"Hướng ngoại" từng là phép thử duy nhất
Có lẽ, một trong những hoạt động hướng ra thế giới của nhạc nhẹ Việt Nam khiến giới truyền thông săn đón nhiều nhất là sự kiện Coming to America (Đến nước Mỹ, năm 2004) của ca sĩ Mỹ Linh. Từng chuyển động của sự kiện này đều được báo chí theo sát, từ việc lý do có hợp đồng, đến việc học tiếng Anh của ca sĩ, bài hát nào sẽ được chọn, khi nào sang Mỹ thu âm,... Mọi chuyện tưởng đã tốt đẹp sau khi cô "Coming to America" thật sự. Nhưng cho đến nay, dự án này vẫn để ngỏ thông tin về việc hoàn tất. Mỹ Linh có vẻ cũng đã dừng lại những ước mơ tấn công thị trường nước ngoài, yên tâm làm một "diva" trong nước.
Trước Mỹ Linh, ca sĩ Hồng Hạnh từng phát hành album My ịrst Memorial Concert ở Nhật Bản (tháng 4 - 2003). Trong album, một số ca khúc trữ tình Nhật Bản nổi tiếng được chuyển lời sang tiếng Việt. Mặc dù có chồng là một doanh nhân người Nhật làm điểm tựa vững vàng, Hồng Hạnh cũng nhận thấy việc thu hút được thị trường âm nhạc này là điều gần như không tưởng. Cho đến nay, đó là đĩa nhạc duy nhất của cô dành cho thị trường này.
"Hướng ngoại" một cách bài bản hơn...
Đức Tuấn là một ca sĩ từng gây chú ý lớn bởi sự táo bạo của anh: hát opera và tìm kiếm thành công theo mô hình sân khấu nhạc kịch giải trí Broadway, Mỹ. Anh rèn luyện tiếng Anh, mời ca sĩ opera nước ngoài về rèn luyện thanh và sau 5 năm, tháng 5- 2008, anh làm một show diễn nhỏ ở phòng trà như một phép thử. Năm 2009, đĩa nhạc Music of the Night - the Broadway, được hoàn thành với 11 khúc opera từ các vở nhạc kịch nổi tiếng. Một liveshow đồng thời được tổ chức với nhạc trưởng người Anh, ca sĩ cộng tác người Ca-na-đa, chuyên gia âm thanh người Ai-rơ-len,... Được biết, album của anh cũng được phát hành ở Hồng Công (Trung Quốc) và Ca-na-đa, nhưng có lẽ, do mức độ thành công là rất khiêm tốn nên về sau, thông tin cụ thể về việc phát hành ở nước ngoài không hề có trên truyền thông trong nước. Đã bốn năm trôi qua, khởi đầu đó dường như chưa có bước tiếp nối.
Trở lại với Mỹ Tâm. Năm 2006, cô mở màn tấn công vào thị trường Hàn Quốc bằng việc sang đó thu âm và phát hành album Vút bay. Các chuyến đi đều đặn sang Hàn Quốc biểu diễn, làm đại diện cho một thương hiệu kinh doanh của Hàn Quốc tại Việt Nam, thu âm ở Hàn Quốc cho đĩa nhạc tiếng Việt hoàn thiện hơn và tiếp đó là giành được giải thưởng âm nhạc của Hàn Quốc, hãng Mnet (hạng mục ca sĩ châu Á xuất sắc nhất, năm 2012). Mức độ phủ sóng của Mỹ Tâm trong nước không có gì phải bàn. Chính vì thế, cô phù hợp với tiêu chí bình chọn của MTV châu Âu là về "mức độ phổ biến hình ảnh và hoạt động của ca sĩ".
Tùng Dương cũng là một ca sĩ tỏ ra bài bản trên con đường tiến ra thế giới. Anh chọn jazz nhưng phủ đậm trong dòng nhạc ấy yếu tố bản sắc. Biểu hiện rõ nét nhất là anh mời nhạc sĩ Việt kiều Nguyên Lê, tay guitar jazz cự phách tầm cỡ châu Âu hợp tác làm đĩa và liveshow, đồng thời anh kỹ lưỡng trong việc chọn ca khúc mới nhưng đậm yếu tố âm nhạc dân gian dân tộc. Trước đó, anh qua Đức, Pháp thu âm đĩa nhạc để phát hành trong nước là chính. Anh cũng được mời biểu diễn với một số ban nhạc jazz nước ngoài khi họ có dịp sang Việt Nam giao lưu. Như vậy cũng có thể phần nào cho thấy cách đi của Dương là không vội vàng, mà có chiến lược với đích nhắm là thị trường châu Âu.
...Nhưng liệu có thành công?
Rõ ràng là cho đến thời điểm này, việc tìm cách đi ra thế giới của ca sĩ Việt Nam vẫn hoàn toàn là nỗ lực của cá nhân từng người. Chính vì thế, thành công đến với họ càng không dễ dàng, khoảng cách giữa hy vọng và thực tiễn vẫn vô cùng lớn. Hãy lấy ví dụ từ Kpop Hàn Quốc: Thành công của Kpop nằm trong chủ trương lớn của chính phủ nước này là tạo ra Làn sóng Hàn Quốc (Hallyu) từ nửa cuối thập niên 1990, phủ lên toàn thế giới, bắt đầu từ phim truyền hình. Mục tiêu của họ là dùng văn hóa nghệ thuật đại chúng làm bàn đạp cho phát triển quan hệ và đầu tư kinh tế lâu dài. Trên nền tảng chính sách rõ ràng, ổn định ấy, nhạc nhẹ và phim truyền hình Hàn Quốc đã nhanh chóng xuất khẩu thành công cho dù họ không nhất thiết phải hát tiếng Anh hay luyện jazz, opera khổ công như ca sĩ ta.
Hy vọng là tới đây, các chính sách đầu tư cho văn hóa nghệ thuật nói chung, cho sự phát triển của nhạc nhẹ Việt Nam nói riêng có những thay đổi mang tính chiến lược, tạo điều kiện cho những nỗ lực nghiêm túc của các nghệ sĩ giàu khát vọng chinh phục, góp phần thúc đẩy sự quảng bá văn hóa Việt Nam ra với thế giới.
