GS Nguyễn Đăng Hùng và những trăn trở với liệu pháp miễn dịch chữa ung thư

NDĐT - Thuốc điều trị ung thư bằng phương pháp miễn dịch đã vươn lên chiếm tỷ lệ cao nhất trong các thử nghiệm lâm sàng và tiền lâm sàng hiện tại tại Mỹ. Tuy nhiên, làm thế nào để đưa được các phác đồ điều trị này về Việt Nam điều trị cho các bệnh nhân với chi phí hợp lý và phổ thông?

GS Nguyễn Đăng Hùng (phải) và GS Dai-Eun Sok (GS trường Đại học quốc gia Chungnam, Hàn Quốc).
GS Nguyễn Đăng Hùng (phải) và GS Dai-Eun Sok (GS trường Đại học quốc gia Chungnam, Hàn Quốc).

Đây là tâm tư trăn trở của GS Nguyễn Đăng Hùng – nhà khoa học của Việt Nam được phong hàm giáo sư tại Mỹ nhờ có hàng chục công trình nghiên cứu về ung thư, đặc biệt là trong lĩnh vực điều trị ung thư bằng phương pháp miễn dịch.

Trăn trở với điều trị ung thư bằng phương pháp miễn dịch

Nguyễn Đăng Hùng tốt nghiệp đại học Dược Hà Nội năm 2006. Anh lấy bằng tiến sĩ hóa sinh tại Hàn Quốc năm 2012, làm nghiên cứu sau tiến sĩ về điều trị ung thư bằng liệu pháp miễn dịch ở Trường Đại học Y khoa Nam Carolina (Medical University of South Carolina năm 2012 - 2019). Hiện tại, anh đang làm giáo sư tại Đại học Central Florida (University of Central Florida) tại Mỹ.

Anh đã tham gia vào nhóm nghiên cứu chế tạo ra vancine chống lại ung thư và các bệnh tự miễn sử dụng tế bào tua (Dendritic cells) biểu hiện các ligand tác động lên các thụ thể ức chế và kích hoạt trên tế bào lympho. Sau đó, anh tiếp tục tham gia nghiên cứu về phương pháp cấy ghép tủy để điều trị ung thư. Lúc bấy giờ, tổng số ca cấy ghép ở Mỹ vào khoảng 8.000 ca. Trung tâm của GS Nguyễn Đăng Hùng tiến hành khoảng 120 ca hằng năm.

Với nền tảng kiến thức vững chắc về hóa sinh và chuyển hóa tế bào, cùng với mong ước về một liệu pháp có thể mang lại hy vọng sống cho nhiều bệnh nhân ung thư ở Việt Nam, GS Nguyễn Đăng Hùng là một trong những nhà khoa học đầu tiên công bố rất chi tiết về đặc tính chuyển hóa của tế bào lympho sau khi được cấy vào cơ thể bệnh nhân ung thư.

Nghiên cứu của anh có tầm ảnh hưởng rất lớn và được đánh giá cao bởi cộng sự vì đã cung cấp rất nhiều đích tác động làm nền tảng cho sự phát triển các thuốc chống lại quá trình thải ghép và các tác dụng không mong muốn, đồng thời tăng cường tác dụng chống ung thư của liệu pháp tế bào gốc. Công trình nghiên cứu này là một trong những công trình nghiên cứu tiêu biểu đã được xuất bản trên tạp chí của Hiệp hội Y học thực hành Mỹ (Journal of Clinical Investigation, chỉ số ảnh hưởng 13.25) vào năm 2016.

GS Nguyễn Đăng Hùng tiếp tục phát hiện ra rằng quá trình thực bào (autophagy) trên tế bào tua có vai trò lớn trong duy trì tác dụng chống ung thư của liệu pháp cấy ghép tế bào gốc. Kết quả của nghiên cứu này được xuất bản trên tạp chí JCI Insight 12 năm 2019 và thu hút được sự quan tâm của nhiều công ty dược phẩm tại Mỹ.

