Nội... Từ đó, sẽ khai thông các điểm nghẽn, góp phần phát triển toàn diện khoa học và công nghệ, đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thật sự trở thành đột phá, động lực thúc đẩy tăng trưởng, phát triển kinh tế-xã hội của đất nước.

Có thể bạn quan tâm

Hoạt động tại phòng thí nghiệm Trường đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội. (Ảnh: Diệp Ngọc)

Chiến lược công nghệ lượng tử nhằm bảo vệ chủ quyền công nghệ, tích hợp không gian số toàn cầu

Sau 18 tháng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, công nghệ lượng tử được đặt ở vị trí trung tâm, cụ thể hóa trong Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược theo Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Nhiều hành vi thường xuất hiện trong các vụ lừa đảo công nghệ cao tăng mạnh mức xử phạt.

Tăng mức xử phạt hàng loạt thủ đoạn lừa đảo công nghệ cao

Từ 1/7/2026, Nghị định 174/2026/NĐ-CP có hiệu lực, thay thế nhiều quy định của Nghị định 15/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử. Đáng chú ý, nhiều hành vi thường xuất hiện trong các vụ lừa đảo công nghệ cao... đã tăng mạnh mức xử phạt.

Một hội nghị của Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) trao đổi về công tác thanh tra xử lý vi phạm bản quyền về sở hữu công nghiệp.

Bước chuyển trong tư duy chính sách về sở hữu trí tuệ

Kết luận 51-KL/TW của Bộ Chính trị về đẩy mạnh công tác sở hữu trí tuệ phục vụ phát triển kinh tế-xã hội trong tình hình mới đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy chính sách, đưa sở hữu trí tuệ từ công cụ bảo hộ quyền thành nguồn lực phát triển quốc gia, gắn với yêu cầu hoàn thiện thể chế và tổ chức thực thi đồng bộ.

Diễn đàn châu Âu-châu Phi nhằm tăng cường hợp tác trong kỷ nguyên số. (Ảnh: ACCORD)

Đối phó thách thức tin giả

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra nhiều cơ hội thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, song cũng tạo ra những thách thức lớn. Nguy cơ lan truyền thông tin sai lệch gia tăng không chỉ ở những khu vực công nghệ chưa phát triển đồng đều như châu Phi mà ở cả những nơi đã phát triển mạnh mẽ như châu Âu. 

Tiến sĩ Hoàng Lương trao đổi với nhóm nghiên cứu về kết quả xử lý nước thải bằng công nghệ EBB (Ảnh: LƯƠNG HIẾU)

Ứng dụng “gạch sinh học” xử lý nước thải

Việc xử lý nước thải tại các khu dân cư, làng nghề, trang trại chăn nuôi ở Việt Nam gặp nhiều khó khăn như chi phí đầu tư cao, công nghệ xử lý phức tạp do nhiều loại nước thải đan xen và khó vận hành ở quy mô nhỏ…

Hoạt động nghiên cứu, thực hành tại Trường đại học Phenikaa. (Ảnh: VŨ THƠM)

Mô hình hợp tác “3 nhà” trong phát triển khoa học, công nghệ

Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là sự nghiệp của toàn dân, toàn hệ thống chính trị; trong đó, người dân và doanh nghiệp là trung tâm, chủ thể; nhà khoa học là nhân tố then chốt; Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, dẫn dắt và thúc đẩy.

Xã Phụng Hiệp, thành phố Cần Thơ lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Chuyển đổi số - “chìa khóa” vận hành hiệu quả chính quyền cơ sở

Thực hiện chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo trong hoạt động của các cơ quan trong hệ thống chính trị theo yêu cầu đặt ra tại Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị đã từng bước góp phần tạo đột phá trong xây dựng và vận hành chính quyền nhân dân.

Nông dân tham gia dự án hỗ trợ kinh doanh nông hộ tại Cao Bằng (Ảnh: VIỆT HÀ)

Chuyển giao công nghệ, đổi mới tư duy sản xuất

Chuyển giao khoa học và công nghệ đang góp phần đổi mới tư duy sản xuất, hình thành nhiều mô hình kinh tế và nâng cao năng lực công nghệ tại địa phương. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả cao hơn, hoạt động này cần được đổi mới theo hướng gắn chặt với thị trường, doanh nghiệp và mục tiêu tăng trưởng.

Quang cảnh sự kiện Shopee Brands And Creators Summit 2026.

AI trở thành động lực tăng trưởng mới của thương mại điện tử

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển của thương mại điện tử, không chỉ góp phần nâng cao trải nghiệm mua sắm, mà còn hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu vận hành, mở rộng tiếp cận khách hàng và nâng cao năng lực cạnh tranh trong môi trường số.

Nghiên cứu khoa học tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

Triển khai Nghị quyết 57: Tạo đột phá trong phát triển và trọng dụng nhân tài khoa học

Sau 18 tháng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, nhiều kết quả quan trọng đã tạo nền tảng cho phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, để tạo đột phá tăng trưởng, yêu cầu cấp bách hiện nay là xây dựng đội ngũ nhân lực chất lượng cao đủ năng lực làm chủ các công nghệ chiến lược.

Hội thảo “Kết nối 3 nhà - Huy động nguồn lực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phục vụ phát triển kinh tế-xã hội thành phố Huế” diễn ra chiều 2/7 tại Huế.

Huế kích hoạt nền tảng số kết nối “3 nhà”: Biến bài toán thực tiễn thành động lực đổi mới sáng tạo

Từ quản lý đô thị thông minh, bảo tồn di sản đến phát triển kinh tế số, thành phố Huế đang đứng trước nhiều bài toán lớn cần lời giải. Nền tảng số kết nối “3 nhà” vừa được Huế ra mắt kỳ vọng sẽ tạo cơ chế liên kết thực chất giữa Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp để thúc đẩy phát triển.

Hoạt động nghiên cứu tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. (Ảnh: MẠNH XUÂN)

Chú trọng công tác nghiên cứu khoa học cơ bản

Trong đột phá phát triển khoa học, công nghệ, nghiên cứu khoa học cơ bản được xác định là nền móng tri thức, vấn đề chiến lược, liên quan trực tiếp đến mô hình phát triển, năng lực tự chủ và vị thế quốc gia.