Hợp tác liên ngành thúc đẩy nghệ thuật truyền thống

Không chỉ đổi mới hình thức biểu diễn, các loại hình nghệ thuật truyền thống cần được nhìn nhận là một thành tố trong hệ sinh thái văn hóa nghệ thuật hiện đại, nơi các lực lượng sáng tạo kết nối, các loại hình giao thoa cùng gìn giữ và lan tỏa giá trị di sản.

Nghệ thuật tuồng đến gần khán giả hơn nhờ kết nối liên ngành. (Ảnh: Nhà hát Tuồng Việt Nam)
Nghệ thuật tuồng đến gần khán giả hơn nhờ kết nối liên ngành. (Ảnh: Nhà hát Tuồng Việt Nam)

Trước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ về tư duy sáng tạo, phương thức tổ chức và cách tiếp cận khán giả, nhiều loại hình nghệ thuật đã chủ động thích ứng và nỗ lực đổi mới.

Trong lĩnh vực xiếc, thay vì các tiết mục đơn lẻ mang tính kỹ xảo, ngày càng có nhiều vở diễn được dàn dựng với kịch bản, nhân vật và thông điệp rõ ràng, vừa giàu giá trị nhân văn, vừa hấp dẫn về giải trí. Sự kết hợp sáng tạo giữa các loại hình nghệ thuật đã từng bước làm thay đổi nhận thức xã hội, đưa nghệ thuật xiếc vượt ra khuôn mẫu “chỉ dành cho thiếu nhi” để chinh phục khán giả ở nhiều lứa tuổi.

Chương trình Thiên thần lên núi là sự kết hợp giữa xiếc và nhạc rock cùng ban nhạc Ngũ Cung đã mở ra hướng tiếp cận mới với khán giả trẻ, nhất là sinh viên và người yêu âm nhạc đương đại. Trước đó, dự án Huyền sử Việt với các vở Cây gậy thần và Thượng Thiên Thánh Mẫu kết hợp giữa nghệ thuật xiếc và cải lương đã khẳng định hiệu quả của cách tiếp cận liên ngành, tạo nên giá trị mới từ sự giao thoa giữa các loại hình nghệ thuật, góp phần thu hút công chúng quay trở lại với nghệ thuật truyền thống.

Không chỉ dừng lại ở yếu tố giải trí, nhiều vở xiếc hiện nay còn lồng ghép chất liệu chính luận và yếu tố lịch sử như Sống mãi với Điện Biên, Hà Nội của những giấc mơ, Non sông ngày thống nhất… Sử dụng ngôn ngữ xiếc để tái hiện những câu chuyện lịch sử hào hùng, tri ân các anh hùng, liệt sĩ, qua đó khẳng định vị thế của xiếc như một loại hình nghệ thuật có khả năng truyền tải thông điệp nhân văn sâu sắc.

Đến nay, xiếc Việt không chỉ khẳng định chỗ đứng trong nước mà còn ghi dấu vị trí trên bản đồ xiếc thế giới, giành nhiều giải thưởng quốc tế và tổ chức được các chương trình quy mô.

Tương tự, mặc dù đang đối mặt nguy cơ mai một do thiếu hụt nguồn nhân lực sáng tạo, diễn viên và nhạc công trẻ, nghệ thuật tuồng vẫn cho thấy khả năng thích ứng thông qua đổi mới sáng tác và mở rộng hợp tác tổ chức biểu diễn.

Các chương trình như Dấu thiêng Hà Nội, Hồn tuồng, Ngọn đuốc soi đường diễn ra tại rạp Hồng Hà (Hà Nội) được khán giả nồng nhiệt đón nhận. Workshop Chụp ảnh hát tuồng truyền thống tạo nên không gian trải nghiệm mới mẻ, đồng thời trở thành kênh quảng bá hiệu quả nghệ thuật tuồng đến công chúng.