Với sự phát triển đến chóng mặt của liệu pháp điều trị ung thư tại Mỹ, anh tham gia vào đội ngũ nhà khoa học nghiên cứu về phương pháp điều trị ung thư thế hệ mới nhất gọi là phương pháp điều trị ung thư miễn dịch (Cancer Immunotherapy) tại một trong 72 trung tâm được chứng nhận bởi Chính phủ Mỹ có tên là Hollings Cancer Center.

Làm sao để có thể mang các thành tựu nghiên cứu ung thư từ Mỹ áp dụng về Việt Nam là một câu hỏi rất hóc búa. Rất rất nhiều người thân của anh đã ra đi, mà không có cơ hội được sử dụng các liệu pháp tiên tiến này. Làm thế nào để có thể cho bệnh nhân ung thư cơ hội sống là câu hỏi cần giải đáp. Muốn làm được điều này, GS Hùng đã ấp ủ một kế hoạch dài hơi và bài bản để có thể phát triển liệu pháp mới ngay tại Việt Nam. Anh đã chọn trường University of Central Florida là nơi mở phòng thí nghiệm riêng của mình vì nơi đây cho anh mọi điều kiện (một quỹ khởi nghiệp rất lớn) để phát triển một chương trình ung thư miễn dịch hiệu quả và toàn diện nhất.

Tìm cơ hội hợp tác và chuyển giao kỹ thuật tại Việt Nam

Theo GS Nguyễn Đăng Hùng, hiện tại chi phí cho một quá trình điều trị cho một bệnh nhân ung thư máu theo liệu pháp CAR-T là vào khoảng 300 nghìn USD và liệu pháp điều trị bằng ức chế thụ thể PD-1 hoặc CTLA-4 cũng rất đắt đỏ. Để giảm chi phí và có thể mang lại hy vọng cho nhiều bệnh nhân tại Việt Nam, GS Hùng chia sẻ "chúng ta nên có một hệ thống điều trị được thiết lập ở Việt Nam".

Giữa tháng 6-2019, GS Nguyễn Đăng Hùng trở về Việt Nam với những ấp ủ đã được nhen nhóm nhiều năm qua. Với kiến thức và kinh nghiệm về liệu pháp miễn dịch, anh muốn thiết lập một hệ thống điều trị bằng các phương pháp có khả năng áp dụng nhanh chóng vào Việt Nam. Theo anh, hoàn thiện và phát triển phương pháp cấy ghép tế bào gốc có tính khả thi rất cao khi đáp ứng được chi phí điều trị phải chăng, chu trình đã được chuẩn hóa bên Mỹ và được chứng nhận bởi Cục Quản lý thuốc và thực phẩm của Mỹ FDA.

GS Nguyễn Đăng Hùng (trái) và GS Chrystal Paulos (đang cùng làm việc tại Medical University of South Carolina).

Hiện tại, GS Nguyễn Đăng Hùng là chủ một Labo độc lập nghiên cứu về ung thư tại Mỹ và được sự bảo trợ của Chính phủ Mỹ. GS Hùng vô cùng mong muốn có cơ hội đóng góp cho đất nước thông qua chương trình hợp tác chính thức về đào tạo, nghiên cứu chuyển giao kỹ thuật hoàn toàn miễn phí và thiện nguyện với các bệnh viện, trường đại học, trung tâm nghiên cứu, các bác sĩ và các nhà khoa học trong nước...

Anh mong muốn thiết lập một trung tâm nghiên cứu về ung thư miễn dịch với chức năng đào tạo các nhà nghiên cứu tương lai. Trung tâm này sẽ giữ liên kết với các trường đại học và bệnh viện đang nghiên cứu về ung thư để hoàn thành sứ mệnh phát triển liệu pháp ung thư miễn dịch tại Việt Nam. “Trước mắt, chúng tôi đang cố gắng thiết lập các chương trình nghiên cứu đào tạo sau tiến sĩ và tiến sĩ với sự hợp tác giữa đại học của Mỹ và Việt Nam”, GS Hùng nói.

