Hà Nội tăng cường phòng, chống bệnh dại và chuyển đổi hoạt động buôn bán thịt chó mèo

Ngày 24/3, Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội (thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội), phối hợp với Tổ chức Soi Dog Foundation và Doanh nghiệp xã hội Truyền thông thay đổi hành vi hướng tới phát triển bền vững Việt Nam (SBCC Vietnam), tổ chức Hội nghị tập huấn lần thứ 2 cho cán bộ và nhân viên thú y với chủ đề: “Giải pháp tăng cường phòng, chống bệnh dại và phát triển kinh tế bền vững, từng bước chuyển đổi hoạt động buôn bán thịt chó, mèo - Hướng tới đô thị an toàn và văn minh”.

Hội nghị nằm trong khuôn khổ Dự án “Thí điểm mô hình phòng, chống bệnh dại và phát triển kinh tế bền vững, từng bước chuyển đổi hoạt động buôn bán thịt chó, mèo tại một số phường trên địa bàn thành phố Hà Nội” được UBND Thành phố phê duyệt ngày 24/7/2025.

Dự án nhằm góp phần thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia không còn ca tử vong ở người do bệnh dại vào năm 2030, đồng thời nâng cao năng lực quản lý, kiểm soát dịch bệnh và từng bước tiếp cận các tiêu chuẩn phúc lợi động vật phù hợp với thông lệ quốc tế.

Đầu năm đến nay, Hà Nội ghi nhận nhiều ổ dịch dại, tiêu hủy 27 chó, mèo

Hội nghị tập trung chia sẻ, thảo luận các nội dung chính gồm: công tác quản lý nhà nước trong phòng, chống bệnh dại; tăng cường phối hợp liên ngành trong kiểm soát hoạt động giết mổ, kinh doanh, vận chuyển động vật và sản phẩm động vật; đánh giá mối liên hệ giữa việc buôn bán, giết mổ chó, mèo với nguy cơ lây lan bệnh dại; xây dựng chiến lược hướng tới mục tiêu “Không còn ca tử vong ở người do bệnh dại vào năm 2030”; cùng với đó là các giải pháp truyền thông và hỗ trợ chuyển đổi sinh kế cho các hộ kinh doanh thịt chó, mèo.

Theo số liệu cập nhật từ đầu năm 2026 đến nay, cả nước ghi nhận 16 trường hợp nghi mắc/tử vong do bệnh dại tại 10 tỉnh, thành phố. Đáng chú ý, trên địa bàn thành phố Hà Nội đã ghi nhận các ổ dịch dại trên động vật tại 3 thôn thuộc 2 xã (Hòa Lạc, Hạ Bằng), với tổng số 28 con động vật phải tiêu hủy (gồm 27 con chó và 1 con mèo); đồng thời có nhiều người phải đi điều trị dự phòng sau phơi nhiễm bệnh dại.

Những con số này phản ánh virus dại đang lưu hành trên địa bàn, đòi hỏi các biện pháp can thiệp đồng bộ và quyết liệt hơn nhằm khống chế và kiểm soát tốt tình hình dịch bệnh.

Tại hội nghị, các đại biểu được cập nhật thông tin, hướng dẫn chuyên môn về xử lý phơi nhiễm bệnh dại, kỹ thuật tiêm phòng cho động vật nuôi, cũng như trao đổi về kinh nghiệm phối hợp giữa các ngành trong công tác phòng, chống dịch bệnh.

Ông Nguyễn Đình Đảng, Chi cục Trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội - đơn vị tham mưu cho Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội trong công tác phòng, chống dịch bệnh động vật - nhấn mạnh: “Nâng cao năng lực cho cán bộ cơ sở là nhiệm vụ cốt lõi để triển khai hiệu quả các biện pháp phòng, chống bệnh dại. Cán bộ thú y và quản lý địa bàn cần kiểm soát chặt chẽ hoạt động giết mổ, kinh doanh, vận chuyển động vật, đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc thực phẩm, kiên quyết xử lý vi phạm và xóa bỏ các điểm kinh doanh không bảo đảm vệ sinh dịch tễ, môi trường. Đây là trách nhiệm trực tiếp và cấp thiết của ngành trong bối cảnh dịch bệnh dại đang có nguy cơ diễn biến phức tạp trên địa bàn Thủ đô”.

Kiểm soát chặt chẽ giết mổ chó, mèo, hướng tới chuyển đổi nghề bền vững

Bên cạnh công tác kiểm soát dịch bệnh, hội nghị cũng đặt ra định hướng quan trọng trong tuyên truyền, vận động cộng đồng. Bám sát các khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) về an toàn dịch tễ và bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đội ngũ cán bộ quản lý đang tích cực hướng dẫn người dân thay đổi thói quen tiêu dùng theo hướng bền vững. Trọng tâm là việc hạn chế dần nuôi chó, mèo lấy thịt, đồng thời giảm tiêu thụ thịt đỏ và ưu tiên thịt gia cầm theo các tiêu chuẩn dinh dưỡng an toàn.

