Trong số các đô thị lớn, Thành phố Hồ Chí Minh là địa phương nhận kiều hối lớn nhất trên cả nước. Trong đó, lượng kiều hối năm 2025 chuyển về đây đạt khoảng 10,3 tỷ USD. Nhiều năm qua, dòng tiền này thường chảy vào phục vụ hoạt động tiêu dùng, gửi tiết kiệm hoặc đầu tư bất động sản, trong khi đầu tư cho lĩnh vực sản xuất và khoa học - công nghệ còn hạn chế.
Mới đây, Ủy ban Nhân dân Thành phố đã ban hành kế hoạch thúc đẩy các chương trình tài chính nhằm cụ thể hóa Đề án “Chính sách phát huy hiệu quả nguồn lực kiều hối trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2030”. Cụ thể, chính quyền địa phương đã chính thức thí điểm sản phẩm tài chính: chứng chỉ tiền gửi xanh và tiền gửi công nghệ. Đây là gói ưu đãi được thiết kế cho kiều bào và nhà đầu tư cá nhân với lãi suất cạnh tranh và tính an toàn cao, có bảo hiểm tiền gửi và minh bạch công bố thông tin nhằm bảo đảm quyền lợi người gửi vốn. Qua đó, thành phố cũng kỳ vọng huy động tối thiểu 500 tỷ đồng từ kiều bào và xã hội.
Nguồn vốn này sẽ trực tiếp nuôi dưỡng các dự án khoa học và công nghệ. Bên cạnh đó, thành phố sẽ thành lập một quỹ đầu tư chuyên biệt với quy mô ban đầu ở mức 50 tỷ đồng quy tụ sự tham gia của kiều bào, cộng đồng doanh nghiệp và các chuyên gia tài chính đầu ngành. Dù có mức khởi đầu khiêm tốn, chính quyền thành phố cũng đã cam kết hỗ trợ ít nhất 100 doanh nghiệp tiếp cận tín dụng ưu đãi, với ít nhất 30% dự án thuộc nhóm ứng dụng xanh, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải. Tới đây, các công ty có thể mạnh dạn đổi mới công nghệ, tiến hành chuyển đổi số toàn diện, hướng tới nền sản xuất xanh và bền vững hơn.
Nhìn ra thế giới, nhiều nền kinh tế phát triển đã tận dụng nguồn lực kiều bào và các sản phẩm tài chính xanh để xây dựng các trung tâm công nghệ mạnh. Đài Loan (Trung Quốc) từng vươn lên top đầu trong lĩnh vực bán dẫn nhờ quy tụ trí tuệ và tài chính của những người con xa xứ. Quốc gia khởi nghiệp Israel cũng tận dụng xuất sắc mạng lưới người gốc Do Thái toàn cầu để phát triển công nghệ cao. Với nguồn lực sẵn có, Thành phố Hồ Chí Minh có cơ sở vững chắc để hiện thực hóa giấc mơ tương tự, tiến tới mở rộng quy mô huy động lên con số 1.000 tỷ đồng trong năm 2027.
Hiện tại, Thành phố Hồ Chí Minh cũng đang hoàn thiện cơ chế vận hành minh bạch. Trong đó, các ngân hàng thương mại được chỉ định phải công khai danh mục dự án, quy trình phân bổ vốn, báo cáo định kỳ kiểm toán độc lập và giám sát bởi cơ quan quản lý như Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Ngân hàng Nhà nước nhằm bảo đảm tính chính thống và minh bạch của dòng tiền.
Từ nay tới năm 2030, những nỗ lực đổi mới của Thành phố sẽ từng bước góp phần hoàn thiện hệ sinh thái tài chính ổn định, với mô hình đối tác công tư. Cấu trúc mới sẽ thúc đẩy sự kết nối chặt chẽ giữa Nhà nước, đội ngũ kiều bào, các doanh nghiệp tư nhân và các tổ chức quốc tế. Sự hợp lực toàn diện này hướng đến giải quyết “cơn khát vốn” phục vụ R&D và bài toán đầu tư phát triển khoa học - công nghệ trọng điểm.
Bên cạnh mục tiêu cải thiện đời sống cho từng gia đình, dòng tiền kiều hối được kỳ vọng sẽ gánh vác trọng trách thúc đẩy sự phát triển nền kinh tế tuần hoàn bền vững của Thành phố Hồ Chí Minh trong tương lai.