Việc đưa nghệ thuật tuồng vào các trường học thông qua chương trình Tuồng và genZ-Khi hồn Việt lên tiếng tổ chức tại Trường đại học Đại Nam hay Lời tuồng-Tiếng trẻ tại Trường đại học FPT đã giúp thế hệ trẻ tiếp cận nghệ thuật tuồng truyền thống một cách sinh động, gần gũi và dễ hiểu. Hòa nhịp cùng các sản phẩm du lịch đêm, bên cạnh các tour tại Nhà tù Hỏa Lò, Giải mã Hoàng thành Thăng Long, Văn Miếu-Quốc Tử Giám hay Bảo tàng Văn học Việt Nam, chương trình Tiếng chuông Trấn Vũ tại đền Quán Thánh ra mắt tháng 5, chính thức khai thác trong tháng 8 mang lại hành trình trải nghiệm khác biệt. Nghệ thuật tuồng được lồng ghép qua sân khấu hóa với làn điệu, vũ đạo sống động kể lại câu chuyện lịch sử linh thiêng, mở ra hướng phát triển tiềm năng khi trình diễn thực cảnh kết hợp du lịch văn hóa.

Nghệ sĩ Nhân dân Tống Toàn Thắng, Giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam chia sẻ, sau thời kỳ hoàng kim 1975-1985, xiếc Việt Nam từng trải qua giai đoạn “ngủ đông” đầu thời kỳ đổi mới. Cuối năm 1991, Rạp xiếc Trung ương được hoàn thành đánh dấu sự hồi sinh của ngành xiếc chuyên nghiệp. Đến nay, trong bối cảnh toàn cầu hóa, ranh giới nghệ thuật biểu diễn ngày càng rộng mở, việc bảo tồn đặc thù từng loại hình nghệ thuật là cần thiết, tuy nhiên cần đổi mới tư duy và phương thức sáng tạo để nghệ thuật truyền thống mang hơi thở thời đại.

Thời gian tới, Liên đoàn Xiếc Việt Nam sẽ hợp tác Nhà hát Sân khấu truyền thống quốc gia Việt Nam đưa nghệ thuật tuồng ra quốc tế thông qua ngôn ngữ xiếc.

Phối hợp liên ngành là bước đi quan trọng nhằm tạo dựng hệ sinh thái nghệ thuật, trong đó ứng dụng công nghệ hiện đại, chuyên nghiệp hóa quy trình sáng tạo hướng tới công nghiệp hóa sản phẩm văn hóa. Việc hợp nhất các nhà hát tuồng, chèo, cải lương cũng như hai nhà hát ca, múa, nhạc không chỉ tinh gọn tổ chức, tối ưu nguồn lực mà còn tạo sức mạnh tổng hợp để gìn giữ và phát huy giá trị nghệ thuật. Sự phối hợp liên ngành sẽ mở ra cơ hội sáng tạo tác phẩm mới, vừa giữ gìn bản sắc, vừa đáp ứng thị hiếu công chúng.

Cùng với đó, để nghệ thuật truyền thống tiếp tục phát triển trong dòng chảy hiện đại, cần đầu tư bài bản cho đào tạo, giữ gìn chuyên môn, đổi mới sáng tác trên nền tảng kết hợp tinh hoa truyền thống với công nghệ tiên tiến.

Bên cạnh đó, cần hình thành một hệ sinh thái nghệ thuật toàn diện trong đó có sự phối hợp liên ngành, kết nối chặt chẽ giữa sáng tạo nội dung, đào tạo nhân lực, đầu tư cơ sở vật chất đến chiến lược tiếp thị, quảng bá và khai thác thị trường. Trong dòng chảy hội nhập sâu rộng, nghệ thuật không chỉ là hoạt động biểu diễn mà đã trở thành cầu nối góp phần làm giàu thêm bản sắc văn hóa Việt Nam.

