Cùng suy ngẫm:

Gìn giữ, phát huy giá trị sử thi Tây Nguyên

Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk Lại Đức Đại cho biết, thời gian tới, tỉnh sẽ triển khai kế hoạch lập hồ sơ kho tàng sử thi Tây Nguyên, đề nghị UNESCO ghi danh là di sản văn hóa thế giới. Tỉnh đóng vai trò khởi xướng, chủ trì cùng các tỉnh Tây Nguyên xây dựng hồ sơ để bảo vệ loại hình di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia này. Đây là một sáng kiến nhằm bảo tồn và phát huy giá trị sử thi Tây Nguyên trong đời sống đương đại.
Anh Ama Nhiên, người kể sử thi của buôn Ako Dhông, phường Tân Lập, thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk.
Anh Ama Nhiên, người kể sử thi của buôn Ako Dhông, phường Tân Lập, thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk.

Sử thi là loại hình văn học dân gian độc đáo, đặc trưng của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên, hàm chứa các giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học sâu sắc. Sử thi được lưu truyền trong cộng đồng bằng hình thức diễn xướng, hát kể trong môi trường sinh hoạt hằng ngày. Năm 2014, Hơmon của người Ba Na (tỉnh Gia Lai) và người Ba Na-Rơ Ngao (tỉnh Kon Tum), Khan của người Ê Đê đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Kể từ khi bộ sử thi đầu tiên của người Ê Đê “Bài ca chàng Dam San - Klei khan Dam San” được công bố vào năm 1927, đến nay, công tác nghiên cứu, sưu tầm, ghi chép và biên dịch sử thi Tây Nguyên vẫn chưa phản ánh đầy đủ tầm vóc của kho tàng này. Hát kể sử thi vốn không được dạy qua sách vở bài bản. Lớp con cháu nghe các cụ già trong buôn làng hát kể, trình diễn truyền khẩu mà nhập tâm, lưu giữ trong trí nhớ. Bối cảnh hiện nay, người hát kể được sử thi ngày càng lớn tuổi và đang vơi dần đi. Không gian hát kể sử thi, nghệ nhân diễn xướng, người nghe, người xem… cũng đều đã biến đổi.

Từ năm 2013, tỉnh Kon Tum đã xây dựng đề án bảo tồn sử thi, tổ chức sưu tầm, nghiên cứu, biên dịch và xuất bản các bộ sử thi của tộc người Ba Na và Xơ Đăng, đồng thời khôi phục nghệ thuật diễn xướng sử thi. Tuy nhiên, cho đến nay, số lượng nghệ nhân có thể bảo tồn sử thi còn rất ít; khối lượng sử thi sưu tầm chưa được xử lý, biên dịch, xuất bản lại tương đối nhiều do thiếu người có thể phiên âm, dịch nghĩa... Kon Tum đang hướng đến việc đưa sử thi vào giảng dạy tại các trường dân tộc nội trú như một nội dung của giáo dục địa phương.

Tại tỉnh Đắk Lắk, công tác điền dã, sưu tầm sử thi được thực hiện từ những năm 1980, đóng góp cho nền văn học nghệ thuật nước nhà những bộ sử thi giá trị. Tuy nhiên, theo dòng thời gian, món ăn tinh thần này cũng mai một trong đời sống hiện đại. Đắk Lắk hiện đang đối mặt với thực trạng thiếu nghệ nhân truyền dạy hát kể sử thi, còn lớp trẻ lại chưa hào hứng tiếp nhận.

Bởi vậy, sáng kiến của tỉnh Đắk Lắk về lập hồ sơ kho tàng sử thi Tây Nguyên gửi UNESCO được coi là giải pháp mở hướng cho sử thi được bảo tồn thực chất và phát huy được giá trị trong đời sống đương đại. Các tỉnh cũng có thể tham khảo cách làm hiệu quả hiện nay là tổ chức, vận động sáng tác các tác phẩm âm nhạc, lồng ghép có chọn lọc các giá trị đặc trưng của sử thi để quảng bá văn hóa đặc trưng Tây Nguyên.

Có thể bạn quan tâm

Lối vào Quảng trường Đỏ lịch sử ở Moskva. (Ảnh: THÙY VÂN)

Bí quyết bảo tồn và tri ân kiến trúc của nước Nga

Đằng sau sự trường tồn của các đô thị biểu tượng của nước Nga qua bao thăng trầm thời đại là một tư duy quy hoạch kiên định: giữ gìn di sản, tôn vinh con người và khéo léo kết hợp dòng chảy quá khứ vào nhịp sống đương đại, là tấm gương phản chiếu trực diện linh hồn của dân tộc.

Hậu trường MV “Lá ngọc cành vàng” của ca nương Kiều Anh. (Ảnh: Antiantiart)

Nghị quyết số 26-NQ/TW: Đòn bẩy phát triển du lịch từ các ngành công nghiệp văn hóa

Từ bộ phim Hộ linh tráng sĩ, đến MV Come My Way hay MV Lá ngọc cành vàng, có thể thấy địa điểm được lựa chọn cho một MV, một bộ phim hay một lễ hội không đơn thuần là câu chuyện của bối cảnh. Đằng sau mỗi lựa chọn không gian là cách một sản phẩm văn hóa được kết nối với một vùng đất và những bản sắc riêng biệt.

