Tay đảo mật, tay gói cả hương quê
Quy trình để làm nên kẹo cu đơ ngon, giòn, bùi bao gồm bốn công đoạn chính: Đầu tiên là chọn lọc nguyên liệu (gừng, lạc, mật mía, mạch nha, đường đỏ, bánh đa). Tiếp đến là đun hỗn hợp mật mía, mạch nha, đường đỏ cùng với lạc và gừng xay nhuyễn, sau đó đổ hỗn hợp lên bánh đa đã nướng sẵn. Cuối cùng là đóng gói, hoàn thiện sản phẩm.
Kẹo cu đơ Thư Viện luôn được làm từ những nguyên liệu đã được kiểm tra kỹ lưỡng với chất lượng cao nhất. Hạt lạc phải to tròn, dậy mùi khi ăn; gừng được nhập từ xã Can Lộc (tỉnh Hà Tĩnh) luôn có độ tươi thơm nồng ấm; mật mía vị ngọt thanh, không gắt; mạch nha giữ độ quánh vừa đủ; bánh đa phải có độ mỏng và độ giòn thơm đặc trưng. Vì vậy, khâu chọn lọc nguyên liệu được xem là quan trọng nhất.
Nghệ nhân Đặng Thị Thanh - người đã có gần 50 năm duy trì nghề nấu kẹo và phát triển thương hiệu kẹo cu đơ Thư Viện trứ danh tại phường Thành Sen, tỉnh Hà Tĩnh chia sẻ, lạc chính là linh hồn của kẹo cu đơ, vậy nên từng hạt lạc phải được người thợ có kinh nghiệm lâu năm, cùng với sự tỉ mỉ và tinh mắt để nhận ra hạt nào còn non, hạt nào không đủ dinh dưỡng, không đủ độ béo ngậy, thơm giòn.
Giữ lửa nghề trong từng mẻ kẹo cu đơ
Theo lời kể của cô Thanh, trước đây, gia đình cô từng sống ở vùng rừng núi hoang sơ thuộc xã Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh, nay là Hồ Kẻ Gỗ. Đến năm 1972 thì chuyển về thành phố Hà Tĩnh. Những ngày đầu, hoàn cảnh nhà cô rất khó khăn, cả nhà chỉ dựa vào gánh nước nhỏ để mưu sinh. Ngoài những lúc đi học, cô thường phụ bố mẹ bán nước chè xanh cùng kẹo lạc, bánh xốp,... từ đó cô bắt đầu bén duyên với nghề nấu kẹo cu đơ.
Thuở mới bắt đầu nấu kẹo, cô Thanh chỉ một nấu một nồi kẹo rồi gửi bố mẹ bán cả ngày, thậm chí vài ngày mới bán hết. Nhưng nhờ lắng nghe góp ý từ những người cô xem là “khách quý”, từ đó điều chỉnh chất lượng nguyên liệu cùng với việc tinh chỉnh công thức chế biến. Chẳng thế mà sản phẩm kẹo cu đơ Thư Viện ngày càng hoàn thiện và được nhiều người ưa chuộng hơn.
Đối với cô, kẹo cu đơ như đứa con tinh thần đặc biệt, bởi món kẹo này chính là chứng nhân cho những năm tháng cơ cực của cuộc đời cô. Chính vì lẽ đó, ngọn lửa nghề trong cô không bao giờ tắt.
Cho đến hôm nay, cô Thanh vẫn trung thành với cách nấu kẹo truyền thống. Từng mẻ kẹo được cô nấu trên bếp củi, tự tay điều chỉnh lửa và đảo đều cho đến khi đạt độ thơm dẻo mong muốn. Khi hỗn hợp kẹo vừa chín tới thì sẽ đến bước đổ lên bánh đa vừng đen, dàn đều từng lớp để mật thấm đều vào bánh. Chờ nguội bớt, kẹo sẽ được gói lại bằng bao giấy, xếp vào từng hộp nhỏ, sẵn sàng phục vụ thực khách trên mọi miền Tổ quốc. Cô Thanh khẳng định: “Đây chính là điểm tạo nên thương hiệu kẹo cu đơ Thư Viện”.
Suốt nhiều thập kỷ gắn bó với nghề, bằng nỗ lực không ngừng nghỉ, cơ sở sản xuất kẹo cu đơ Thư Viện đã được ghi nhận qua nhiều bằng khen, giấy khen của Hiệp hội Làng nghề Việt Nam. Năm 2023, sản phẩm kẹo cu đơ Thư Viện vinh dự đạt chứng nhận OCOP 3 sao của tỉnh Hà Tĩnh và cô Đặng Thị Thanh được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân quốc gia. Thành quả ấy trở thành nguồn động lực để cô và thế hệ kế cận tiếp tục gìn giữ, phát huy giá trị của đặc sản Hà Tĩnh, đưa hương vị kẹo quê hương vươn xa hơn nữa.
