Chùa Bà Tấm được xây dựng vào năm 1115, gắn liền với tên tuổi, cuộc đời và sự nghiệp của Nguyên Phi Ỷ Lan - Lê Thị Yến, người con quê hương Thuận Thành, Bắc Ninh, nay là xã Dương Xá, huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội. Bà là phi tần của Vua Lý Thánh Tông, mẹ ruột của Vua Lý Nhân Tông.
Trong cuộc đời bà, có hai lần bà đứng ra nhiếp chính. Lần đầu là khi Vua Lý Thánh Tông đánh giặc phương Nam; lần thứ hai là khi Vua Lý Nhân Tông còn nhỏ tuổi. Trong hai lần nhiếp chính, Nguyên Phi Ỷ Lan đã để lại những dấu ấn quan trọng trong hoàng triều nhà Lý, giúp đất nước hưng thịnh, nhân tâm hoà hợp. Đặc biệt, ở lần nhiếp chính thứ hai, bà đã lãnh đạo nhân dân đánh thắng giặc Tống xâm lược. Sau khi qua đời, bà được lập đền thờ tại chùa Bà Tấm - một trong những công trình tôn giáo nổi tiếng do chính bà lập nên, góp phần thúc đẩy Phật giáo phát triển.
Với lịch sử hình thành lâu đời cũng kiến trúc độc đáo, chùa Bà Tấm - đền thờ Nguyên phi Ỷ Lan là một trong những cụm di tích nổi tiếng trên địa bàn Thủ đô, là nơi nhân dân tưởng nhớ người phụ nữ có công lớn trong xây dựng đất nước dưới triều Lý. Những di vật nổi bật tại di tích như: Đôi tượng sư tử đá thời Lý, Khám thờ gỗ sơn son thếp vàng thời Mạc được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật quốc gia năm 2020.
Để phục vụ nhu cầu tham quan di tích của nhân dân, UBND huyện Gia Lâm đã đầu tư dự án công trình hạ tầng kỹ thuật chùa Bà Tấm. Công trình được triển khai từ tháng 3 đến 7/2020 với tổng mức đầu tư là gần 38 tỷ đồng, cho các hạng mục: Cải tạo hạ tầng khuôn viên, tạo dựng cảnh quan ao sen, xây mới đường đi, bãi đỗ xe, hệ thống thoát nước, bố trí cây xanh, hệ thống chiếu sáng… bảo đảm chất lượng, tiến độ đề ra.
Trong thời gian tới, huyện Gia Lâm dự kiến tiếp tục triển khai việc tu bổ, tôn tạo đền thờ trong khuôn viên di tích, với tổng kinh phí ước tính khoảng 12 tỷ đồng, nhằm xây dựng khu vực trở thành một trong những điểm du lịch văn hóa hấp dẫn, phục vụ nhu cầu tâm linh tín ngưỡng của nhân dân địa phương và du khách.
