Phát triển công nghiệp vật liệu hiện đã trở thành vấn đề chiến lược của nhiều nước. Với Việt Nam, thông tin tại hội thảo “Công nghiệp vật liệu và công nghiệp cơ khí, chế tạo Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới” do Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội (KHCN&MT) phối hợp các cơ quan tổ chức ngày 15/6 cho thấy, sau gần 40 năm đổi mới, ngành công nghiệp này của nước ta đã có những bước tiến quan trọng. Song, phần lớn sản xuất vẫn tập trung vào sản phẩm phổ thông, giá trị gia tăng còn thấp; tỷ lệ chế biến sâu khoáng sản chiến lược như đất hiếm, titan, bauxite chưa cao.
Đối với ngành đóng tàu, Tiến sĩ Phạm Hoài Chung - Chủ tịch HĐTV Tổng công ty Công nghiệp tàu thủy (SBIC) chỉ ra rằng, các doanh nghiệp Việt Nam mới chỉ tham gia mạnh ở các khâu chế tạo thân vỏ, gia công kết cấu và lắp ráp sản phẩm; còn các thiết bị công nghệ cao và vật liệu chuyên dụng, thường chiếm khoảng 50 đến 70% giá trị con tàu, vẫn chủ yếu phải nhập khẩu. Dẫn thực tế việc phát triển các sản phẩm cơ khí, ông Phan Đăng Phong, Viện trưởng Nghiên cứu cơ khí, Bộ Công thương nhấn mạnh yêu cầu tự chủ vật liệu nền tảng, tập trung ưu tiên đầu tư sản xuất thép tấm, thép chuyên dùng cho đường sắt, đóng tàu và năng lượng để xây dựng chuỗi cung ứng tự cường.
Đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ cũng nhìn nhận, chúng ta có lợi thế về đất hiếm, bauxite, titan nhưng năng lực chế biến sâu còn hạn chế. Do đó, chiến lược thời gian tới cần phải chuyển mạnh từ khai thác tài nguyên thô sang chế biến sâu, tập trung vào ba nhóm bao gồm vật liệu cơ bản, vật liệu chiến lược, vật liệu tương lai; sáu chuỗi trọng điểm là đất hiếm, pin lưu trữ/hydrogen, bán dẫn, thép đặc chủng, khoáng sản chiến lược và vật liệu sinh học.
Nêu cụ thể về công nghiệp bán dẫn, Chủ nhiệm Ủy ban KHCN&MT Nguyễn Thanh Hải cho rằng, nền tảng sâu xa của ngành bán dẫn là năng lực làm chủ vật liệu và thiết bị công nghệ cao, vật liệu bán dẫn thế hệ mới, hóa chất điện tử siêu tinh khiết, vật liệu đóng góp sản xuất chip, vật liệu tản nhiệt hiệu năng cao, thiết bị phòng sạch và thiết bị sản xuất vật liệu bán dẫn. Đây là những lĩnh vực Việt Nam cần có chiến lược đầu tư dài hạn.