Trong không khí trang nghiêm, thành kính, chương trình nghệ thuật chào mừng lễ hội mở đầu bằng các tiết mục ca ngợi quê hương, đất nước, truyền thống văn hóa dân tộc và hình tượng Công chúa Huyền Trân - người phụ nữ Việt Nam tiêu biểu cho đức hy sinh, lòng yêu nước và tinh thần phụng sự dân tộc.
Đặc biệt, trích đoạn cải lương "Ni sư Hương Tràng" (pháp danh tu hành của Công chúa Huyền Trân) đã tái hiện xúc động hình ảnh bà, góp phần làm nổi bật giá trị lịch sử, văn hóa và nhân văn của lễ hội.
![ndo_br_1jpd5a7cb-3q8ak1.jpg](https://cdn.nhandan.vn/images/e8127147998c197276ac812216d35358f9b34a646755b145d881ce6fe65a90ae8fc3394a44581bda3a3a82098a3900bd0b482c29347cd3f8aa45a7acd9c299f2/ndo_br_1jpd5a7cb-3q8ak1.jpg.avif "Trích đoạn cải lương "Ni sư Hương Tràng" do các nghệ sĩ Nhà hát Sân khấu truyền thống Quốc gia Việt Nam thể hiện.")
Tiến sĩ Bùi Hữu Dược, nguyên Vụ trưởng Vụ Phật giáo, Ban Tôn giáo Chính phủ nhấn mạnh, ngày 8/4 âm lịch hằng năm không chỉ là dịp kính mừng Đại lễ Phật đản của Phật tử toàn thế giới, mà còn là ngày đặc biệt với người Việt Nam. Đó là lúc nhân dân tưởng nhớ 686 năm ngày mất của Thần mẫu Huyền Trân Công chúa. Theo ông, sự hy sinh và đóng góp của bà đã được lịch sử ghi nhận, được nhân dân tôn kính như một vị Thần mẫu.
Tại Chùa Hổ Sơn, ngày 9/4 âm lịch được chọn làm ngày giỗ của bà. Đông đảo nhân dân, dòng họ cùng du khách thập phương về dâng hương, chiêm bái trong dịp lễ hội thường niên.
Theo sử sách, Huyền Trân Công chúa (1287-1340) là con gái Phật hoàng Trần Nhân Tông và Khâm Từ Bảo Thánh Hoàng thái hậu, em gái vua Trần Anh Tông. Năm 1306, khi vừa tròn 19 tuổi, vì lợi ích của dân tộc, bà vâng lệnh vua cha kết hôn với vua Champa là Chế Mân.
Một năm sau, vua Chế Mân qua đời, Huyền Trân Công chúa trở về Đại Việt, xuất gia thọ Bồ Tát giới với Thiền sư Bảo Phác tại núi Trâu Sơn (Bắc Ninh ngày nay) với pháp danh Hương Tràng. Sau đó, bà về tu hành tại chùa Hổ Sơn, thuộc xã Liên Minh (tỉnh Ninh Bình) cho đến cuối đời.
Trải qua nhiều thế kỷ, việc thờ phụng Huyền Trân Công chúa vẫn được nhân dân nhiều nơi duy trì. Tham dự khai hội Chùa Hổ Sơn, Giáo sư sử học Lê Văn Lan cho biết: “Chùa Hổ Sơn trước hết là một danh lam thắng cảnh của địa phương. Ngôi chùa có địa thế và kiến trúc đẹp giữa vùng đồng bằng trù phú. Và đặc biệt, đây là nơi công chúa Huyền Trân sau khi rời Chiêm quốc trở về đã lập am thờ Phật và hóa thân. 700 năm đã qua, nàng công chúa thời nhà Trần được lịch sử ghi danh, hậu nhân kính ngưỡng với công lao mang về hai châu Ô, Lý. Nhưng sứ mệnh của bà còn lớn hơn nhiều, không chỉ là cầu nối, sự bang giao, hòa hảo giữa nước Đại Việt ta và Chiêm quốc, bà còn trở thành một ni sư, thực hành thập thiện, giúp đỡ nhân dân, dạy nghề, dựng chùa, lan tỏa tinh thần, giá trị Phật giáo.”
Sau màn đánh trống khai hội là chương trình hoa đăng, hay nghi lễ truyền đăng, mang ý nghĩa tinh thần “trao đèn nối đuốc”, lan tỏa chánh pháp, ánh sáng trí tuệ tới các Phật tử và đi khắp muôn nơi.
Về dự hội và hân hoan trong lễ dâng hương, Phật tử Nguyễn Thị Thúy Nga (phường Hoàn Kiếm, Hà Nội) chia sẻ: “Mỗi ngọn hoa đăng được thắp lên và thả xuống dòng nước tại ngôi chùa cổ kính này là một nén tâm hương dâng lên để tưởng nhớ, tri ân tấm lòng bồ tát và công ơn to lớn của Huyền Trân Công chúa. Ánh lung linh của ngọn đèn như lời nhắc nhở thế hệ sau luôn ghi nhớ, trân trọng những hy sinh của các bậc tiền nhân để chúng ta có được cuộc sống hòa bình, vẹn toàn sông núi. Cuộc đời Công chúa Huyền Trân gắn liền với tâm nguyện hòa hiếu giữa các dân tộc. Do đó, lễ thả hoa đăng tại nơi thờ bà mang theo lời cầu nguyện tha thiết cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, đất nước thanh bình và nhân dân lạc nghiệp.”
Sau lễ khai mạc, lễ hội tiếp tục với các hoạt động văn hóa, tâm linh phong phú diễn ra trong ngày 25/5 như lễ dâng hương và rước kiệu truyền thống từ Đền thờ Huyền Trân Công chúa cùng hai đình làng Hổ Thượng, Hổ Hạ; các màn biểu diễn truyền thống như múa rồng, múa lân, múa sư tử; rước kiệu, cờ các loại, kiệu hoa rước Phật đản sanh, rước linh vị, kiệu rước nhị vị và các đoàn tế…
Đến với Lễ hội Chùa Hổ Sơn năm 2026, nhân dân và du khách thập phương không chỉ được thành tâm lễ Phật cầu mong sức khỏe, bình an, được tìm hiểu thêm về cuộc đời của Công chúa Huyền Trân - người con gái Đại Việt đã dâng trọn tuổi thanh xuân của mình để đem lại hòa bình thịnh trị và mở mang bờ cõi cho đất nước, mà còn có dịp khám phá, vãn cảnh trong không gian linh thiêng, thanh tịnh của ngôi chùa bên chân núi Hổ.