Đặc biệt, trong bối cảnh Hà Nội vừa ghi nhận các ổ dịch bệnh dại, người dân cần được cảnh báo không tiếp xúc trực tiếp với thịt chó, mèo sống chưa qua kiểm dịch - đây là nguồn lây nhiễm bệnh dại nguy hiểm.

Về lâu dài, Hà Nội hướng tới mô hình quản lý đô thị văn minh như các thành phố lớn tại châu Á và thế giới, trong đó việc giết mổ, kinh doanh thịt chó, mèo từng bước được kiểm soát chặt chẽ và chuyển đổi sang các ngành nghề kinh tế bền vững hơn.

Ngoài công tác phòng chống bệnh dại, chương trình đào tạo còn tập trung thảo luận các giải pháp truyền thông thay đổi hành vi và chuyển đổi sinh kế bền vững cho các chủ cơ sở kinh doanh, giết mổ thịt chó mèo.

Ông Faizan Jalil, Quản lý Cao cấp của tổ chức Soi Dog Foundation, chia sẻ: “Kinh nghiệm triển khai tại Thái Lan và Hàn Quốc cho thấy mối liên hệ trực tiếp giữa hoạt động giết mổ, kinh doanh thịt chó mèo với nguy cơ lây lan bệnh dại trong cộng đồng. Động vật bị vận chuyển và giết mổ ngoài tầm kiểm soát thú y chính là mắt xích yếu nhất trong chuỗi phòng dịch".

Chính vì vậy, ông Faizan Jalil cho rằng, vai trò của cán bộ cơ sở trong việc đảm bảo các chủ cơ sở kinh doanh, giết mổ tuân thủ đúng quy định và thực hành phúc lợi động vật là yếu tố quan trọng. Có thể khẳng định rằng, việc kiểm soát chặt chẽ khâu giết mổ và kinh doanh chính là tuyến phòng thủ đầu tiên ngăn chặn hiệu quả các bệnh lây truyền từ động vật sang người, tiêu biểu là bệnh dại.

"Về mặt lâu dài, cần thực hiện lộ trình chuyển đổi sinh kế cho toàn bộ các hộ giết mổ và kinh doanh thịt chó, mèo sang các mô hình kinh tế phù hợp hơn, hướng tới xây dựng một không gian đô thị an toàn, văn minh và nhân văn”, ông Faizan Jalil nhấn mạnh.

Bà Bùi Thị Duyên, Giám đốc doanh nghiệp xã hội SBCC Vietnam - đơn vị trực tiếp triển khai chiến lược truyền thông thay đổi hành vi trong dự án – cho biết: “Đây là hội nghị tập huấn lần thứ 2 và chúng tôi nhận thấy rõ sự chuyển biến trong nhận thức của các cán bộ tham dự".

Theo bà Duyên, thay đổi hành vi cộng đồng không thể thành công nếu không có đội ngũ cán bộ cơ sở vừa đóng vai trò định hướng nhận thức, vừa thực thi, giám sát hành vi của người dân và các chủ cơ sở giết mổ, kinh doanh.

"Chính cán bộ là người dẫn dắt quá trình chuyển đổi - từ tuyên truyền thuyết phục đến kiểm tra, xử lý vi phạm. SBCC Vietnam đồng hành xây dựng các công cụ truyền thông phù hợp thực tiễn địa phương để hỗ trợ cán bộ làm tốt vai trò kép đó”, bà Bùi Thị Duyên nói.

Anh Nguyễn Xuân Phong, cán bộ phường Dương Nội, bày tỏ: “Qua hội nghị tập huấn lần này, chúng tôi nhận thức sâu sắc hơn rằng cán bộ cơ sở không chỉ là người thực thi mà còn là cầu nối quan trọng giữa chính sách và thực tiễn - trực tiếp vận động, hướng dẫn và giám sát các chủ cơ sở kinh doanh, giết mổ thực hiện đúng quy định pháp luật và chủ trương của Nhà nước".

"Những nội dung và định hướng được chia sẻ tại hội nghị hôm nay rất cụ thể và thiết thực. Chúng tôi cam kết sẽ đưa vào triển khai ngay trên địa bàn, góp phần kiểm soát hiệu quả nguy cơ lây lan dịch bệnh dại và bảo vệ sức khỏe người dân”, anh Phong cho hay.

Chương trình tập huấn này được thiết kế với mong muốn trang bị cho các cán bộ tham dự những kiến thức và công cụ để triển khai các giải pháp có thể mang lại những cải thiện về sức khỏe cộng đồng, phúc lợi động vật và chất lượng cuộc sống cho người dân Hà Nội.

Trong thời gian tới, các hoạt động sẽ tập trung mở rộng chương trình, thúc đẩy hợp tác liên ngành trên toàn các địa bàn thí điểm, từ đó hy vọng có thể xây dựng một mạng lưới các cộng đồng an toàn và có thể trở thành một mô hình tham khảo cho các đô thị khác ở Việt Nam.