Vượt khó trong chiến tranh
Năm 1946, sau khi chính quyền cách mạng được thiết lập tại Vùng mỏ, phong trào thể thao bắt đầu nở rộ tại các khu vực trọng điểm như Mạo Khê, Cẩm Phả, Hòn Gai. Đây là những nơi có phong trào công nhân mạnh mẽ, góp phần vào cuộc kháng chiến chống Pháp. Trong bối cảnh đất nước đang trong giai đoạn cam go, thể thao trở thành công cụ hữu hiệu để cổ vũ tinh thần yêu nước, đoàn kết quân dân, rèn luyện thể chất và bồi dưỡng ý chí chiến đấu.
Sau năm 1954, phong trào thể dục thể thao ở Quảng Ninh được mở rộng về quy mô và hình thức, gắn với nhiệm vụ xây dựng miền bắc xã hội chủ nghĩa. Ở các khu mỏ, các đội thể thao phong trào được thành lập trong công nhân, như tại các mỏ Cọc Sáu, Hà Tu, Hà Lầm, Mạo Khê… Các địa phương vùng nông thôn ở Đông Triều, Quảng Yên cũng bắt đầu tổ chức các giải bóng chuyền, bóng đá thanh niên, điền kinh cơ sở, kết hợp chặt chẽ với phong trào “Toàn dân rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại”.
Năm 1967, tỉnh Quảng Ninh tổ chức Đại hội Thể dục thể thao toàn tỉnh lần thứ nhất, đánh dấu một bước phát triển mới của thể thao địa phương. Đây là dịp để các huyện, thị xã thể hiện kết quả phong trào rèn luyện và là nền tảng để tuyển chọn lực lượng vận động viên thi đấu tại các giải cấp khu vực, quốc gia.
Sau năm 1975, đất nước vừa thống nhất, đời sống kinh tế còn nhiều khó khăn, song phong trào thể thao quần chúng vẫn được duy trì ở nhiều địa phương. Nhiều môn thể thao dân tộc như vật cổ truyền, đẩy gậy, bắn nỏ, kéo co… tiếp tục phát triển trong các dịp lễ hội vùng cao ở Bình Liêu, Tiên Yên, Ba Chẽ.
Ở Vùng mỏ, phong trào bóng đá, bóng bàn trong công nhân được các đơn vị như Công ty Than Cọc Sáu, Than Vàng Danh duy trì thường xuyên.
Dù điều kiện vật chất còn hạn chế, tỉnh vẫn cử vận động viên thi đấu tại các kỳ Hội khỏe Phù Đổng và Đại hội Thể dục thể thao toàn quốc và giành huy chương ở các môn võ thuật, điền kinh, bơi lội.
Trong suốt những năm tháng chiến tranh, mặc dù với cơ sở vật chất thiếu thốn, phong trào thể dục thể thao vẫn được duy trì và phát triển rộng khắp. Các môn thể thao như bóng đá, bóng chuyền, điền kinh, bơi lội, võ thuật… từng bước hình thành và lan tỏa trong đời sống công nhân, cán bộ và nhân dân. Đây chính là giai đoạn đặt nền móng cho sự phát triển của thể thao Quảng Ninh, tạo ra lực lượng nòng cốt và hình thành phong trào quần chúng rộng rãi.
Bước sang thời kỳ đổi mới, thể thao Quảng Ninh có sự chuyển biến rõ rệt cả về tổ chức, phương thức hoạt động và định hướng phát triển. Công tác đào tạo vận động viên được quan tâm theo hướng bài bản, hệ thống thi đấu được duy trì thường xuyên, đồng thời nhiều cơ chế, chính sách được ban hành nhằm tạo điều kiện cho vận động viên và huấn luyện viên phát triển lâu dài. Phong trào thể dục thể thao quần chúng tiếp tục được mở rộng, trở thành một trong những yếu tố quan trọng nâng cao chất lượng đời sống nhân dân và tạo nền tảng cho thể thao thành tích cao.
Khát vọng vươn cao của thể thao Quảng Ninh
Tỉnh Quảng Ninh xác định, phát triển thể thao trước hết là vì con người. Không chỉ đào tạo vận động viên, mà nâng cao thể chất, tầm vóc, xây dựng lối sống lành mạnh cho toàn dân. Thể thao gắn với giáo dục, văn hóa, trở thành nền tảng cho chất lượng nguồn nhân lực trong tương lai.
Trên cơ sở đó, thể thao Quảng Ninh đã có bước phát triển mạnh mẽ về thành tích thi đấu, từng bước khẳng định vị thế trong hệ thống thể thao quốc gia. Trong giai đoạn 2021-2025, thể thao Quảng Ninh ghi nhận bước phát triển mạnh mẽ về thành tích thi đấu tại các giải quốc gia, khu vực và quốc tế.
Đặc biệt, tại các lần tham dự SEA Games, các vận động viên của Quảng Ninh cùng đội tuyển quốc gia Việt Nam thi đấu xuất sắc và giành được nhiều huy chương ở các thứ hạng như vàng, bạc, góp phần cùng đội tuyển Việt Nam giành vị trí cao toàn đoàn tại các kỳ SEA Games.
Năm 2025, các vận động viên Quảng Ninh tham gia đội tuyển Quốc gia tham dự 12 giải quốc tế đã giành 36 huy chương trong đó có 18 Huy chương Vàng, 16 Huy chương Bạc và 14 Huy chương Đồng.