Chương trình nghệ thuật đặc biệt “Mạch nguồn Kinh Bắc - Vươn cao thời đại”. (Ảnh: VH)

Chương trình nghệ thuật đặc biệt “Mạch nguồn Kinh Bắc - Vươn cao thời đại” chào mừng thành lập thành phố Bắc Ninh

Tối 19/9, tại Quảng trường 3/2, phường Bắc Giang diễn ra chương trình nghệ thuật đặc biệt với chủ đề “Mạch nguồn Kinh Bắc - Vươn cao thời đại”, chào mừng Lễ công bố Nghị quyết của Quốc hội về thành lập thành phố Bắc Ninh và đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất.

Các đại biểu nghe giới thiệu về cây xanh Hà Nội qua nhiều tư liệu ảnh quý.

Đánh thức trách nhiệm mỗi người về cây xanh Hà Nội

Những bức ảnh về cây xanh Hà Nội qua năm tháng, từ những cây cổ thụ gắn với các di tích lịch sử, những hàng cây đặc trưng cho các con phố hay sự mong manh của cây xanh trong đời sống... không chỉ cho mỗi người cảm nhận về vẻ đẹp, mà còn đánh thức trách nhiệm với cây xanh Hà Nội.

MC Tuấn Tú và Quán quân Thiên An. (Ảnh: Nhân vật cung cấp)

Thiên An, Quán quân 5 tuổi của cuộc thi Tìm kiếm Gương mặt MC Nhí Truyền hình mùa 2

Mới 5 tuổi, chưa bước vào lớp 1 nhưng Thiên An đã gây ấn tượng bởi khả năng đọc chữ vanh vách, sự tự tin trên sân khấu và tư duy dẫn dắt tự nhiên. Với phần thi “Nắng nóng: Lời cảnh báo từ thiên nhiên”, cô bé xuất sắc giành ngôi Quán quân MC Nhí Tiếng Việt tại Tìm kiếm Gương mặt MC Nhí Truyền hình mùa 2.

Sắp diễn ra Ngày hội ngôn ngữ châu Âu 2026 tại Hà Nội

Sắp diễn ra Ngày hội ngôn ngữ châu Âu 2026 tại Hà Nội

Ngôn ngữ không chỉ là công cụ giao tiếp mà còn là nhịp cầu văn hóa bền chặt kết nối các cộng đồng. Với thông điệp đầy cảm hứng “Ngôn ngữ kết nối”, Ngày hội Ngôn ngữ châu Âu 2026 sẽ chính thức khai mạc 26/9 tới đây tại Hà Nội, hứa hẹn một hành trình khám phá đa sắc màu ngay giữa lòng thủ đô.

Ảnh thiết kế có sử dụng AI.

Giữ hồn Việt trong Tết Trung thu thời hiện đại

Trung thu đang cận kề, Hà Nội những ngày này đã rộn ràng sắc màu mùa trăng tháng Tám. Trên phố Lương Văn Can, Hàng Mã..., dòng người tấp nập mua sắm, chụp ảnh giữa những gian hàng ngập tràn đồ chơi và bánh Trung thu.

Tác phẩm nhiếp ảnh ghi lại hình ảnh gia đình người Xơ Đăng chăm sóc sâm Ngọc Linh. (Ảnh KIM LIÊN)

Nhiếp ảnh kể chuyện núi rừng

Ở vùng núi cao tây nam Đà Nẵng, nơi sinh sống từ bao đời của đồng bào: Xơ Đăng, Ca Dong, Mơ Nông, Cơ Tu... nghệ thuật nhiếp ảnh đang được sử dụng như một phương thức kể chuyện về đất và người.

Trẻ em đọc sách tại Bệnh viện Nhi đồng 1, Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: Phương Huyền)

Mở rộng không gian tiếp cận sách

Bên cạnh đổi mới nội dung, chuyển đổi số, bảo vệ bản quyền, những mô hình đưa sách đến gần cộng đồng đang mở thêm không gian cho văn hóa đọc và đặt ra yêu cầu đổi mới thị trường xuất bản, phát hành Thành phố Hồ Chí Minh để xuất bản từng bước trở thành ngành công nghiệp văn hóa hiện đại.

Nghệ nhân Sầm Văn Đạo hướng dẫn các thành viên Câu lạc bộ Bảo tồn văn hóa dân tộc Cao Lan xã Phú Lương đánh trống sành.

Lan tỏa tình yêu văn hóa dân tộc

Nghệ nhân Sầm Văn Đạo ở thôn Mãn Hóa, xã Phú Lương (Tuyên Quang) đã dành gần 20 năm gìn giữ văn hóa Cao Lan. Từ những giá trị được tiếp nhận trong cộng đồng, anh lặng lẽ học hỏi, sưu tầm và tìm cách trao truyền để những nét văn hóa của dân tộc mình không bị lãng quên theo thời gian.

Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo Trung ương Trần Thanh Lâm và Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam Ngô Phương Lan trao giải nhất cho tác giả Hoàng Hà Lê. (Ảnh: VIỆT HÙNG/MCST)

Trao giải cuộc thi phim ngắn “Hiền tài hôm nay”

Tối 17/9, tại Viện Phim Hà Nội đã diễn ra lễ trao giải cuộc thi phim ngắn “Hiền tài hôm nay” do Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam phối hợp cùng Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu-Quốc Tử Giám tổ chức.