Những ngày này, tại Nghĩa trang Mai Dịch, công tác lấy mẫu hài cốt liệt sĩ đang được các cán bộ, chiến sĩ Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội tiến hành khẩn trương.
Đại úy Cao Huy Hiệp, Sư đoàn Bộ binh 301, Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội, người đã trực tiếp tham gia lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Ngọc Hồi và Nghĩa trang liệt sĩ Nhổn chia sẻ: do các hài cốt các liệt sĩ đã được chôn cất từ lâu và phần mộ đã được tôn tạo nhiều lần, xây dựng kiên cố cho nên kết cấu mộ tương đối phức tạp. Các hài cốt nằm sâu dưới đất từ 2 đến 3m. Tại Nghĩa trang liệt sĩ Ngọc Hồi, các hài cốt còn nằm sâu dưới ba lớp bê tông, đòi hỏi kỹ thuật tháo dỡ rất thận trọng. Còn tại Nghĩa trang Mai Dịch, các hài cốt nằm không thẳng hàng cho nên cần phải xác định chính xác vị trí. Đáng chú ý, nền đất tại đây yếu, đất pha cát. Đào sâu có nước ngầm cho nên đất thường xuyên bị sạt lở, phải đào nhiều lần rất vất vả.
Nghĩa trang Mai Dịch là nơi yên nghỉ của 1.227 liệt sĩ và hai khu mộ tập trung, trong đó có 469 phần mộ chưa xác định được thông tin.
Đây là nghĩa trang có số lượng mộ liệt sĩ chưa rõ thông tin lớn nhất trên địa bàn thành phố Hà Nội. Phần lớn các liệt sĩ hy sinh trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, an táng trước năm 1956. Hài cốt có thể bị mủn, phân hủy, gây nhiều khó khăn trong quá trình lấy mẫu.
Thường xuyên có mặt tại hiện trường để chỉ đạo công việc, Đại tá Đinh Văn Tiến, Sư đoàn Bộ binh 301, Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội cho biết, trong đợt ra quân thực hiện chiến dịch đặc biệt này, Sư đoàn Bộ binh 301 và Tiểu đoàn công binh 544 được giao nhiệm vụ lấy mẫu 469 phần mộ chưa xác định được thông tin. Để bảo đảm công việc được triển khai nhanh chóng, chính xác, hiệu quả, hơn 100 cán bộ, chiến sĩ, được chia thành sáu tổ công tác. Các tổ công tác thực hiện nhiệm vụ theo đúng quy trình, quy định, bảo đảm trang nghiêm, chính xác và an toàn. Mặc dù công việc lấy mẫu hài cốt các liệt sĩ vất vả, khó khăn, nhưng cán bộ, chiến sĩ nỗ lực cố gắng hoàn thành nhiệm vụ, tri ân các anh hùng đã ngã xuống vì Tổ quốc.
Đại diện Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội cho biết, trên địa bàn Hà Nội hiện có 4.532 mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin cần lấy mẫu tại 233 nghĩa trang liệt sĩ, trong đó ba nghĩa trang liệt sĩ do Thành phố quản lý với tổng số 555 mộ liệt sĩ.
Đại tá Đoàn Chí Thắng, Phó Chủ nhiệm Chính trị Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội cho biết, ngày 30/7, các đơn vị đã hoàn thành lấy mẫu đối với 48 mộ tại Nghĩa trang liệt sĩ Ngọc Hồi. Ngày 2/8, công tác lấy mẫu 35/38 mộ tại Nghĩa trang liệt sĩ Nhổn hoàn thành, trong đó có ba mộ không có khả năng lấy mẫu. Từ ngày 7/8, các đơn vị triển khai lấy mẫu 469 mộ liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Mai Dịch, phấn đấu hoàn thành trước ngày 10/10/2026.
Cùng với đó, các xã, phường trên địa bàn thành phố Hà Nội đang triển khai lấy mẫu đối với 3.977 mộ liệt sĩ trên địa bàn. Đến nay, các xã, phường đã tổ chức lấy được 97 mẫu/106 mộ liệt sĩ được khai quật.
Theo đại diện Sở Nội vụ Hà Nội, "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" là nhiệm vụ có ý nghĩa chính trị và nhân văn sâu sắc, có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, từ các cấp chính quyền, lực lượng chức năng đến cán bộ quản trang và người dân.
Quá trình triển khai chiến dịch gặp không ít khó khăn khi phần lớn các mộ liệt sĩ đã được an táng từ nhiều thập kỷ trước, địa hình thay đổi theo thời gian. Nhiều phần mộ đã qua nhiều lần tôn tạo, xây dựng kiên cố, gây khó khăn cho việc đánh giá, phân loại và lấy mẫu phục vụ giám định ADN.
Bên cạnh đó, công tác quản lý hồ sơ, lập sơ đồ nghĩa trang và vị trí mộ tại một số địa phương còn thiếu đồng bộ do quá trình chia tách, sáp nhập đơn vị hành chính qua các thời kỳ.
Phó Giám đốc Sở Nội vụ Hà Nội Nguyễn Tây Nam chia sẻ, trong thời gian tới, đơn vị tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội cùng các sở, ngành và chính quyền địa phương đẩy nhanh tiến độ chiến dịch; đồng thời rà soát, hoàn thiện hồ sơ, cơ sở dữ liệu về nghĩa trang và mộ liệt sĩ, chuẩn bị đầy đủ các điều kiện để việc lấy mẫu được thực hiện chu đáo, trang nghiêm và đúng quy định.
Các đơn vị cũng đẩy nhanh việc số hóa, gắn mã định danh cho từng phần mộ và từng nghĩa trang liệt sĩ nhằm xây dựng một hệ thống dữ liệu thống nhất, giúp công tác quản lý khoa học, đồng bộ, tạo điều kiện để người dân có thể dễ dàng tra cứu thông tin trên cổng thông tin điện tử về liệt sĩ của cả nước.