Nổi bật là vận động viên Nguyễn Hữu Toàn môn Vovinam đoạt Huy chương Vàng tại Giải vô địch Vovinam thế giới 2025; Lý Thị Thủy môn Đua thuyền đoạt 2 Huy chương tại Giải Canoeing Marathon vô địch châu Á và 2 Huy chương Vàng tại Giải Cup Canoeing châu Á, 1 Huy chương Bạc tại Giải Canoeing vô địch U23 châu Á 2025; Đặng Thị Tâm môn Lặn đoạt 3 Huy chương Vàng tại Giải vô địch trẻ châu Á,... Những gương mặt này không chỉ là điểm sáng về chuyên môn, mà còn cho thấy hiệu quả rõ rệt của quá trình đầu tư bài bản, có trọng tâm của tỉnh trong thời gian qua.
Ông Nguyễn Thanh Tùng, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quảng Ninh chia sẻ: Hằng năm, tỉnh Quảng Ninh đóng góp hàng chục vận động viên, huấn luyện viên vào đội tuyển quốc gia, tham gia thi đấu tại các kỳ SEA Games, ASIAD và các giải quốc tế và giành nhiều huy chương cho thể thao Việt Nam. Điều này khẳng định, thể thao Quảng Ninh không chỉ phát triển trong phạm vi địa phương, mà đã trở thành một bộ phận quan trọng trong hệ thống thể thao thành tích cao của cả nước.
Có thể thấy, cùng với việc hoàn thiện hệ thống đào tạo, tỉnh Quảng Ninh đã đặc biệt quan tâm và chủ động ban hành nhiều cơ chế, chính sách đặc thù đối với thể thao thành tích cao, nhất là các chế độ đãi ngộ dành cho huấn luyện viên và vận động viên.
Giai đoạn 2021-2025, tỉnh đã khen thưởng cho hơn 9.200 lượt huấn luyện viên, vận động viên đạt thành tích tại các giải thể thao quốc gia và quốc tế với số tiền thưởng hơn 38 tỷ đồng từ ngân sách. Đây cũng chính là tạo động lực quan trọng để các vận động viên yên tâm tập luyện, thi đấu và gắn bó lâu dài với thể thao tỉnh nhà.
Ngoài nguồn lực đầu tư cho thể dục thể thao được duy trì ổn định, thì nguồn lực từ xã hội hóa và sự tham gia của doanh nghiệp, các tổ chức đã đầu tư, nâng cấp hệ thống cơ sở vật chất ngày càng đồng bộ, hiện đại.
Tỉnh đã bố trí khoảng 2.000 tỷ đồng từ ngân sách để đầu tư xây dựng các công trình thể thao trọng điểm, mua sắm trang thiết bị phục vụ công tác đào tạo, huấn luyện và tổ chức thi đấu. Nổi bật Khu liên hợp Thể thao tỉnh tại phường Tuần Châu, sân vận động Cẩm Phả góp phần nâng cao chất lượng đào tạo vận động viên và năng lực đăng cai các giải đấu lớn và các sự kiện thể thao chuyên nghiệp.
Hệ thống cơ sở vật chất được đầu tư đồng bộ, hiện đại, từ sân vận động, nhà thi đấu đến các Trung tâm văn hóa thể thao các địa phương, doanh nghiệp. Đó không chỉ là thành quả, mà còn là nền tảng để Quảng Ninh chuyển mình từ phát triển phong trào sang phát triển chiến lược, bài bản và bền vững.
Song song với việc đầu tư cho thể thao thành tích cao, thể thao Quảng Ninh đang từng bước khẳng định vai trò trong phát triển kinh tế-xã hội, đặc biệt là gắn với du lịch.
Nhiều sự kiện thể thao quy mô lớn được tỉnh đăng cai và tổ chức đã tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ, như Giải đua thuyền buồm Clipper Race, Cuộc thi sáng tạo Robot châu Á-Thái Bình Dương ABU Robocon 2024; Giải Cờ vua đại kiện tướng, kiện tướng quốc tế Quảng Ninh lần thứ II năm 2025; Giải Taekwondo Cảnh sát châu Á mở rộng 2024, Ngày Quốc tế Yoga,... cùng nhiều giải thể thao trong nước và quốc tế. Qua đó góp phần quảng bá hình ảnh Quảng Ninh, thu hút du khách và thúc đẩy các ngành dịch vụ phát triển.
“Giải Marathon Di sản Hạ Long đã khẳng định cho xu hướng phát triển kinh tế thể thao. Giải đấu thu hút hàng nghìn vận động viên trong nước và quốc tế, với cung đường chạy gắn liền với các danh thắng của Vịnh Hạ Long. Không chỉ dừng lại ở hoạt động thể thao, sự kiện này đã trở thành một sản phẩm du lịch đặc trưng, kết nối thể thao với du lịch, dịch vụ, đóng góp thiết thực vào phát triển kinh tế địa phương”, ông Nguyễn Thanh Tùng chia sẻ thêm.
Nhìn lại chặng đường 80 năm, có thể thấy thể thao Quảng Ninh đã phát triển toàn diện từ phong trào quần chúng đến thể thao thành tích cao, từ hoạt động rèn luyện sức khỏe đến một lĩnh vực có đóng góp trực tiếp vào phát triển kinh tế-xã hội.
Với tư duy đổi mới, tầm nhìn chiến lược và quyết tâm mạnh mẽ, Quảng Ninh đang từng bước khẳng định vị thế không chỉ là điểm sáng của thể thao Việt Nam, mà còn là trung tâm thể thao năng động của khu vực, đồng thời tiếp tục vươn xa, đóng góp vào một Việt Nam khỏe mạnh, bản lĩnh và hội nhập.