Có thể bạn quan tâm

Nghi thức khai mạc Tuần lễ Tổ chức sự kiện và Triển lãm Việt Nam 2026. (Ảnh: KHÁNH LY)

Khai mạc Tuần lễ Tổ chức Sự kiện và Triển lãm Việt Nam 2026 tại Hà Nội

Ngày 17/10, Tuần lễ Tổ chức Sự kiện và Triển lãm Việt Nam 2026 (Vietnam Event & Exhibition Week 2026 - VEEW 2026) chính thức khai mạc tại Trung tâm Triển lãm Việt Nam (VEC). Đây là nơi trao đổi chuyên môn, kết nối giao thương, tạo cơ hội hợp tác cho các doanh nghiệp trong ngành sự kiện, triển lãm, biểu diễn và dịch vụ cưới.

Chương trình nghệ thuật chính luận “Tổ Quốc Trong Tim” 2026 do Báo Nhân Dân tổ chức tại Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Một nguồn lực của mô hình phát triển mới

Trong một mô hình phát triển mới dựa ngày càng nhiều vào tri thức, đổi mới sáng tạo, công nghệ, chất lượng con người, văn hóa không thể chỉ đứng ở “hậu phương” của kinh tế. Văn hóa vừa tạo nên hệ giá trị, niềm tin, kỷ cương, khát vọng phát triển; vừa trực tiếp tạo ra sản phẩm, thị trường, việc làm, tài sản trí tuệ, sức mạnh mềm.

Bộ sưu tập nội thất "Đòng Đòng" được thiết kế lấy cảm hứng từ văn hóa lúa nước.

Từ cảm hứng văn hóa đến thiết kế nội thất giàu bản sắc Việt

Thị trường nội thất ngày càng có nhiều lựa chọn, từ các thiết kế cổ điển giàu chi tiết, sản phẩm hiện đại chú trọng công năng đến những sáng tạo mang dấu ấn văn hóa riêng. Giờ đây, người tiêu dùng không chỉ nhìn nhận nội thất như vật dụng phục vụ trong sinh hoạt, mà còn thể hiện gu thẩm mỹ, cá tính và trải nghiệm sống.

Tỉnh Vĩnh Long công bố quy hoạch Di tích quốc gia đặc biệt Mộ và Khu lưu niệm Nguyễn Đình Chiểu. (Ảnh: HOÀNG TRUNG)

Vĩnh Long công bố quy hoạch Di tích quốc gia đặc biệt Mộ và Khu lưu niệm Nguyễn Đình Chiểu

Ngày 17/10, tại xã Ba Tri, Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long tổ chức Hội nghị công bố Quyết định phê duyệt Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích quốc gia đặc biệt Mộ và Khu lưu niệm Nguyễn Đình Chiểu, tạo cơ sở để bảo tồn, phát huy giá trị di sản gắn với giáo dục truyền thống yêu nước và phát triển du lịch.

Rất đông học sinh Trường trung học phổ thông Phan Chu Trinh đã đến dự xem phim "Đừng đốt" về Anh hùng liệt sĩ Đặng Thùy Trâm, mở đầu chương trình đưa điện ảnh vào hệ thống học đường. (Ảnh: Viện phim Việt Nam)

Bước đột phá của Viện Phim Việt Nam trong thực hiện Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa

Ngày 16/10, Viện Phim Việt Nam đã tổ chức trình chiếu bộ phim điện ảnh “Đừng đốt” của đạo diễn Đặng Nhật Minh với khán giả là các em học sinh trung học phổ thông. Đây là hoạt động mở đầu cho một chương trình lâu dài đưa di sản điện ảnh vào hệ thống học đường, thực hiện Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa.

