Có ba nguồn thải chính tại thành phố bao gồm: Hoạt động công nghiệp với khoảng gần 20 triệu tấn CO2; giao thông hơn 13 triệu tấn CO2; còn lại là sinh hoạt và các hoạt động khác. Thành phố cũng đang đối mặt với những ảnh hưởng tiêu cực của biến đổi khí hậu, là 1 trong 10 thành phố trên thế giới được cảnh báo là chịu ảnh hưởng nặng nề nhất do biến đổi khí hậu gây ra.
Một vấn đề khác không chỉ đối với riêng Thành phố Hồ Chí Minh mà còn là thách thức chung cho cả nước, đó là khuôn khổ pháp lý về phát triển kinh tế xanh chưa hoàn thiện. Mặc dù Chính phủ đã ban hành và phê duyệt các chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn nhưng các văn bản quy định cụ thể ở các ngành, lĩnh vực còn chưa rõ ràng; thiếu các công cụ đo lường, hệ thống tiêu chuẩn và công nhận từ các cơ quan chức năng.
Để hội nhập sâu rộng cũng như “bắt nhịp” với xu hướng chung của thế giới, thành phố chọn tăng trưởng xanh là chiến lược phát triển ưu tiên hàng đầu; hướng tới nền kinh tế xanh, trung hòa carbon, đóng góp vào mục tiêu hạn chế sự gia tăng nhiệt độ toàn cầu. Theo đó, thành phố đã ban hành Đề án “Phát triển kinh tế số, kinh tế chia sẻ và kinh tế tuần hoàn trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2020- 2025, tầm nhìn đến năm 2030”.
Thực hiện đề án này, đến nay, thành phố triển khai nhiều giải pháp, chính sách phát triển kinh tế tuần hoàn; nhất là những đề án chuyển đổi mô hình kinh tế, phát triển công nghiệp xanh, thúc đẩy, hỗ trợ các thành phần kinh tế tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Đồng thời tiếp tục đẩy mạnh, tiên phong xây dựng và nhân rộng các mô hình kinh tế tuần hoàn, xem đây là một động lực mới cho tăng trưởng xanh.
Thành phố cũng đang tích cực thực hiện đồng bộ các giải pháp chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ “nâu” sang “xanh” thông qua chiến lược toàn diện, đó là kết hợp khung pháp lý đột phá (Nghị quyết số 98/2023/QH15 ngày 24/6/2023 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Thành phố Hồ Chí Minh), đầu tư vào hạ tầng bền vững (năng lượng sạch, giao thông xanh) và huy động mọi nguồn lực đa dạng... Tuy nhiên, cần thẳng thắn nhìn nhận, những kết quả đạt được ban đầu chưa thật sự tạo “đòn bẩy” mạnh mẽ để thành phố chuyển đổi từ mô hình phát triển truyền thống sang mô hình tăng trưởng xanh bền vững.
Để cụ thể hóa mục tiêu hướng đến nền kinh tế xanh, thành phố cần chú trọng phát triển mô hình kinh tế tuần hoàn gắn với năng lượng tái tạo. Đây là vấn đề hết sức quan trọng và cấp bách. Cốt lõi của quá trình chuyển đổi năng lượng sẽ không chỉ là chuyển đổi khỏi nhiên liệu hóa thạch mà còn bảo đảm quá trình này được thực hiện theo cách ít lạm dụng nhất có thể về tài nguyên và môi trường; đồng thời tiếp tục chủ động, sáng tạo, tiên phong trong áp dụng các chính sách, cơ chế đặc thù để đổi mới công nghệ, xây dựng những mô hình kinh tế tuần hoàn, đẩy mạnh hợp tác quốc tế, có chính sách khuyến khích doanh nghiệp chuyển giao công nghệ.
Thành phố cũng cần có các giải pháp nhằm giảm phát thải từ giao thông đô thị. Đây là một trong những nguồn thải lớn dẫn đến ô nhiễm không khí cũng như phát thải khí nhà kính. Cần có các giải pháp phát triển giao thông xanh theo hướng thân thiện môi trường; cụ thể là tập trung phát triển phương tiện vận tải công cộng có công suất lớn (như xây dựng hệ thống metro để giữ vai trò xương sống của giao thông công cộng) nhằm giảm ùn tắc giao thông và phát thải khí nhà kính. Bên cạnh đó, cần xây dựng chính sách từng bước chuyển đổi phương tiện công cộng sang sử dụng xe điện để hướng đến mục tiêu phát triển giao thông bền vững và nâng cao chất lượng sống.
