Ngày 20/8, Tạp chí điện tử VietTimes (Hội Truyền thông số Việt Nam -VDCA) phối hợp với Viện Chiến lược, Chính sách Nông nghiệp và Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) tổ chức Hội thảo “Hoàn thiện pháp luật đất đai, tạo động lực phát triển trong kỷ nguyên số”.
Theo ông Nguyễn Bá Kiên, Tổng biên tập Tạp chí điện tử VietTimes, trải qua nhiều giai đoạn, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm, coi trọng việc quản lý, khai thác, sử dụng hợp lý và hiệu quả nguồn lực đất đai để phục vụ công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đáng chú ý, hệ thống chính sách, pháp luật về đất đai đã không ngừng được hoàn thiện, đặc biệt với việc ban hành Luật Đất đai năm 2024.
Đất đai-nguồn lực tạo giá trị gia tăng cao
Tại hội thảo, ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC), Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Đầu tư Bất động sản toàn cầu (GP.Invest) cho rằng, doanh nghiệp đánh giá rất cao những thay đổi mang tính “cách mạng” của cơ quan quản lý trong quá trình sửa đổi Luật Đất đai. Tuy nhiên, hiện nay, cộng đồng doanh nghiệp quan tâm nhất hiện nay là cơ chế thu hồi đất và giải phóng mặt bằng. Ngoài ra, một quy định mới được cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao là nếu dự án đã giải phóng mặt bằng được 75% diện tích trong thời hạn Hội đồng nhân dân tỉnh quy định, Nhà nước sẽ đứng ra thu hồi phần còn lại. Việc này sẽ giúp doanh nghiệp yên tâm triển khai, tránh tình trạng bị ách tắc chỉ vì vướng một vài hộ dân.
Đề cập tới “Những vấn đề cốt yếu cần tháo gỡ trong pháp luật đất đai, tạo động lực phát triển trong kỷ nguyên số”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đình Thọ, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách Nông nghiệp và Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng trọng tâm cần được tập trung xử lý là phục vụ chuyển đổi chính quyền 2 cấp, thúc đẩy phát triển kinh tế và nâng cao hiệu quả quản lý. Theo đó, trong quá trình sửa đổi Luật Đất đai, mục tiêu vẫn là giảm bớt thủ tục, tăng tính linh hoạt, bảo đảm người dân, doanh nghiệp thuận lợi hơn trong chuyển đổi mục đích sử dụng đất.
Tiến sĩ Vũ Đình Ánh, Chuyên gia kinh tế, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu thị trường-giá cả (Bộ Tài chính) lý giải việc sửa đổi, bổ sung Luật Đất đai 2024 nhanh là vì vẫn còn tồn tại những vướng mắc cơ bản, đụng chạm đến những nguyên tắc cốt lõi của quản lý đất đai, đặc biệt là vấn đề định giá và quản lý nhà nước về giá đất. Tiến sĩ Ánh kiến nghị loại bỏ hoàn toàn khung giá đất và bảng giá đất, vốn đã gây ra nhiều bất cập. Thay vào đó, chỉ còn lại giá đất cụ thể do cơ quan có thẩm quyền quyết định tại thời điểm giao đất, cho thuê đất, hoặc thông qua kết quả đấu giá quyền sử dụng đất.
Vẫn liên quan tới giá đất, ông Phạm Đức Toản, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Bất động sản EZ, việc định giá đất đang là thách thức lớn với doanh nghiệp. Do đó, nên có một bảng giá chung áp dụng cho cả người dân và doanh nghiệp, dựa trên lợi thế và vị trí của từng khu đất.
Chung ý tưởng, ông Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) khẳng định, một trong những điểm nghẽn lớn nhất là vấn đề giá đất, tiếp theo là tính giá trên nguyên tắc bảng giá thị trường, do chưa phân định rõ ràng bảng giá đất sơ cấp và thứ cấp, dẫn tới tình trạng có những khu vực chưa được đầu tư hạ tầng nhưng vẫn ban hành bảng giá chung. Đặc biệt là tình trạng có những khu vực có dấu hiệu đầu cơ, thổi giá, trong khi lại lấy mức giá đó để áp vào bảng giá đất, vô hình trung đang hợp thức hoá "giá ảo". Điều này khiến các nghĩa vụ tài chính đất đai của doanh nghiệp tăng lên, khiến giá bất động sản bị đẩy lên cao khiến khả năng sở hữu nhà ngày càng xa tầm với của người dân.
Trong khi đó, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quang Tuyến, Phó Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Luật Hà Nội ủng hộ việc sửa đổi Luật nhưng cần bản thảo nghiêm túc tránh vòng lặp sửa đổi liên tục.
Xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai là cấp thiết
Các đại biểu nhất trí rằng, xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai hiện đại là một nhiệm vụ cấp thiết. Khi hồ sơ địa chính, thông tin quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được số hóa và tích hợp thống nhất, hiệu quả quản lý sẽ được nâng cao, thủ tục hành chính đơn giản hơn, đồng thời tăng tính minh bạch và hạn chế tiêu cực. Đây cũng là nền tảng dữ liệu quan trọng để triển khai chính phủ điện tử và kinh tế số trong lĩnh vực quản lý đất đai.
Cũng tại Hội thảo, ông Võ Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường lý giải về việc Luật Đất đai năm 2024 vừa được đưa vào vận hành đã phải sửa đổi trong khi chu kỳ sửa đổi Luật Đất đai là 10 năm.
Phân tích về chuyển đổi số trong lĩnh vực đất đai và việc chuyển đổi số giúp giảm các thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp, ông Nguyễn Bảo Trung, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số và Thông tin Dữ liệu Tài nguyên Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, việc xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai hiện đang được thực hiện trên cả nước.
Theo quy định hiện nay, việc xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai thuộc thẩm quyền của các địa phương. Thống kê sơ bộ, hiện nay, trên cả nước có khoảng 495/699 huyện (trước khi sáp nhập) đã thực hiện việc xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai. Cơ sở số liệu thống kê, kiểm kê đã có ở nhiều địa phương. Tới đây, Cục Chuyển đổi số sẽ phối hợp với Cục Quản lý đất đai của Bộ cải cách thủ tục hành chính, đơn giản hóa thủ tục hành chính.