Vòng xòe rộng mở. (Ảnh: THANH SƠN)

Lan tỏa giá trị di sản văn hóa Mường Lò-Lào Cai

Tối 16/10, tại Sân vận động phường Nghĩa Lộ, tỉnh Lào Cai tổ chức khai mạc Lễ hội Văn hóa, du lịch Mường Lò năm 2026 với chủ đề "Xòe Thái-Trọn một vòng yêu", hướng tới kỷ niệm 5 năm nghệ thuật Xòe Thái được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Bộ phim tài liệu "Đồng chí Trần Trọng Tân - Giữ trọn lòng son" đã chính thức ra mắt và được phát sóng trên kênh HTV9. (Ảnh: HTV)

Ra mắt phim về đồng chí Trần Trọng Tân, người Cộng sản kiên trung, nhà tư tưởng và lý luận sắc bén của Đảng

Hãng phim Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh (TFS) phối hợp Đài Phát thanh-Truyền hình thành phố vừa ra mắt bộ phim tài liệu “Đồng chí Trần Trọng Tân - Giữ trọn lòng son”, nhân dịp kỷ niệm 100 năm Ngày sinh của đồng chí, một nhà tư tưởng lý luận sắc bén, người cộng sản kiên trung và nhà lãnh đạo mẫu mực, trọn vẹn nghĩa tình.

Nguyễn Khắc Hòa trong một chương trình biểu diễn của Nhà hát Nhạc Vũ kịch Việt Nam. (Ảnh: HAA)

Câu chuyện “cổ tích” của nghệ sĩ opera Nguyễn Khắc Hòa

Trong đêm diễn vở opera “Tosca” của Nhà hát Nhạc Vũ kịch Việt Nam tại Nhà hát Hồ Gươm vừa qua, nhân vật Baron Scarpia của Nguyễn Khắc Hòa để lại ấn tượng với diễn xuất và chất giọng baritone xuất sắc. Ít ai biết, thành công đó là nỗ lực lớn của nam nghệ sĩ 33 tuổi qua những năm tháng miệt mài học tập và lao động nghệ thuật.

Đại sứ Việt Nam tại Đức Nguyễn Đắc Thành tặng hoa chúc mừng Giáo sư Đặng Ngọc Long. (Ảnh nhân vật cung cấp)

Giữa Berlin nghe tiếng đàn guitar kể câu chuyện văn hóa Việt Nam

Sau 20 năm hình thành và phát triển, Cuộc thi và Festival guitar quốc tế Berlin đã trở thành điểm gặp gỡ quen thuộc của các tài năng guitar đến từ nhiều quốc gia, góp phần đưa những giai điệu, chất liệu và giá trị văn hóa Việt Nam đến gần hơn với công chúng quốc tế. 

Tiết mục nghệ thuật biểu diễn tại lễ phát động. (Ảnh: MINH NGỌC)

Phát động sáng tác về đề tài thương binh, liệt sĩ và người có công với cách mạng

Ngày 15/10, tại Hà Nội, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức phát động Cuộc thi sáng tác các tác phẩm văn học, nghệ thuật (truyện ngắn, thơ, ca khúc) về đề tài thương binh, liệt sĩ và người có công với cách mạng, nhằm lan tỏa đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, tri ân những người đã hy sinh, cống hiến vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Quang cảnh buổi gặp gỡ báo chí sáng 15/10. (Ảnh: Ban tổ chức cung cấp)

Tổ chức Diễn đàn quốc gia bàn về văn hóa kinh doanh - trụ cột chuyển hóa giá trị văn hóa thành giá trị kinh tế

Với chủ đề “Văn hóa kinh doanh Việt Nam - Trụ cột quan trọng chuyển hóa giá trị văn hóa thành giá trị kinh tế, góp phần kiến tạo sức mạnh tổng hợp quốc gia”, Diễn đàn Quốc gia thường niên “Văn hóa với Doanh nghiệp” và tôn vinh doanh nghiệp đạt chuẩn Văn hóa kinh doanh Việt Nam năm 2026 sẽ diễn ra ngày 8/11 tại Hà Nội.