Theo Euronews, báo cáo mới nhất của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) công bố hôm 5/5 tiết lộ rằng triển vọng kinh tế của châu Âu đã suy giảm đáng kể, bị chi phối bởi những gián đoạn năng lượng liên quan đến chiến sự. Điều này dự báo sẽ kéo theo các điều kiện tài chính thắt chặt hơn.
Quỹ Tiền tệ Quốc tế cho biết nền kinh tế châu Âu vẫn duy trì được khả năng phục hồi nhưng ngày càng dễ bị tổn thương trước các cú sốc bên ngoài trong bối cảnh cuộc khủng hoảng năng lượng gắn liền với cuộc chiến tại Iran và việc đóng cửa eo biển Hormuz.
Tổ chức này hối thúc các cải cách nhanh chóng, bao gồm hoàn thiện thị trường chung Liên minh châu Âu bằng cách kết nối tốt hơn các lưới điện, làm sâu sắc thêm sự hội nhập tài chính và thúc đẩy năng suất.
Giá dầu đã tăng vọt khoảng 70%, trong khi giá khí đốt tại châu Âu vẫn cao hơn khoảng 45% so với mức trước chiến sự. Mặc dù ít nghiêm trọng hơn cú sốc năm 2022, nhưng Quỹ Tiền tệ Quốc tế cảnh báo đà tăng này dự kiến vẫn sẽ đè nặng lên tăng trưởng.
Việc châu Âu chuyển dịch dài hạn sang năng lượng tái tạo-hiện chiếm hơn một nửa sản lượng điện - đã giúp giảm nhẹ tác động của cú sốc năng lượng, nhưng Quỹ Tiền tệ Quốc tế cho rằng điều này chỉ mang lại sự bảo vệ một phần. Các dự báo tăng trưởng đã bị hạ bậc, với khu vực đồng euro hiện được kỳ vọng chỉ tăng trưởng hơn 1% vào năm 2026, giảm so với mức khoảng 1,4% trước khi cuộc chiến Iran nổ ra. Trong khi đó, lạm phát vẫn ở mức cao, phản ánh áp lực chi phí dai dẳng từ năng lượng và gián đoạn cung ứng.
Quỹ Tiền tệ Quốc tế đánh giá triển vọng của kinh tế châu Âu phụ thuộc vào các diễn biến địa chính trị. Tổ chức này cảnh báo rằng một cuộc xung đột ngắn hạn tại Trung Đông có thể hạn chế thiệt hại, nhưng một cuộc khủng hoảng kéo dài có thể đẩy châu Âu vào suy thoái.
Phát biểu tại một cuộc họp báo của các bộ trưởng tài chính khu vực đồng euro, Ủy viên Kinh tế Valdis Dombrovskis nhấn mạnh: "Tác động kinh tế tổng thể sẽ phụ thuộc vào việc xung đột ở Trung Đông tiến triển như thế nào, đặc biệt là đối với nguồn cung năng lượng và cơ sở hạ tầng."
Ông cảnh báo rằng khối không thể để "lặp lại những sai lầm trong quá khứ," nhấn mạnh rằng bất kỳ biện pháp hỗ trợ nào cũng phải mang tính tạm thời, có mục tiêu và không làm tăng tổng cầu.
Châu Âu vốn đã phải vật lộn với giá năng lượng cao từ trước khi xảy ra xung đột Mỹ-Iran hôm 28/2. Ngành công nghiệp châu Âu đang phải trả chi phí năng lượng cao gấp hai đến ba lần so với các đối thủ cạnh tranh tại Mỹ và Trung Quốc. Quỹ Tiền tệ Quốc tế cảnh báo khoảng cách dai dẳng này phản ánh một lỗ hổng mang tính cấu trúc hơn là sự mất cân bằng tạm thời.
Trong bối cảnh đó, việc duy trì đà cải cách năng lượng là vô cùng quan trọng. Báo cáo của Quỹ Tiền tệ Quốc tế hối thúc Liên minh châu Âu kiên trì với thị trường carbon là của khối-Hệ thống Giao dịch Khí thải (ETS) - vốn đã đứng bên bờ vực sụp đổ nhưng được Quỹ Tiền tệ Quốc tế coi là yếu tố hỗ trợ quá trình tiếp tục áp dụng năng lượng gió và mặt trời. Tổ chức này cảnh báo rằng việc từ bỏ Hệ thống Giao dịch Khí thải có thể gây nguy hiểm cho những tiến bộ khó khăn mới đạt được trong quá trình phi carbon hóa.
Ngoài ra, Quỹ Tiền tệ Quốc tế cho rằng châu Âu phải hoàn thiện thị trường năng lượng nội bộ, trong đó gói lưới điện của Ủy ban đề xuất vào tháng 12 năm ngoái là một "bước đi quan trọng."
Việc cải tổ lưới điện và hệ thống lưu trữ là yếu tố then chốt để Liên minh châu Âu thành công trong quá trình chuyển đổi năng lượng và sẽ chi phối việc hoạch định chính sách của khối cũng như các tranh chấp chính trị trong những tháng tới.
Chủ tịch Ủy ban Ursula von der Leyen đã yêu cầu Nghị viện và Hội đồng châu Âu đạt được thỏa thuận chính trị về đề xuất lưới điện trước mùa hè.