Hiện tại, GS Hùng đang trong giai đoạn hoàn tất ba công trình nghiên cứu có tầm ảnh hưởng lớn. Công trình nghiên cứu đầu tiên nhằm sản xuất ra các chất ức chế bổ thể di chuyển định hướng và tác động đến tế bào đích. Kết quả của công trình nghiên cứu này đã được mời phát biểu ở Hội nghị Huyết học hằng năm (American Society of Hematology Annual Meeting) của Mỹ vào năm 2017; được ước tính sẽ xuất bản trên tạp chí nghiên cứu khoa học hàng đầu và có thể tạo ra 3 - 4 loại thuốc chống ung thư mới.

Hai công trình nghiên cứu tiếp sau tập trung vào nghiên cứu về nghiên cứu tác động vào chuyển hóa mỡ của tế bào T để tăng cường khả năng chống ung thư và giảm giá thành chi phí của liệu pháp truyền tế bào T, CAR-T và cấy ghép tế bào gốc; nghiên cứu chế tạo tế bào allogeneic CAR-T trong điều trị các bệnh nhân ung thư máu. Hai nghiên cứu này được kỳ vọng sẽ tạo ra hai loại thuốc chống ung thư mới và cũng sẽ được xuất bản trên các tạp chí khoa học có uy tín thời gian tới.

GS Nguyễn Đăng Hùng đã xuất bản hơn 30 bài báo khoa học và hơn 40 posters. Anh đã giành được nhiều giải thưởng của Hiệp hội Huyết học Mỹ (American Society of Hematology), Hiệp hội Phát triển khoa học Mỹ (American Association for Advancement of Science), và bộ y tế Mỹ (NIH).

Anh làm phản biện cho nhiều tạp chí chuyên ngành uy tín như: Journal of Transplantation (SSN: 1600-6143), Frontiers in Immunology (ISSN, 1664-3224), Theranostics (ISSN: 1838-7640), Journal of Immunology Research and Therapy (ISSN: 2472-727X), Experimental Hematology & Oncology (ISSN 2162-3619), BMC Cancer (ISSN: 1471-2407).

Có thể bạn quan tâm

Ảnh minh họa.

Ổ dịch do virus Hanta (chủng Andes-ANDV) đã được kiểm soát và không còn là nguy cơ y tế công cộng

Bộ Y tế sẽ tiếp tục phối hợp với Tổ chức Y tế thế giới và các cơ quan liên quan theo dõi diễn biến tình hình bệnh do virus Hanta trên thế giới, cập nhật các thông tin khoa học, đánh giá nguy cơ khi cần thiết và triển khai các biện pháp phòng, chống bệnh phù hợp nhằm bảo vệ sức khỏe nhân dân.

Trụ sở của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Geneva, Thụy Sĩ. (Ảnh: Xinhua/Liu Qu)

Bộ Y tế thông tin về dịch bệnh do virus Hanta

Tối 3/7, Bộ Y tế phát đi thông tin cập nhật về dịch bệnh do virus Hanta và cho biết ổ dịch liên quan tàu du lịch MV Hondius đã được WHO xác nhận kiểm soát hiệu quả. Dù Việt Nam chưa ghi nhận ca mắc chủng virus Andes, ngành y tế vẫn tiếp tục giám sát chặt chẽ và khuyến cáo người dân chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh.

Xét nghiệm giúp chẩn đoán các bất thường sức khỏe

Ăn khuya, lười vận động: Nam thanh niên 33 tuổi mắc cùng lúc 5 bệnh chuyển hóa

Chỉ trong một lần kiểm tra sức khỏe, nam thanh niên 33 tuổi bất ngờ phát hiện mắc đái tháo đường type II, gan nhiễm mỡ độ III, rối loạn mỡ máu nặng, gút và béo phì. Các bác sĩ cảnh báo những thói quen phổ biến ở người trẻ như ăn khuya, ít vận động có thể đẩy nhanh nguy cơ mắc bệnh chuyển hóabiến chứng tim mạch.

Ứng dụng kỹ thuật phẫu thuật ít xâm lấn bằng dao Coblator trong điều trị bệnh lý tai mũi họng.

Công nghệ Coblator giúp người bệnh tai mũi họng hồi phục nhanh sau phẫu thuật

Ứng dụng kỹ thuật phẫu thuật ít xâm lấn bằng dao Coblator đang góp phần thay đổi phương pháp điều trị nhiều bệnh lý tai mũi họng. Trường hợp 3 thành viên trong một gia đình cùng được phẫu thuật và xuất viện sau khoảng 24 giờ cho thấy hiệu quả của công nghệ này khi được chỉ định đúng và thực hiện bởi đội ngũ chuyên môn.

Giảng viên và học viên tham gia khóa đào tạo phẫu thuật nội soi robot cơ bản.

Đào tạo, nâng cao trình độ phẫu thuật nội soi robot trong điều trị ung thư

Phẫu thuật nội soi robot được xem là một trong những thành tựu nổi bật của ngoại khoa với nhiều ưu điểm vượt trội như độ chính xác cao, thao tác linh hoạt, ít xâm lấn, bảo tồn được nhiều tổ chức quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị và rút ngắn thời gian hồi phục và cải thiện chất lượng sống cho người bệnh.

Đo đa ký giấc ngủ là kỹ thuật thăm dò chức năng hiện đại, cho phép ghi nhận đồng thời nhiều hoạt động sinh lý diễn ra trong suốt thời gian người bệnh ngủ.

"Tiêu chuẩn vàng" phát hiện hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ

Ngủ ngáy to, thường xuyên thức giấc giữa đêm, mệt mỏi sau khi ngủ hay buồn ngủ quá mức vào ban ngày không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống mà còn có thể cảnh báo hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ. Đo đa ký giấc ngủ được xem là phương pháp hiệu quả nhất để chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời bệnh lý này.

Quang cảnh diễn đàn.

Quản lý an toàn thực phẩm dựa trên kiểm soát nguy cơ theo chuỗi

Sớm xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu liên ngành về an toàn thực phẩm, hàng giả, hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ; kết nối thông tin giữa các cơ quan nhà nước, lực lượng kiểm tra, nền tảng thương mại điện tử, doanh nghiệp phân phối và người tiêu dùng, đó là nội dung diễn đàn vừa được tổ chức tại Hà Nội.

Bệnh nhân trải qua cơn nguy kịch do sốc phản vệ nặng.

Cứu sống 2 bệnh nhân sốc phản vệ nguy kịch

Kỹ thuật hồi sức chuyên sâu ngay tại Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình đang giúp nhiều bệnh nhân nguy kịch không còn phải chạy đua với quãng đường chuyển tuyến. Can thiệp sớm ngay tại địa phương là yếu tố quyết định, góp phần nâng cao tỷ lệ cứu sống và giảm biến chứng.

Khám sức khỏe cộng đồng tại phường Bình Phú.

Hồ sơ sức khỏe điện tử thúc đẩy y tế thông minh

Nhân kỷ niệm 50 năm Ngày thành phố Sài Gòn-Gia Định vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2/7/1976-2/7/2026), ngành y tế Thành phố Hồ Chí Minh đang triển khai một bước đột phá đó là xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử toàn diện cho gần 15 triệu dân. Đây là một hạ tầng dữ liệu y tế chưa từng có tiền lệ tại Việt Nam. 

Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã triển khai chương trình khám bệnh, tư vấn sức khỏe, cấp phát thuốc miễn phí cho hơn 1.000 người có công, đồng thời trao 100 suất quà tri ân tại ba xã Gia Lâm, Kiều Phú và Dân Hòa (thành phố Hà Nội).

Lan tỏa nghĩa tình quân y: Hơn 1.000 người có công được khám bệnh, cấp thuốc miễn phí

Trong chuỗi hoạt động hướng tới kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã triển khai chương trình khám bệnh, tư vấn sức khỏe, cấp phát thuốc miễn phí cho hơn 1.000 người có công, đồng thời trao 100 suất quà tri ân tại ba xã Gia Lâm, Kiều Phú và Dân Hòa (thành phố Hà Nội).